Кіріспе

Оданың бірінші бөлігі; өлеңнің құрылымдық бөлінісі. Строфа (/'s//t//r//oʊ//f//iː/) – поэтикалық термин, бастапқыда ежелгі грек трагедиясындағы оданың бірінші бөлігін, одан кейін антистрофа мен эподаны білдірген. Бұл термин сондай-ақ әртүрлі ұзындықтағы тармақтардан тұратын өлеңнің құрылымдық бөлігін атау үшін де қолданылады. Строфикалық поэзия стихикалық поэзиядан өзгеше, яғни жеке-жеке тармақтардан құралған, строфаларға бөлінбеген өлеңдермен (мысалы, грек эпостары немесе ағылшын бос өлеңі) салыстырылады. Джон Милтон "Самсон Агонистес" алғы сөзінде: «Ежелгі грек тілінде «строфа, антистрофа және эпода – тек музыкаға арналған строфаның бір түрі болған», – деп жазған.

Этимология

Строфа (гр. στροφή – бұрылу, иілу, бұрылыс) – өлең құрылымындағы ұғым, бұл бір талпақтан екінші талпаққа немесе хордың бір жағынан екінші жағына өтуді білдіреді.

Шығуы мен дамуы

Архилохтың екі-үш жолды біріктіріп строфаны жасаған алғашқы адам болғаны айтылады. Бірақ грек одаларын жазушылар ғана строфа жазуды кеңінен қолданды, және бұл өнер Стесихорға есімдерін берді, әйтсе де, одан бұрынғы ақындар да оны білген болуы мүмкін. Ал Пиндар строфа, антистрофа және эподтың керемет әрі үйлесімді құрылымымен оданы жазу өнерін жоғары деңгейге көтерді.

Түрлі түрлері

Грек просодиясының дамуымен қатар, әртүрлі ерекше строфалық формалар кеңінен қолданысқа еніп, көрнекті ақындардың оларды жиі пайдалануы арқасында танымал болды. Олардың ішінде сапфикалық, элегиялық, алкаикалық және асклепиадтық строфалар грек және латын поэзиясында ерекше көзге түсті. Ең қысқа және ежелгі строфа – дактильдік дистих, ол бірдей ырғақты екі тармақтан тұрады, екінші тармақ біріншісіне мелодиялық үйлесім сыйлайды.

Көшірмелеулер

Қазіргі ағылшын тіліндегі өлең формалары ежелгі ода строфасының көздеген әсерін ең дәл қайталайды, мысалы, Китстің "Қарқынға жыр" немесе Мэтью Арнольдтың "Оқымысты цыған" сияқты өлеңдердің күрделі ұйқасты строфалары. М.э. 9 ғасырында Андалусияда Мувашшах деп аталатын поэзияның строфикалық түрі пайда болды, кейін Солтүстік Африка мен Таяу Шығысқа тарады. Мувашшах көбінесе классикалық араб тілінде жазылған, ал қайырма сөздер кейде жергілікті диалектте болар еді.

Қазіргі қолданысы

Строфа термині қазіргі және постмодерн сын-талқылауларда өлеңнің "ұзын, изоморфты емес бөлімдерін" көрсету үшін қолданылады, ал "станза" термині көбінесе реттелген бөлімдер үшін қолданылады.