Кіріспе

АҚШ-тың әділ жалақы мен еңбек жағдайлары, кәсіподақтар, демократия, теңдік және жұмыс орнындағы қауіпсіздік туралы заңдары

Америка Құрама Штаттарының еңбек заңнамасы АҚШ-тағы қызметкерлердің, еңбек одақтарының және жұмыс берушілердің құқықтары мен міндеттерін белгілейді. Еңбек заңнамасының негізгі мақсаты – қызметкерлер мен жұмыс берушілер арасындағы "келісім-шарт жасау күшінің теңсіздігін" жою, әсіресе "корпоративтік немесе меншік нысандарының басқа түрлерінде ұйымдастырылған" жұмыс берушілерге қатысты. 20-шы ғасырдағы федералды заң ең төменгі әлеуметтік және экономикалық құқықтарды құрды және штаттық заңдарды қызметкерлерге қолдау көрсету үшін ең төменгі шектен асып түсуге ынталандырды. 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары туралы заң федералды ең төменгі жалақыны белгілейді, қазіргі уақытта 7,25 доллар, бірақ 29 штат пен Колумбия округінде одан да жоғары, және аптасына 40 сағаттан астам жұмыс істеу үшін жартылай үстеме ақы төлеуді талап етеді. Ақылы демалысқа немесе ақылы отбасылық демалысқа қатысты федералды заңдар жоқ, сондай-ақ штаттық заңдар да аз. 1993 жылғы Отбасы және медициналық демалыс туралы заң ірі жұмыс берушілерде 12 апталық ақысыз демалыс алуға шектеулі құқық береді. Федералды түрде кепілдік берілген әлеуметтік қамсыздандырудан басқа, кәсіптік зейнетақыға автоматты құқық жоқ, бірақ 1974 жылғы "Зейнетақымен қамсыздандыру туралы" заң жұмыс берушілер зейнетақы, денсаулық сақтау немесе басқа да жәрдемақылар беруге келіскен жағдайда сақтықпен басқару және жақсы басқару стандарттарын талап етеді. 1970 жылғы Еңбекті қорғау және қауіпсіздік туралы заң қызметкерлердің қауіпсіз жұмыс ортасына ие болуын талап етеді. Еңбек шарты заңда белгіленген ең төменгі құқықтардан гөрі жақсы шарттарды қарастыра алады. Бірақ келіссөздер жүргізу қабілетін арттыру және жақсы шарттарға қол жеткізу үшін қызметкерлер ұжымдық келіссөздер жүргізу үшін еңбек одақтарын құрады. 1914 жылғы Клейтон заңы барлық адамдарға ұйым құру құқығын кепілдік береді, ал 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заң көптеген қызметкерлерге әділетсіз еңбек тәжірибесі арқылы зиян келтірмей ұйым құру құқығын береді. 1959 жылғы Еңбек басқаруы туралы есеп беру және жариялау заңына сәйкес, еңбек одақтарының басқаруы демократиялық принциптерге сәйкес келеді. Егер жұмыс орнындағы қызметкерлердің көпшілігі кәсіподақты қолдаса, жұмыс берушілер адал ниетпен келіссөздер жүргізуге міндетті. Кәсіподақтар өз мүдделерін қорғау үшін ұжымдық шараларға баруға құқылы, оның ішінде ереуілге шығуға. Кәсіпорын басқаруына тікелей қатысуға жалпы құқық әлі жоқ, бірақ көптеген қызметкерлер мен кәсіподақтар зейнетақы қорлары арқылы ықпал етуді және корпоративтік кеңестерде өкілдік етуді тәжірибеден өткізді. