Қасық бүгілу – паранормальды құбылыс ретінде танымал, бірақ көбінесе әртүрлі әдістермен жасалған көңіл көтерушілік трюк. Трюктар мен қасықтар туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сиқырлы амалдарды қолдану арқылы заттардың көзге көрінетін деформациясы
Apparent deformation of objects using magic tricks
Қасықты бүгіру – заттарды, әсіресе металл ас-үй құралдарын, паранормальды жолмен деформациялау. Бұл сиқырлы амалдардың кең таралған тақырыбы болып табылады, олар осы эффектіні тудыру үшін әртүрлі әдістерді қолданады. Орындаушылар көбінесе қасық қолмен бүгіліп жатқанда, көрермендердің назарын басқа жаққа аудару үшін назарды ауыстыруды пайдаланады. Тағы бір әдіс – металл қасықты бірнеше рет алға-артқа иіліп, материалды әлсірету арқылы дайындау. Содан кейін жеңіл қысым салғанда ол бүгіліп немесе сындырылады. 1970 жылдары бірнеше адам осындай эффектілерді психикалық күш арқылы тудыра алатындарын мәлімдеген кезде қасықты бүгіру кең медиа назарына ілікті. Ең танымал болғаны – телеарнада металл қасықтарды, кілттерді және басқа да заттарды бүгіліп көрсеткен Ури Геллер еді. Геллердің өнер көрсетулері сиқыршы және тергеуші Джеймс Рэнди және басқалардың жұмысының нәтижесінде трюктер екені анықталды. Парапсихологтар қасықты бүгірудің шынайы психикалық құбылыс екенін анықтау үшін жүздеген тәжірибелер жүргізгеніне қарамастан, психикалық күштермен қасықты бүгіру ғылыми қауымдастықтың қанағаттануына дәлелденген жоқ.
Spoon bending is the deformation of objects, especially metal cutlery, purportedly by paranormal means. It is a common theme for magic tricks, which use a variety of methods to produce the effect. Performers commonly use misdirection to draw their audience's attention away while the spoon is manually bent. Another method uses a metal spoon that has been prepared by repeatedly bending the spoon back and forth, weakening the material. Applying light pressure will then cause it to bend or break. Spoon bending attracted considerable media attention in the 1970s when a number of individuals claimed to have the ability to cause such effects by psychic means. The most famous was Uri Geller, who performed on television bending metal spoons, keys, and other objects. Geller's performances were revealed to be tricks due to the work of magician and investigator James Randi and others. Despite hundreds of experiments by parapsychologists to determine whether spoon bending is a genuine psychic phenomenon, spoon bending by psychic powers has not been demonstrated to the satisfaction of the scientific community.
Тарих
Қашықтан қасық иіруді 1970-ші жылдары сиқыршы және өзін-өзі психик деп сипаттаған Ури Геллер танымал етті. Ол өзінде паранормальды күштер бар екенін айтты және телеарналарда қасықтар, шегелер және кілттерді ой күшімен иіру сияқты психокинетикалық тәжірибелер көрсетті. Геллердің нақты әдістері көбінесе сиқыршы және тергеуші Джеймс Рэндидің жұмысы арқасында алаяқтық екені анықталды. Көптеген адамдар қасықтарды иіру немесе басқа да заттарды басқару арқылы паранормальды немесе психокинетикалық қабілеттері бар екенін мәлімдесе де, психикалық күштер арқылы қасық иіру ғылыми қауымдастықтың қанағаттануына жеткізілген жоқ. Рэнди паранормальды қабілеттерін, мысалы қасық иіруді көрсеткен кез келген адамға бір миллион доллар сыйлық беруге уәде берді.
Spoon bending was popularized in the 1970s by magician and self described psychic Uri Geller, who claimed to have paranormal powers and appeared on television performing purportedly psychokinetic feats such as causing spoons, nails, and keys to bend using the power of his mind. Geller's actual methods were revealed to be trickery largely due to the work of magician and investigator James Randi. While many individuals have claimed the paranormal or psychokinetic ability to bend spoons or manipulate other objects, spoon bending by psychic powers has not been demonstrated to the satisfaction of the scientific community. Randi offered a prize of one million dollars to any person who was able to demonstrate paranormal abilities, such as spoon bending.
