Кіріспе

Мурсили III, сондай-ақ Үрхи Тешуб деп те аталады, хеттілердің патшасы болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Тархунтассада хетті империясының (Жаңа Мемлекет) тағына отырды. Ол Тюдалия IV және Маатхорнеферуре патшайымның туысы еді. Ол шамамен 1282–1275 ж.б.д. (орташа хронология) немесе 1272–1265 ж.б.д. (қысқа хронология) жылдары биледі.

Өмірбаян

Ол Муаталли II-нің ең үлкен тірі ұлы болды. Ол Мурсили II-нің немересі болды. Өзінің билігі кезінде Мурсили III астананы Тархунтассадан (Муваттали кезінде болғандай) Хатусаға қайтарып берді (КБо 21.15 i 11 12). Алайда, ассириялықтар Ханигалбатты басып алды, бұл оның Хетт империясын басқару құқығына үлкен нұқсан келтірді. Жетінші жылы Мурсили III Хетт империясының ішіндегі Хакписса мен Нерик аймақтық бекіністерін басып алды. Хакписса Хаттусилидің билігінің орталығы болды, ал Нерик Хаттусилидің ықпалында болды. Содан соң Хаттусили белгілі бір мәтінде былай дейді: "Мен жеті жыл бойы [патшаға] мойынсұнып жүрдім. Бірақ құдайдың бұйрығымен және адамдардың ынтасымен Үрхи Тешуб мені жоқ етуге тырысты. Ол менден Хакписса мен Нерикті тартып алды. Енді мен оған мойынсұнбаймын. Мен оған қарсы соғыс аштым. Бірақ мен оған қарсы көтеріліп, соғыс машиналарын немесе сарайда пайдаланбастан ешқандай қылмыс жасаған жоқпын. Мен оған сыпайы түрде былай дедім: "Сен маған қарсылық көрсеттің. Енді сен Ұлы Патшасың, ал мен тек бір бекіністің патшасымын. Сен маған осыны ғана қалдырдың. Келіңдер! [[Иштар]]

Соның салдарынан Мурсили III жеті жыл патшалық құрды. Келесі көтерілісте Хатусилли едәуір күш жинады. Бұл оның Нерик пен Хакписсадағы жергілікті бекіністерінен алған табиғи одақтастары мен Хетт империясына қызмет еткеніне риза болған көптеген бейтарап хеттерді қамтыды. Оның Мысырдың Рамзес II-ге қарсы 1274 ж.б.д. Қадеш шайқасындағы стратегиялық әскери жеңісі, "тазаланбаған және дәлелденбеген" Урхи Тешуб/Мурсилис III-тің Ханигалбатты Ассирияға жоғалтуымен сәукелесіп келді. Хатусиллидің әскерлеріне хеттердің аяусыз жауы болған каскалықтар да кірді. Хатусилли III Мурсилиді жеңіп, оның жүйесінен тақты тартып алды; содан кейін ол патша Хатусилли III ретінде билікке келді. Жеңісінен кейін Хатусилли Мурсилидің ағасы немесе туысы Курунтаны Тархунтассаның адалдығын қамтамасыз ету үшін оның вассалы етіп тағайындады. [[Файл:Sirkeli entferntes Relief2. jpg|thumb|Сіркелидегі өшірілген жартас бедері, Мурсили III-тің бедері деп саналады]]

Мурсили өзінің тағынан тайдыру жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін өзінің елінің жауы – Мысырға қашып кетті. Хатусилли III бұл оқиғаға жауап ретінде Рамзес II-ден өзінің жүйесін Хаттиге қайтаруды талап етті. Бұл хат Мысыр мен Хатти арасындағы қарым-қатынастағы дағдарысқа әкелді, өйткені Рамзес Мурсилидің өзінің елінде қайда екенін білмейтінін мәлімдеді және екі империя соғысқа қауіпті жақындады. Алайда, екі патша да мәселені шешу үшін Рамзес II-нің 21-ші жылында бейбітшілікке келісуді шешті. Келісімге сондай-ақ экстрадициялау туралы бап та енгізілді. Мурсили III Мысырда болғаннан кейін көп ұзамай тарихтан жоғалып кетті. Мурсили III-тің ұлы болған сияқты. Бір Хартапу өзін ұлы патша және ұлы патша Мурсилидің ұлы деп жариялайды, ол әдетте Мурсили III-ке теңеледі. Хартапу б.з.д. 13 ғасырының екінші жартысында Тархунтассаны билеген болуы мүмкін.

Танымал мәдениетте

Е. А. Картердің "Сүйіспеншіліктің жоғалған құндылығы" романында Үрхи Тешуб маңызды кейіпкерлердің бірі болып келеді.