Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хаттусили III (Хетт тілінде: "Хаттусадан") – Хетт империясының (Жаңа Мемлекет) шамамен 1275–1245 жж.б.з. (орташа мерзімдеме) немесе 1267–1237 жж.б.з. (қысқа мерзімдеме) патшасы болған.
Hattusili III (Hittite: "from Hattusa") was king of the Hittite empire (New Kingdom) c. 1275–1245 BC (middle chronology) or 1267–1237 BC (short chronology timeline).
Жас шағы мен отбасы
III Хаттусилидің балалық шағы туралы көптеген мәліметтер оның өзінің билігі тұсында тас тақташаға жазылған, «Апология» деп аталатын өмірбаяндық естеліктерден алынған. Хаттусили III хетт патшасы Мурсили II және патшайым Гассулавияның төрт баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Хаттусили III өзінің айтуынша, ол дені нашар, ауру бала болған және бастапқыда ересек жасқа жетпейтіні күтілген. Хаттусили III осы кезеңде өмірін сақтап қалғаны үшін Иштар қадірлісіне ризашылық білдірді және Иштардың ынталы қолдаушысы болып мәңгі қалды. Пудухепадан Хаттусили III-нің үш баласы болды, оның ішінде оның ізбасары Тудалия IV де бар еді.
Much of what is known about the childhood of Hattusili III is gathered from a biographical account, written on a stone tablet during his reign, referred to as the Apology. Hattusili III was born the youngest of four children to the Hittite king Mursili II and queen Gassulawiya. According to Hattusili III himself, he was an ill and sickly child who was initially expected not to survive to adulthood. Hattusili III credited the goddess Ishtar with saving his life during this period, and would remain an ardent patron of Ishtar indefinitely. With Puduhepa, Hattusili III had three children, including his successor Tudhaliya IV.
Патшалық билікке көтеріліп , патшалық құрған
Оның ағасы Муаттали II патша болғанда, Хетт империясының солтүстік жерлерін басқаруға Хаттусили III тағайындалды. Бұл бастапқыда жергілікті тұрғындар мен қызметтен алынған билеуші арасында шағын дау тудырды, бірақ Хаттусили III әскери күшпен наразылықты жылдам басып, солтүстік Хетт жерлерін қоршаған жаңа территорияларды жаулауға көшті. Патша астананы Хаттусадан Тархунтассаға көшіру туралы шешім қабылдағанда, Хаттусили III осы шешімнен туындаған бүліктерді басуға қалды. Бұл соңынан әлемдегі алғашқы жазылған бейбіт келісім шартына, Мәңгілік келісімге (Қадеш келісімі деп те аталады) әкелді. Бұл хат алмасу Қадеш шайқасынан шамамен он бес жыл кейін болды. Хаттусилидің патшалық кезеңі осы кезеңнен табылған көптеген хаттар мен жазбалармен ерекшеленеді. Хаттусадағы патша сарайының орнынан екі жүзден астам хат қазылып алынды. Осы бастапқы дереккөздердің ішінде "Кешірім сұрау", "Талагалава хаты" және "Аржава хаттары" сол кездегі Хетт империясынан сақталған санаулы бастапқы дереккөздердің қатарында саналады.
When his brother Muwattalli II became king, Hattusili III was appointed to govern over the northern lands of the Hittite empire. While this initially caused minor controversy among the locals and the ousted governor, Hattusili III was quick to quash dissidence with military force and turned his eyes towards conquering new territories surrounding the northern Hittite lands. When the King made the decision to move the capital from Hattusa to Tarhuntassa, Hattusili III was left to quash the rebellions that arose due to this decision. that culminated in the first ever recorded peace treaty, the Eternal Treaty (also known as the Treaty of Kadesh). This correspondence took place roughly fifteen years after the Battle of Kadesh. Hattusili's reign as king is notable for the large collection of letters and written accounts unearthed from this period. Over two hundred letters were unearthed at the site of the royal palace in Hattusa. These primary sources, including The Apology, the Talagalawa letter, and the Arzawa letters, are considered among the very few primary sources available from the Hittite empire of the time.