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңнан бастап барлық жұмыс берушілер мен еңбек одақтарының қызметкерлерге "жасы, түсі, діні, жынысы немесе ұлттық тегі" бойынша кемсітушіліксіз бірдей қарау міндеті бар. 1963 жылғы "Тең жалақы туралы" заңда жалақыдағы жыныстық кемсітушілікке қатысты жеке ережелер бар. 1967 жылғы "Жұмыспен қамтудағы жас бойынша кемсітушілік туралы" заңмен және 1990 жылғы "Америкалық мүгедектер туралы" заңмен "қорғалатын мәртебеге" ие қосымша топтар қосылды. Жыныстық бағдар мен гендерлік идентиті бойынша кемсітушілікті тікелей тыйым салатын федералды заң жоқ, бірақ 2016 жылға дейін 22 штат мұндай заңдарды қабылдады. Бұл теңдік заңдары, әдетте, жұмысқа алу және еңбек шарттарында кемсітушілікке жол бермейді және қорғалатын сипаттамасы бойынша жұмыстан босатуды заңсыз етеді. 2020 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Босток пен Клейтон округі арасындағы іс бойынша 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауында жыныстық бағдар немесе гендерлік идентиті негізіндегі кемсітушіліктің бұзушылық екенін мәлімдеді. Заңсыз жұмыстан босатуға қарсы федералды заң жоқ, және көптеген штаттарда да толық қорғауды қамтамасыз ететін заң жоқ. Еңбек одақтарының ұжымдық келісімдері мен кейбір жеке келісімшарттарда жұмыстан босату "негізді себеппен" ғана болуы керек деп талап етіледі. 1988 жылғы "Жұмысшыларды бейімдеу және қайта даярлау туралы" заң жұмыс берушілер жұмыс күшінің 50 пайызынан астамы немесе үштен бірінен астамы жұмыстан босатылса, 60 күн бұрын хабарлауға міндетті. Федералды заң ақша-кредит саясаты мен инфрақұрылымға жұмсалатын қаражат арқылы толық жұмыспен қамтуға жетуді мақсат етеді. Сауда саясаты халықаралық келісімдерге еңбек құқықтарын енгізуге тырысады, бұл жаһандық экономикада ашық нарықтар әділ және толық жұмыспен қамтуға кедері келтірмейді.

Тарих

Қазіргі АҚШ еңбек құқығының көп бөлігі 1935 және 1974 жылдар аралығында қабылданған заңдар мен АҚШ Жоғарғы Сотының түсіндірмелерінің өзгеруінен туындайды. Дегенмен, адамдардың жұмындағы және жұмыс берушілердің құқықтарын реттейтін заңдар колониялық дәуірден бері қолданылып келген. 1776 жылғы Тәуелсіздік жарияламас бұрын, ортақ құқық еңбек құқықтарына қатысты белгісіз немесе жаулы болды. Кәсіподақтар құпиялы әрекеттер мен қылмыс ретінде қарастырылды. Ол құлдық пен мерзімі шектеулі еңбекпен келісімді қабылдады. 1636 жылдан бастап Коннектикуттегі Пекот соғысынан бастап еуропалық қоныс аударушылармен американдықтар құлға айналды. Еуропалық иммигранттардың жартысынан астамы тұтқын ретінде немесе мерзімі шектеулі еңбекпен келді, олар қарыздарын өтемегенше жұмыс берушілерінен босамайтын. Атлант мұхитындағы құл саудасы жойылғанға дейін миллиондаған африкалықтар Америкаға мәжбүрлеме еңбегіне әкелінді. Алайда, 1772 жылы Англия Король Соты Сомерсет ісінде құлдықты ортақ құқық бойынша заңсыз деп санау керек деп шешті. Бостон, Массачусетстен келген Чарльз Стюарт Джеймс Сомерсетті құл ретінде сатып алып, Англияға алып кеткен. Құлдыққа қарсы күресушілердің көмегімен Сомерсет қашып, хабеас корпустың бұйрығын (оның "денесін ұстау" заңсыз болды) талап етті. Лорд Мэнсфилд "салдары қандай болмасын, әділдік жасалуы керек" деп мәлімдегеннен кейін құлдықты "өте жаман" деп санайды, сондықтан ешкім "күллі себеппен" "сатуға мәжбүр етілген құлды" ала алмайды. Бұл 1776 жылғы Американ революциясына дейін созылып, оңтүстік құл иеленуші штаттардың басты наразылығы болды. 