Ғылыми сынақтар
Парапсихологтар қасық иілудің шынайы психикалық құбылыс екенін анықтау үшін жүздеген тәжірибелер жүргізді. Физик Джон Хастед балалардың шыны шардың ішінде қағаз қыстырғыштарды бүгіп, шарды көзге түспей бөлмеге алып кіруге рұқсат етілген жағдайда, олардың бұғаттамаларды бүгіп алатынына сенді. Ғылым жазушысы және күмәнданушы Мартин Гарднер Хастедтің балаларды жасырын түрде бейнеге түсіру сияқты қарапайым бақылау шараларын ойлап таба алмағанын жазды. Британдық экстрасенс Стивен Норт 1970-ші жылдардың соңында Хастедпен сынақтан өтті. Хастед Норттың психокинетикалық қабілеті бар екенін, қасықтарды бүгіп, заттарды мөрленген контейнерлерден телепорттауға қабілетті екенін мәлімдеді. Джеймс Рэндидің айтуынша, Беркбек колледжінде Хастед жүргізген сынақ кезінде Норт металл үлгісін жалаңаш қолымен бүктіргені байқалды. Норт 1977 жылдың 19 желтоқсанында Гренобльде ғылыми жағдайда сынақтан өтті, бірақ нәтижелері теріс болды. Француз медиумы Жан-Пьер Жирар психокинез арқылы металл таяқшаларды бүгіп алатынын мәлімдеді. Жирар 1970 жылдары сынақтан өтті, бірақ ғылыми бақылаудағы жағдайларда ешқандай паранормальды әсерлер көрсетпеді. 1979 және 1981 жылдар аралығында Вашингтон университетіндегі МакДоннелл психикалық зерттеулер зертханасы "Альфа жобасы" деп аталатын тәжірибелер сериясы туралы хабарлады, онда екі жасөспірім жігіт психокинез құбылыстарын көрсетті, соның ішінде металл иілу және фильмге суреттердің пайда болуына себеп болу, бірақ зертханалық жағдайлар толық болмады. Рэнди кейінірек бұл жігіттердің оның екі әріптесі, әуесқой фокусниктер Стив Шоу мен Майкл Эдвардс екенін айтты. Екеуі стандартты алдау арқылы әсерлерді жасады, бірақ зерттеушілер фокус техникаларымен таныс болмағандықтан, оларды психокинездің дәлелі деп қабылдады. Джон Тейлор балаларды металл иілуге сынаған. Гарднердің айтуынша, бақылау шаралары жеткіліксіз болды, өйткені балалар қағаз қыстырғыштарды қалталарына салып, кейіннен бұрылып шығаратын немесе металл таяқшаларды байқаусыз қалдыратын. Тейлор қарап тұрғанда Рэнди алюминий таяқшаны бүгіп, оған "Рэнди бүгіпті" деп жазып қойды. Басқа тәжірибелерде Бат университетінің екі ғалымы бір бағытты айна арқылы жасырын түрде бейнеге түсірілген бөлмеде балалардың металл иілуін зерттеді. Бейнежазба балалар заттарды қолдарымен және аяқтарымен иіретінін көрсетті. Алдауға байланысты дәлелдерге сүйене отырып, Тейлор металл иілудің паранормальдық негізі жоқ деген қорытындыға келді. Эксперименттік зерттеуде (Уайсман және Грининг, 2005) қатысушылардың екі тобына жалған экстрасенс үстелге бүктелген кілтті орналастырған бейнежазба көрсетілді. Бірінші топқа кіргендер жалған экстрасенстің кілттің қозғалмай тұрғанына қарамастан, иіліп жатқанын айтқанын естіді, ал екінші топқа кіргендер олай істемеді. Нәтижелер бірінші топқа жататын қатысушылар кілттің екінші топқа қарағанда әлдеқайда көп қозғалатынын көрсетті. Бұл нәтижелер басқа зерттеуде қайталанды. Тәжірибелер "ПКМБ [психокинетикалық металл иілу] әсерлерінен кейін куәлік беру ауызша ұсыныстар арқылы жасалуы мүмкін, сондықтан мұндай әсерлердің шынайы көріністерін көрген адамдардың куәліктері паранормальдық құбылысты қолдайтын берік дәлел ретінде қарастырылмауы керек" екенін көрсетті.
Parapsychologists have conducted hundreds of experiments to determine whether spoon bending is a genuine psychic phenomenon. Physicist John Hasted believed that children could paranormally bend paper clips inside a glass sphere, provided the sphere had a hole in it and they were allowed to take the sphere into a room unobserved. Science writer and skeptic Martin Gardner wrote that Hasted was incapable of devising simple controls such as videotaping the children secretly. Stephen North, a British psychic, was tested by Hasted in the late 1970s. Hasted claimed North had the psychokinetic ability to bend spoons and teleport objects in and out of sealed containers. According to James Randi, during a test conducted by Hasted at Birkbeck College, North was observed to have bent a metal sample with his bare hands. North was tested in Grenoble on 19 December 1977 in scientific conditions and the results were negative. Jean Pierre Girard, a French psychic, has claimed he can bend metal bars by psychokinesis. Girard was tested in the 1970s but failed to produce any paranormal effects in scientifically controlled conditions. Between 1979 and 1981, the McDonnell Laboratory for Psychical Research at Washington University reported a series of experiments they named Project Alpha, in which two teenaged male subjects had demonstrated psychokinesis phenomena, including metal bending and causing images to appear on film, under less than stringent laboratory conditions. Randi eventually revealed that the subjects were two of his associates, amateur conjurers Steve Shaw and Michael Edwards. The pair had created the effects by standard trickery, but the researchers, being unfamiliar with magic techniques, interpreted them as proof of psychokinesis. John Taylor had tested children in metal bending. According to Gardner, the controls were inadequate as the children would put paper clips in their pockets and later take one out twisted or be left with metal rods unobserved. Randi managed to bend an aluminum bar when Taylor was not looking and scratch on it "Bent by Randi". In other experiments, two scientists from the University of Bath examined metal bending with children in a room which was secretly being videotaped through a one way mirror. The film revealed that the children bent the objects with their hands and feet. Due to the evidence of trickery, Taylor concluded metal bending had no paranormal basis. In an experimental study (Wiseman and Greening, 2005) two groups of participants were shown a videotape in which a fake psychic placed a bent key on a table. Participants in the first group heard the fake psychic suggest that the key was continuing to bend when it had remained stationary, while those in the second group did not. The results revealed that participants from the first group reported significantly more movement of the key than the second group. The findings were replicated in another study. The experiments had demonstrated that "testimony for PKMB [psychokinetic metal bending] after effects can be created by verbal suggestion, and therefore the testimony from individuals who have observed allegedly genuine demonstrations of such effects should not be seen as strong evidence in support of the paranormal".