Кіріспе
Борагин тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы – Symphytum, борагин тұқымдасының (Boraginaceae) гүлді өсімдіктер туысы. Бұл туыста 59 түр анықталған. Кейбір түрлері мен будандары, әсіресе S. officinale, Symphytum grandiflorum және S. × uplandicum бағбандалықта және дәстүрлі медицинада қолданылады. Оларды борагин тұқымдасының тағы бір өкілі – жабайы комфри (Andersonglossum virginianum) деп аталатын өсімдікпен шатастырмау керек.
the genus of plants known as comfrey
Symphytum is a genus of flowering plants in the borage family, Boraginaceae, known by the common name comfrey (pronounced /"//k//V//m//f//r//i/). There are 59 recognized species. Some species and hybrids, particularly S. officinale, Symphytum grandiflorum, and S. × uplandicum, are used in gardening and herbal medicine. They are not to be confused with Andersonglossum virginianum, known as wild comfrey, another member of the borage family.
Өсіру
Ресейлік жидеқұрт 'Бокинг 14' сорты 1950-ші жылдары Генри Даблдей зерттеу қауымдастығының негізін қалаушы Лоуренс Д. Хиллз (органикалық бағбандық ұйымының өзі Генри Даблдейдің құрметіне аталған, ол алғаш рет XIX ғасырда Ресей жидеқұртын Ұлыбританияға әкелген) Эссекс округындағы Бокингте жүргізілген тәжірибелер нәтижесінде шығарылды.
Көбейту
Бокинг 14 стерильді, сондықтан тұқым түспейді (басқа сорттарға қарағанда оның бір артықшылығы, ол бақылаусыз тарамайды); сондықтан ол тамыр кесінділері арқылы көбейтіледі. Бағбан күшті өсетін, жетілген өсімдіктерден "жаңадан шыққан өсімдіктерді" (offsets) жасауға болады, жапырақ шоғының астынан, топырақ бетіне жуық жерден қазықпен көлденең кесіп өтеді. Бұл тәжін алып тастайды, одан кейін оны бөліктерге бөлуге болады. Алғашқы өсімдік тез қалпына келеді, әр бөлігін өсу нүктелері топырақ бетіне жақын болатындай етіп қайта отырғызуға болады, және ол тез жаңа өсімдіктерге айналады. Өсімдіктердің қорын бастапқыда жинақтау үшін арнайы питомниктерден пошта арқылы сатып алуға да болады.
Фитохимия, халықтық медицина және уыттылық
Халық медицинасында комфридің атаулары: трикотаж, бонесет және оның латынша атауы симфитумның (грек тіліндегі симфис – сүйектердің бірігуі, фитон – өсімдік) шығу тегі, оның ежелгі қолданысына сілтеме жасайды. Сол сияқты, француз тіліндегі кең таралған атауы – консоуд, яғни «біріктіру» дегенді білдіреді. Әртүрлі мәдениеттер мен тілдердегі дәстүрлер сүйектерді жазып жөндеудегі оның тиімділігіне ортақ сенімді көрсетеді. Комфри әр түрлі мөлшерде әртүрлі фитохимиялық заттарды қамтиды, оның ішінде аллантоин, муцилаж, сапониндер, таниндер, пирролизидин алкалоидтары және инулин бар. Пирролизидин алкалоидтары комфридің бауырға зиянды әсеріне (гепатотоксикалық) жауапты. Осы өсімдікті немесе оның тұнбаларын (экстракттерін) қолдану бауырдың заластануына алып келеді. 2001 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы ішкі қолдануға арналған комфри өнімдеріне тыйым салды және сыртқы қолдануға арналғандарына ескерту белгісін қойды. Комфри жүктілік және лактация кезеңінде, нәрестелерде, сондай-ақ бауыр, бүйрек немесе қан тамырлары аурулары бар адамдарға қолдануға қарсы көрсетіледі.