1790 жылғы АҚШ халық санағында жалпы 3,893,635 халқының 694,280 құлы (17,8 пайызы) тіркелген. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Британ империясы 1807 жылы Атлант мұхитындағы құл саудасын тоқтатты және 1833 жылы құл иелеріне ақы төлеу арқылы өз аумақтарында құлдықты жойды. АҚШ-та солтүстік штаттар құлдықты бірте-бірте жойды. Алайда оңтүстік штаттарда олай болған жоқ. Дред Скотт ісінде Жоғарғы Сот федералды үкімет құлдықты реттеуге құқылы емес, сонымен қатар құл болған адамдардың сот алдында заңды құқықтары жоқ деп тапты. Соның салдарынан Америка Азамат соғысына ұшырады. 1863 жылы президент Линкольннің бостандық жариялауы құлдықты жоюды соғыс мақсаты етті, ал 1865 жылғы Он үшінші түзету Конституцияда құлдықтың көптеген түрлерін жоюды бекітті. Бұрынғы құл иелеріне 1867 жылғы "Жалға алу туралы" заң бойынша адамдарды борыштық үшін еріксіз құлдықта ұстауға тыйым салынды. 1868 жылы он төртінші түзету әділдікке тең қол жеткізуді қамтамасыз етті, ал он бесінші түзетуде әркімнің дауыс беру құқығы болуы керек еді. 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң тұрғын үй мен көлікке қол жеткізуде теңдікті қамтамасыз етуді көздеді, бірақ Азаматтық құқықтар ісінде Жоғарғы Сот оны "конституцияға қайшы" деп тапты, бұл нәсілдік сегрегацияның жалғасатынын қамтамасыз етті. Ол адамдардың басым көпшілігі "негізінен корпорациялардың мейіріміне" қалдырылады деді. Адамдар формалды түрде еркін болса да, олар жұмыс, табыс және негізгі қызметтер үшін мүлік иелеріне шын мәнінде тәуелді болды. Құлдық сияқты, еңбек одақтарының жалпы құқықпен бас тартуы да баяу болды. 1806 жылы Коммуналдық сот Пуллис ісінде Филадельфияның аяқ киімшілер одағы жоғары жалақы үшін шабуыл жасағаны заңсыз "құпия әрекет" деп танылды, тіпті корпорациялар - жұмыс берушілердің біріккендері заңды болса да. Одақтар әлі де құрылып, әрекет етті. Ұлттық кәсіподақтар федерациясының алғашқы федерациясы 1834 жылы 10 сағаттық жұмыс күнін жүзеге асыру үшін құрылды, бірақ ол 1837 жылғы қаржылық дағдарыстан туындаған жұмыссыздықтың өсуінен аман қалмады. 1842 жылы Комонвелл Хант ісінде Бостонның аяқ киім жасаушылар қоғамы жалақыны көтеру үшін шабуыл жасағаннан кейін Пуллис ісінде қателік болғаны айтылды. Бірінші сатыдағы судья одақтардың "мүлікті қауіпсіз емес етіп, оны көпшіліктің олжасына айналдыратынын, мүлікті жоятынын және қоғамды жалпы құлдырауға ұшырататынын" айтты. Бірақ Массачусетс штатының Жоғарғы Сотында Шоу CJ адамдардың "өздері қалаған адам үшін жұмыс істеуге немесе жұмыс істемеуге ерікті" және "өздерінің танылған құқықтарын өз мүдделерін барынша қамтамасыз ету үшін бірлесіп жүзеге асыруға келісе алады" деп мәлімдеді. Бұл қылмыстық істерді тоқтатты, бірақ азаматтық істер жалғасты. 