Кіріспе

Mondovì () - Италияның солтүстігіндегі Пьемонт аймағындағы қала және коммуна. Оны қоршаған аймақ Монрегалезе деп аталады. Монте-Регале төбесінде орналасқан қала бірнеше риониге (ежелгі аудандарға) бөлінеді: Пьяцца (ең көнесі), Брео, Пян-делла-Валле, Карассон, Альтипано, Боргато және Ринчиузо. Еллеро ағысының жанындағы төменгі бөлігі 18-шы ғасырдан бастап Мондовиде өнеркәсіп дамығанда және теміржол келгенде кеңейді. 2006 жылы қайта ашылған Funicolare di Mondovì фуникулері Брео мен Пьяццаны байланыстырады. Бұл Мондови Рим-католик дінбасылығының орталығы.

Тарих

1198 жылы тау басында Бредоло ауылының қирауынан аман қалғандар мен көршілес Вико (қазіргі Викофорте), Васко (қазіргі Монастеро ди Васко) және Карассон (жаңа қала салынғаннан кейін тасталып кеткен) ауылдарының тұрғындары бірігіп, Пьемонт тілінде «Вико тауы» деген мағына беретін Ël Mont ëd Vi деп аталған тәуелсіз коммуна құрды. Олардың тәуелсіздігі ұзаққа созылмады, себебі 1200 жылы Асти епископы мен Сева маркизі оған шабуыл жасап, 1231 жылы қиратты. Бірақ коммуна қарсылық көрсетіп, келесі жылы Астиден келген тағы бір шабуылға тойтарыс берді. 1260 жылы оны Анжулық Карл I (сол кездегі Неаполь патшасы және Прованс пен Солтүстік-Батыс Италиядағы ең ықпалды жер иелерінің бірі) басып алды, ал 1274 жылы Асти епископтарының билігіне қайта оралды. 1290 жылы коммуна үлкен жеңілдіктерге ие болғандықтан, «Саралық тау» деген жаңа атаумен тәуелсіздігін қайта сатып алды. 1305 жылы ол қайтадан Анжуліктердің, содан кейін Висконтилердің, Монферрат маркизатының, Акаджаның және 1418 жылдан бастап Савой үйінің билігіне көшті. Мондови 16 ғасырға дейін дамып өсіп, Пьемонттағы ең ірі қалаға айналды. 1537 жылы Франция оны басып алып, 1559 жылға дейін өзінің билігінде ұстады. 1560 жылы Савой герцогы Эммануэль Филиберт оны Пьемонтқа қайтарды, ол Наполеон дәуірінен (1796–1814) басқа Италия бірігуіне дейін оны сақтап қалды. Пьемонттағы алғашқы баспахана 1472 жылы Мондовиде құрылды. 1560 жылдан 1566 жылға дейін Мондови Пьемонттың алғашқы университетінің орналасқан жері болды.

Музыка

Мұнда дирижер Алессандро Де Марчи басқаратын Академия Монтис Регалис оркестрі орналасқан.

Негізгі көрікті жерлер

Сан Франческо Саверио шіркеуі (1664–1678), Андреа Поццоның туындыларымен. Сан-Донато соборы, Франческо Галло салған. Санта-Кроче капелласы, готикалық фрескалар циклымен. Орта ғасырлық қабырғалар мен мұнаралар (12 ғасыр). Piazza Maggiore (Басты алаң, 14–16 ғасыр), готика стилінде. Санта-Кьяра шіркеуі. Мизерикордия шіркеуі (1708–1717), Франческо Галло жобалаған. Нотра-Донна монастыры. Палаццо Фаузоне. Сан-Рокко делле Карчери капелласы. Сан-Боргато делле Форке капелласы, көрнекті готикалық суреттерімен. Жақын жерде Викофорте барокко ғибадатханасы орналасқан.

Климат

Мондовиде ылғалды субтропиктік климатқа (Köppen: Cfa) ие, қыстары суық, ал жаздары жылыдан ыстыққа дейін болады. Көктем және күз жаңбырлы, ал жаз және қыс салыстырмалы түрде құрғақ.