Кіріспе

Гректік мифологиядағы алыптар

Гректік мифологияда Алоада (,/æ//l//oʊ/'/eɪ//d//iː/) немесе Алодтар (Ежелгі грекше: Ἀλωάδαι Aloadai) – Отос немесе Ото (Ὦτος – "қанғансыз") және Эфиалтес (Ἐφιάλτης – "қорқыныш"), Тессалиялық принцесса Ифимедияның, Алоэустың әйелінің, Посейдоннан болған ұлдары. Ол Посейдонды теңіз жағасына барып, толқындарда ойнау арқылы немесе кеудесіне теңіз суын құю арқылы жүкті болуға итермеледі. Олар Алоэустан, кейде олардың нағыз әкесінен, Алоада деген атауын алды. Олардың Панкратис (Панкрато) атты әпкесі болған, ол өте әдемілігімен танымал болды.

Мифология

Алодалар күшті және шабуылға бейім алыптар еді, олар ай сайын тоғыз саусаққа өсетін. Тоғыз жасқа келгенде тоғыз құлаш биіктікте болып, сұлулығымен Орионнан кем түспейтін.

Құдайлармен соғыс

Ағалар Олимп тауына шабуыл жасап, Отусқа Артемиданы, Эфиальтке Гераны алып келгісі келді. Олардың құдайлармен бетпе-бет келетін таулардың үйіндісін салу жоспарын әртүрлі авторлар (Гомер, Вергилий және Овидий сияқты) әртүрлі сипаттаған, ал аудармашылар кейде өзгертіп жазған. Олимп тауы көбінесе ең төменгі тау деп есептеледі, ал Осса және Пелион таулары Оссаның үстінде екінші және үшінші болып орналасқан, немесе керісінше. Гомер Алоадалардың Аполлонмен сақалдары өспей тұрып өлтірілгенін айтады, бұл олардың жыландармен жер асты әлеміндегі бағаналарға байланғандығымен үйлеседі, ал олардың үстінде Стикстің нимфасы бунақ түрінде қанатын соғып жүрген. Олимпиялықтарға қарсы күрестің тағы бір нұсқасында, эпикалық жырды тыңдағандарға бұрыннан мәлім болғандықтан, олар Аресті ұрлап, оны он үш ай (ай циклы) бойы қола құмырада, сақтау ыдысында ұстап тұрған. "Егер алыптардың өгей анасы Эрибоя Гермеске олардың не істегенін айтпаса, Арес пен оның соғысқа құштарлығы осылай тоқтатылар еді", - деді Диона. Эрибоя ескерткен соң Гермес Аресті босатып алды. Ағалы-інілері Наксос аралында қаза тапты, Артемида өзін бұғыға айналдырып, олардың арасына секіріп өтті. Алоадалар оның қашып кетуін қаламағандықтан, бірден найзаларын лақтырып, бір-бірін өлтірді. Тағы бір нұсқада Аполлон Алоадаларды көкке қарай тауға көтерілуге тырысқанда өлтірді немесе Отус Артемиданы зорлауға тырысып, Аполлон олардың арасына бұғы жіберіп, олардың өліміне себепкер болды. Олардың екі әпкесі, Элате мен Платан, олардың өліміне қатты қайғырып, тиісінше шырша мен жазық ағашқа айналды.

Басқа оқиғалар

Диодордың айтуынша, Алоадалар – әкесі Алоевтың анасы Ифимедияны және фракиялықтар ұрлап кеткен әпкесі Панкратисті алып келуге жіберген тесалиялық батырлар. Фракиялықтарды жеңіп, Стронгли (Наксос) аралына қоныс тепкен соң, олар фракиялықтарға билік етті. Бірақ көп ұзамай, араларында туған даудан бір-бірін өлтірісіп, наксиандықтар оларды батырлар ретінде құрметтеді. Бұл аңыздың бәрінде Алоадалардың ең басты қасиеті – олардың зор физикалық күші болды; бірақ оларды басқа қырынан көрсететін әңгіме де бар еді. Паузанияс олардың Геликон тауында Музаларға табынған алғашқы адамдар болғанын және осы тауды оларға арнағанын айтты; бірақ олар тек үш Музаға – Мелете, Мнеме және Аодеге ғана табынды. Олар өркениетті таратып, қалалар салып, адамзатқа мәдениетті үйретті. Олар Наксоста және Боэотиялық Аскрада, өздері құрған екі қалада ерекше құрметке ие болды. Осы екеуінен басқа, Фессалиядағы Алойум қаласын құрғаны да оларға жатады. Эфиалт (сөздік мағынасында "секіріп түсетін") грек тілінде "құмарлық" дегенді білдіреді, ал Эфиалт кейде құмарлықтың рухы деп есептелген. Дантенің "Құдайлық комедиясының" тозағында Эфиалт – тозақтың сегізінші және тоғызыншы шеңберлерін, яғни алдамшылық пен Кокитты бөліп тұратын үлкен шұңқырдағы алты алыптың бірі. Ол Юпитерге қарсы шыққандығы үшін жаза ретінде тізгінмен байланған.

Палеонтология

Отозоум, сауроподоморф динозаврлар тобының із қалдыру туысы, Отус құстың құрметіне аталған.