1869 жылы Филадельфия қолөнершілері "Еңбек рыцарлары" деп аталатын ұйым құрды, оған 1874 жылы кеншілер және 1879 жылдан бастап қалалық саудагерлер қосылды. Ол нәсілдік және гендерлік теңдікке, саяси білім беруге және кооперативтік кәсіпкерлікке ұмтылды, бірақ ол 1885 жылғы "Шет елдік келісімшарт еңбегі туралы" заңды қолдады, ол жұмысқа орналасу шарты бойынша АҚШ-қа көшіп келген жұмыскерлерді басып тастады. 1883 жылдан бастап теміржолдар мен телеграфтардағы өнеркәсіптік қақтығыстар АҚШ Еңбек федерациясының 1886 жылы құрылуына әкелді, оның қарапайым мақсаты жұмыскерлердің жалақысын, тұрғын үйін және жұмыс орнының қауіпсіздігін "осы уақытта" жақсарту болды. Ол сонымен қатар біртұтас еңбек қозғалысын құру үшін жалғыз федерация болуға ұмтылды. Бизнес сот процесімен жауап берді. 1890 жылғы Шерман антимонополиялық заңы, бизнес картльдерінің сауданы шектеуіне санкция беруге бағытталған, еңбек одақтарына да қолданылды. 1895 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Debs ісінде Шерман заңына негізделген Pullman компаниясының ереуілшілеріне қатысты бұйрықты бекітті. Ереуіл жетекшісі Юджин Дебс түрмеге қамалды. Сот органдарындағы ерекше келіспеушіліктердің бірі ретінде Холмс судьясы Vegelahn ісінде Guntner-ге қарсы кез келген одақтың жақсы ниетпен ұжымдық әрекет етуі заңды екенін айтты: ереуілдер экономикалық зиян келтірсе де, бұл корпорациялардың бір-бірімен бәсекелесуінен туындаған экономикалық зияннан кем емес. Холмс судьясы АҚШ Жоғарғы Сотына көтерілді, бірақ еңбек құқығы бойынша тағы да азшылықта болды. 1905 жылы Lochner ісінде New York штатының пекарьлардың жұмыс күнін аптасына 60 сағатқа шектеуі жұмыс берушілердің келісім бостандығын бұзады деп шешілді. Жоғарғы Сот көпшілігі он төртінші түзетуде осы "құқықты" тапты, онда ешбір штат "ешбір адамды өмір, бостандық немесе мүліктен заңды процедурасыз айырмайды". Холмс судьясы Харлан судьясымен бірге "Конституция нақты экономикалық теорияны қамтымауы керек" және "негізгі түрлі көзқарастағы адамдар үшін жасалғанын" айтты. Әлеуметтік және экономикалық саясат мәселелерінде соттар ешқашан заңдарды "конституцияға қайшы" деп жарияламайды. Алайда, Жоғарғы Сот Loewe ісінде Lawlor-ға қарсы еңбек саласындағы шабуылды күшейтті, ереуілші одаққа 1890 жылғы Шерман заңы бойынша жұмыс берушілеріне үш еселенген залап төлеуге міндетті екенін айтты. Осы істер тізімі 1914 жылғы Клейтон заңының 6-бабымен тоқтатылды. Бұл еңбекті антимонополиялық заңнан алып тастады, "адам еңбегі тауар немесе сауда тауары емес" және "антимонополиялық заңдарда" еңбек ұйымдарының "өзара көмек мақсатында" жұмыс істеуіне тыйым салынбайды деп мәлімдеді. 