Кіріспе

1862 жылы ағылшын тіліне аударылған Киелі кітап. "Янгтың Киелі кітапқа арналған талдамалы келісімін" және "Жаңа өсиетке қатысты қысқаша сын пікірлерді" құрастырған Роберт Янг жасаған бұл аударма 1862 жылы жарық көрді. Янг өзінің аудармасында "Textus Receptus" (ТР) және "Масореттік мәтін" (МТ) негізінде жұмыс істеді. Ол бірінші басылымның алғы сөзінде: "Аудармашының жаңа еврей немесе грек мәтінін жасауға тырысу жоспары болған жоқ, сондықтан ол қабылданған мәтінге біршама қатаң түрде мойынсұнды" деп жазды. Роберт Янг 1888 жылдың 14 қазанында қайтыс болғаннан кейін он жыл өткен соң жаңа қайта қарастырылған басылым шықты. 1898 жылғы нұсқа ТР-ға негізделген, бұл Аян кітабының 1:5-тарауындағы "жуу" және 20:5-тарауындағы "қайта" сөздері арқылы оңай расталады. "Үшінші басылымға баспагерлердің ескертуінде" былай делінген: "Аударманың қағидаларында ешқандай өзгеріс жасалмай, оны қазіргі түрінде мүмкіндігінше дәлдікке жеткізуге тырыстық". Сондай-ақ, 1898 жылғы басылымдағы Янгтың сөзбе-сөз аудармасы Ескі өсиеттегі еврей тетраграмматонын (Құдай есімін) дәстүрлі түрде қолданылатын "" кішкентай әріптерімен көрсетудің орнына "Ехоба" деп аударады, бірақ 1898 жылға дейінгі басылымдарда "" кішкентай әріптерімен көрсетілген.

Бағалау

Янгтың аудармасы осы үзіндіге қатысты ағылшын тіліндегі жақсы белгілі аудармалардан гөй еврей тіліндегі түпнұсқаға жақын. Мысалы, Biblia Hebraica Stuttgartensia-ға негізделген Revised Standard Version (RSV) 1–3 тармақтарын былай аударады:

Янгтың ағылшын тіліндегі өткен шақ емес, қазіргі шақты қолдануын ортағасырлық яһуди раввині Рашиден бастап, ғалымдар қолдады (ол: "[Егер] сіз [бұл үзіндіні] қарапайым мағынасында түсіндіргіңіз келсе, оны былай түсіндіріңіз: Аспан мен жерді жаратудың басында, жер (немесе жер) пішінсіз және бос болғанда Құдай: "Жарық болсын!" деді.) Ричард Эллиотт Фридманның "Көздері ашылған Киелі кітап" (2002) еңбегіндегі "Пятикнижие" аудармасында да қолдау тапты. Аударма толық сөзбе-сөз емес. Ол бір тармақты "Сенбі күнінің біріншісінде" деп, ал екіншісін "Аптаның біріншісінде" деп аударады, тіпті грек тіліндегі екі фраза да бірдей болса да. Алғы сөзден цитата келтірейік: "Түпнұсқадағы сөздер мен фразаларды аударуда салыстырмалы бірлікке қол жеткізу үшін барлық күш-жігер жұмсалды. Мысалы, еврей етістігі, "Король Джеймс" аудармашылары 67 түрлі жолмен аударған, оны онға дейін шектеуге және азайтуға ұмтылды, сондай-ақ көптеген басқа сөздерді де осылай аударды. Аудармашының одан да азайтуға болатынына деген сенімі күшейіп келеді." Дэвид Дьюи, "Библия аудармаларына арналған нұсқаулықта" Янгтың "иврит тіліндегі уақыттарды аудару әдісі оның Ескі өсиетінің кейбір бөлімдерін оқылуын қиындатады" деп жазады.