Кіріспе

1974 жылы Найробиде, Кенияда болған авиациялық апат

Lufthansa Flight 540 – Lufthansa компаниясының Франкфурт–Найроби–Жоханнесбург бағыты бойынша жоспарланған коммерциялық рейсі болатын. 1974 жылдың 20 қарашасында Lufthansa Flight 540 рейсін орындаған Boeing 747-130 ұшағы 157 адамды (140 жолаушы және 17 экипаж мүшесі) тасымалдап, Найробидегі Джомо Кениата халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін дереу құлап, өртке түсті. Осы апаттан 55 жолаушы мен 4 экипаж мүшесі қаза тапты. Бұл Boeing 747 ұшағының қатысқан алғашқы қайғылы оқиғасы болды.

Ұшақ

Бұл Boeing 747-130 ұшағы D-ABYB тіркеу нөмірімен тіркелген және "Hessen" деп аталған. Бұл Lufthansa компаниясына жеткізілген екінші 747 ұшағы болды. Ол 1970 жылдың 30 наурызында алғашқы рейсін жасады және сол жылдың 13 сәуірінде Lufthansa компаниясына тапсырылды. Ұшақ төрт Pratt & Whitney JT9D-7 турбовентиляторлы қозғалтқышпен жабдықталған. Апатқа ушыраған кезде ұшақтың жалпы ұшу уақыты 16 781 сағатты құрады.

Экипаж

Ұшу экипажы 53 жастағы капитан Кристиан Крактан (10 000-нан астам ұшу сағаты, оның ішінде Боинг 747 ұшағында 1619 сағаттан астам), 35 жастағы бірінші офицер Ханс Йоахим Шаккеден (3418 ұшу сағаты, Боинг 747 ұшағында 2000 сағаттан астам) және 51 жастағы ұшу инженері Рудольф "Руди" Ханнан (13 000 ұшу тәжірибесі) тұрды.

Апат

Ұшақ Найробидегі Джомо Кениатта халықаралық әуежайының 24-ші ұшу жолағынан ұшып бара жатқанда, ұшқыштар дірілдеу сезінді. Капитан көтерілуді жалғастырып, қону шассиін жиыстырды. Бірақ, осы амал орындалып жатқанда, ұшақ төмендеуге түсті және тоқтау туралы ескерту жүйесінің шамдары жанды. Ұшақ төмендеуді жалғастырды және ұшу жолағының соңынан шамамен 1128 метр (3700 фут) қашықтықта 747 ұшағы шөпке құлады. Содан кейін ол биік жолға соғылып, қирады. Сол қанаты жарылып, өрт фюзеляжға тарады. 140 жолаушының 55-і және 17 экипаж мүшесінің 4-і қаза тапты. Жапырақшалардың (slats) ақаулы күйі конструкциялық талап бойынша сары ескерту шамдарымен көрсетілуі керек еді: біреуі ұшқышқа, ал сегізі – ұшу инженеріне. Алайда, екі экипаж мүшесі де сотта бұл шамдардың жасыл болғанын мәлімдеді. Осы қайшылыққа үш мүмкін түсіндірме ұсынылды: таңғы күннің шағылысы ұшқыштар кабинасын қорлап, түс сезу қабілетін нашарлатқан, конструкциялық қателер жапырақшалар жиналған күйінде де жасыл шамдарды жанған, немесе экипаж жалған куәлік берген. Бұл мүмкіндіктердің ешқайсысы нақты дәлелденбеді. Ұшу экипажы ұшу алдындағы тексеру тізімін тиісті деңгейде орындамағаны үшін кінәланды, бірақ апат туралы баяндамада да проблеманы уақытылы анықтап, экипажға ескерту бере алатын жеткілікті ескерту жүйелерінің болмауы сынға алынды. Бұрын осындай қателер екі рет тіркелген, бірақ сол жағдайларда ұшқыштар ұшақты уақытында құтқара алған. Осы үшінші, қазалы оқиғадан кейін Боинг ұшақтарға жапырақша клапаны ұшу алдында ашылмаған жағдайда ұшқыштарды ескертетін жүйелерді қосты. Капитан Крак пен ұшу инженері Хан оқиғадан кейін Lufthansa жұмысынан босатылды, бірақ еңбек соты олардың босатылуын жоққа шығарды, себебі техникалық ақаудың болуын жоққа шығаратын тергеу есебі болған жоқ.