20 ғасырдың басында штаттар әлеуметтік және экономикалық прогресті дамыту үшін еңбек құқықтарын қабылдады. Бірақ Клейтон заңына қарамастан, және 1915 жылғы Өнеркәсіптік қатынастар жөніндегі комиссия құжаттаған жұмыс берушілердің зәбірлеушілігіне қарамастан, Жоғарғы Сот еңбек құқықтарын конституцияға қайшы деп таныды, басқару билігін дерлік есепсіз қалдырды. Осы Lochner дәуірінде соттар жұмыс берушілердің жұмыскерлерді еңбек одақтарына мүше болмауға мәжбүрлей алатынын, әйелдер мен балалар үшін ең төмен жалақының күшін жойғанын, штаттардың жұмысқа орналасу агенттерінің жұмыс істегені үшін алымдарды тыйымдауға құқығы жоқ екенін, жұмыскерлердің басқа фирмалардың әріптестерімен ынтымақтастықпен ереуілдеуге құқығы жоқ екенін және тіпті федералды үкіметтің бала еңбегін тыйымдауға құқығы жоқ екенін айтты. Ол сонымен қатар бірінші дүниежүзілік соғыста күреске қарсы болған социалистік белсенділерді түрмеге қамады, соның салдарынан Юджин Дебс 1920 жылы социалистік партияның президенттікке үміткері ретінде түрмеден сайлауға түсті. Ең бастысы, соттар мемлекеттік және федералды әлеуметтік қамтамасыздандыруды құру әрекеттерін конституцияға қайшы деп тапты. Қауіпсіз мемлекеттік зейнетапқа үнемдеуге мүмкіндік болмағандықтан миллиондаған адамдар корпорациялардың акцияларын сатып алды, бұл қор нарығында үлкен өсімге әкелді. Жоғарғы Сот адамдар сатып алатын нәрсе туралы дұрыс ақпаратты реттеуге тыйым салғандықтан, корпоративтік промоутерлер адамдарды акциялардың нақты құнынан жоғары төлеуге алдады. Т...

Шарт пен еңбек құқықтары

Қызметкерлер мен жұмыс берушілер (көбінесе корпорациялар) арасындағы келісімшарттар еңбек қатынастарын бастауға мүмкіндік береді, бірақ көбінесе лайықты өмір сүруге жеткіліксіз. Жеке тұлғалардың, әсіресе бай корпорацияларға қарсы, келіссөз жүргізуге мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, еңбек құқығы нарықтың кездейсоқ нәтижелерін жоққа шығаратын заңдық құқықтарды құрайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, заң мүлік құқығы мен келісімшарт еркіндігін кез келген шарттарда, тиімсіз, пайдаланушылық және әділетсіз болса да, қатаң сақтаған. 20-шы ғасырдың басында, көптеген адамдар мүлік және келісімшарт құқықтарынан гөрі демократиялық жолмен белгіленген экономикалық және әлеуметтік құқықтарды қолдауды басталғанда, штат және федералды үкіметтер заң реформаларын енгізді. Біріншіден, 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары туралы заң ең төменгі жалақыны (қазіргі күні федералды деңгейде 7,25 доллар, 28 штатта жоғары) және бір жарым еселенген тұсымдық төлемді белгіледі. Екіншіден, 1993 жылғы Отбасы және медициналық демалыс туралы заң толық төленбеген демалысқа алу құқығын шектеулі түрде қарастырады. Іс жүзінде, жақсы еңбек келісімшарттары осы ең төменгі деңгейлерді жақсартады. Үшіншіден, кәсіби зейнетақыға немесе басқа да жәрдемақыларға тікелей құқық болмаса да, 1974 жылғы Жұмыспен қамтылғандардың зейнетақылық табысын қамтамасыз ету туралы заң жұмыс берушілерге уәде етілген жәрдемақыларды кепілдік беруді міндеттейді. Төртіншіден, 1970 жылғы Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау туралы заң кәсіби инспекторлармен қамтамасыз етілген қауіпсіз жұмыс жүйесін талап етеді. Жеке штаттарға федералды ең төменгі деңгейден асып түсуге рұқсат беріледі және олар АҚШ Жоғарғы Соты шектемеген әлеуметтік және экономикалық құқықтар саласындағы демократияның тәжірибелік аламаты ретінде жұмыс істейді.

Қорғаудың қолданылу аясы

Жалпы құқық, мемлекеттік және федералды заңдар әдетте "жұмыскерлерге" еңбек құқықтарын береді, бірақ автономды және "тәуелсіз мердігерлер" болу үшін жеткілікті сауда-саттық күші бар адамдарға емес. 1994 жылы "Данлоп комиссиясы" жұмыспен қамтамасыз ету қарым-қатынастарының болашағы жөніндегі соңғы баяндамасында сот дауларын азайту үшін барлық федералды еңбек заңдарында жұмыскердің бірыңғай анықтамасын ұсынды, бірақ бұл іске асырылмады. Жоғарғы Соттың шешімдерінде әртүрлі жалпы принциптер айтылды, олар заңның мән-жайы мен мақсатына байланысты қолданылады. NLRB v. Hearst Publications, Inc. ісінде Лос-Анджелесте газет сатуға қатысқан газетшілер өздерін "жұмыскерлер" деп мәлімдеді, сондықтан олар 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заңға сәйкес ұжымдық сауда-саттық жасауға құқылы. Газет корпорациялары газетшілерді "тәуелсіз мердігерлер" деп есептеді және олар адал сауда-саттық жасауға міндетті емес. Жоғарғы Сот газетшілерді жұмыскер деп тапты және жұмысқа орналасу туралы жалпы құқықтық тесттер, әсіресе Агенттік туралы заңтың екінші бабының 220-тармағындағы қорытынды енді орынды емес. Олар жұмыс берушілердің бақылау деңгейіне байланысты "тәуелсіз мердігерлер" болған жоқ. Бірақ Ұлттық еңбек қатынастары жөніндегі кеңес "заңдық негіздеме" болған жағдайда, кімге қамтылатындығын өзі шеше алады. Конгресс, біріншіден, NLRA §2(1) заңын нақты өзгерту арқылы тәуелсіз мердігерлерді заңнан босатты, ал екінші жағынан, жалпы құқықтың маңызды емес екендігін мақұлдамады. Сонымен қатар, Жоғарғы Сот АҚШ v. Silk ісінде 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заң бойынша кімнің жұмыскер екендігін шешкенде "экономикалық шындықты" ескеру керек деп шешім қабылдады. Бұл дегеніміз, көмір тиеушілердің бір тобы олардың экономикалық жағдайына, оның ішінде келіссөз жүргізу қабілетінің жоқтығына, дискрециялық және бақылау дәрежесіне және олар жұмыс істейтін көмір кәсіпорындарына қарағанда өздеріне алған тәуекеліне байланысты жұмыскер болды. Жоғарғы Сот өздерінің жеке көліктері бар және тасымалдаушы компанияға қызмет көрсететін жүк көліктерінің жүргізушілерін тәуелсіз мердігерлер деп тапты. Осылайша, егер заңда "жұмыскер" деген сөздің қосымша анықтамасы берілмесе, дәстүрлі жалпы құқықтық тесттердің бірнеше факторы ауыстырылмайды (әдеттегідей, мысалы, 1938 жылғы "Әділ еңбек стандарттары туралы" заң, 1974 жылғы "Жұмысшы зейнетақысын қамтамасыз ету туралы" заң, 1993 жылғы "Мерзімді демалыс және отбасылық демалыс туралы" заң). Еңбек заңнамасының келіссөздер жүргізу қабілетінің теңсіздігін азайту және жұмысшының экономикалық жағдайын түзету мақсатымен қатар, Агенттік туралы заңда кездесетін көптеген факторларды ескеру керек, бірақ олардың ешқайсысы міндетті түрде шешуші емес. "Жұмыскер" кім екенін анықтау үшін жалпы құқықтық агенттіктер жұмыс берушінің бақылауын, егер жұмысшы белгілі бір бизнесте болса, басшылық деңгейін, біліктілігін, құралдарды кім беретінін, еңбек өтілін, төлем әдісін, жұмыс берушінің тұрақты бизнесін, тараптардың не сенетінін және жұмыс берушінің бизнесі бар-жоғын ескереді. Кейбір заңдарда, мысалы, тәуелсіз мердігерлер үшін, жалпы құқықты көрсететін ерекше ерекшеліктер бар, ал басқалары қосымша ерекшеліктер жасайды. Атап айтқанда, 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заң §2(11) басқа қызметкерлердің жұмысына және шарттарына қатысты қалаушылықты жүзеге асыру үшін "жұмыс берушінің мүддесінде өкілеттік" бар қадағалаушыларды босатады. Бұл бастапқыда аз ғана ерекшелік болды. Дау тудыратын NLRB v. Yeshiva University ісінде 5-4 көпшілік Жоғарғы соты университеттегі толық уақытты профессорлар академиялық мәселелерде "басқарушылық" қалаушылықты жүзеге асырды деген теория бойынша ұжымдық келіссөздер құқығынан шеттетілді деп тапты. Ал басқаша ойлаған судьялар университет басшылығының қолындағы, профессорлардың емес екенін айтты. NLRB v. Kentucky River Community Care, Inc. ісінде Жоғарғы Сот тағы 5-4 есебімен, басқаларға қадағалаушы мәртебеге ие алты тіркелген медбике "кәсіптік" босатудың құрамына кірді. Стивенс судьясы, егер "бақылаушы" заңның мақсатына қарамай, тым кеңінен түсіндірілсе, онда қорғау "әлеуметтік тұрғыдан жойылады" деп дәлелдеді. Сол сияқты, 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары туралы заңға сәйкес, Кристофер v. SmithKline Beecham Corp. ісінде Жоғарғы Сот 5-4 есебімен GSK үшін төрт жыл бойына медициналық сатуға арналған саяхатшы "сыртқы сатуға" ие болды және сондықтан қосымша жұмыс уақытын талап ете алмады. Заңсыз жұмыс істейтіндер көбінесе қамтылған деп есептеледі, жұмыс берушілерді осал жұмыскерлерді пайдалануға ынталандырмас үшін. Мысалы, Lemmerman v. A. T. Williams Oil Co. ісінде Солтүстік Каролина штатының жұмысшыларға өтемақы төлеу туралы заңы бойынша сегіз жасар бала жұмыскер ретінде қорғалды, тіпті балалардың 8 жасқа дейін жұмыс істеуі заңсыз болғанмен. Дегенмен, Hoffman Plastic Compounds, Inc. v. NLRB ісінде Жоғарғы Сот 5-4 есебімен құжаттары жоқ жұмыскер ұйымдасу үшін жұмыстан шығарылғаннан кейін өтемақы талап ете алмайды деп шешім қабылдады. 1976 жылдан бері Жоғарғы Соттың аз ғана көпшілігі еңбек заңсыздағының ауқымынан көбірек және көбірек адамдарды шығарып тастауы АҚШ халықаралық құқық стандарттарынан және басқа демократиялық елдердегі еңбек құқықтарының негізгі стандарттарынан төмендеп қалды, оның ішінде еркін қауымдастық құқығынан. Жалпы құқықтық тесттер, еңбек құқығындағы "әрекеттің салдары" үшін жауапты болатын жұмыскерді анықтау үшін маңызды болды. Потенциалды түрде бірнеше, бірлескен жұмыс берушілер болуы мүмкін, олар жауапкершілікті бөліседі, бірақ азаматтық құқық бойынша жауапкершілік еңбек қатынасының болуына қарамастан туындауы мүмкін. Ruiz v. Shell Oil Co. ісінде Бесінші апелляциялық соты қай жұмыс берушінің бақылауы көп екені, кімнің жұмысы орындалып жатқаны, келісімдер бар-жоғы, құралдарды кім бергені, жұмыскерді жұмыстан шығаруға құқығы бар-жоғы немесе төлем жасау міндеттемесі бар-жоғы маңызды екенін анықтады. Local 217, Hotel & Restaurant Employees Union v. MHM Inc. ісінде 1988 жылғы жұмыс орындарын бейімдеу және қайта оқыту туралы заң бойынша еншілес компания немесе бас компания қызметкерлерге қонақүй жабылатыны туралы хабарлауға жауапты екені туралы мәселе туды. Екінші апелляциялық соты еншілес компанияны жұмыс беруші деп тапты, бірақ алғашқы сот бас компанияны жауапты деп тапқанмен, еншілес компания NLRA бойынша жұмыс беруші болар еді деп атап өтті. 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары туралы заң бойынша, 29 USC §203(r) бойынша, ортақ басқарудағы кез келген "кәсіпорын" жұмыс беруші ұйым ретінде есептеледі. Басқа заңдар бұл тәсілді нақты қабылдамайды, бірақ NLRB кәсіпорынды "бірдей басқару, бизнес мақсаты, операция, жабдық, клиенттер және қадағалау" болған жағдайда жұмыс беруші деп тапты. South Prairie Const. Co. v. Local No. 627, International Union of Operating Engineers, AFL CIO ісінде Жоғарғы Сот DC апелляциялық соты екі корпорацияны еңбек бақылауының өте үлкен сапалық деңгейіне байланысты бір жұмыс беруші деп заңды түрде анықтады деп тапты, бірақ тиісті келіссөздер бірлігін анықтау NLRB-ге қайтарылуы керек еді. Егер қызметкерлер агенттік арқылы жұмысқа алынса, көп жағдайда соңғы жұмыс беруші заңдық құқықтар үшін жауапты болады, бірақ агенттік бірлескен жұмыс беруші ретінде қарастырылуы мүмкін.

Еңбек келісімшарттары

Адамдар жұмысқа кіріскенде, әдетте қызметкер мен жұмыс беруші (көбінесе корпорация, бірақ кейде жеке тұлға) арасындағы қарым-қатынасты реттейтін еңбек шарты болады. "Контракт" – заңмен күші бар келісім. Ол көбінесе жазбаша түрінде немесе қол қойылған болуы мүмкін, бірақ ауызша келісім де толыққанды күші бар контракт саналады. Қызметкерлердің жұмыс берушілермен салыстырғанда келіссөз жүргізу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, көптеген еңбек контракттары "стандартты нысан" болып табылады. Көптеген шарттар мен талаптар көптеген адамдар үшін көшіріліп немесе қайта өндіріледі. Нақты келіссөздер, екі бизнес корпорация арасындағы коммерциялық мәмілелерден айырмашылығы, сирек кездеседі. Осы себепті, федералды және штаттық заңдарда құқықтарды бекіту қажеттігі туындады. Қызметкерлер сайлаған кәсіподақ арқылы ұжымдық келіссөздер жүргізуге федералдық құқық, жеке тұлғалардың ұйымдармен салыстырғандағы тең емес келіссөз жүргізу мүмкіндігін азайтуға бағытталған. Аптасына 40 сағаттан астам жұмыс істегендерге ең төменгі жалақы және қосымша төлем мөлшері, тіпті жеке келіссөздер арқылы жеткілікті жалақы алу мүмкіндігі болмаған жағдайда да, "қызметкерлердің денсаулығы, тиімділігі және жалпы әл-ауқаты үшін қажетті ең төменгі тұрмыс деңгейін" қамтамасыз ету мақсатында белгіленген. Осы және басқа да құқықтар, соның ішінде отбасылық демалыс, кемсітуге қарсы құқықтар немесе жұмыс орнының қауіпсіздігінің негізгі стандарттары, АҚШ Конгресі мен штаттық заң шығарушылармен жеке контракттардың шарттарын алмастыру үшін әзірленген. Заңмен бекітілген құқықтар, әдетте, контракттың жазбаша шартын жоққа шығарады, егер контракт қызметкер үшін артық көрілмесе. Кейбір федералды заңдар штаттық заңдардың ең төменгі құқықтарды жақсартуға мүмкіндігін де қарастырады. Мысалы, 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары туралы заң штаттар мен муниципалитеттерге федералды ең төменгі жалақыдан жоғары мөлшерде жалақы белгілеуге құқық береді. Керісінше, 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заң, 1970 жылғы Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық туралы заң және 1974 жылғы Қызметкерлердің зейнеткерлік табысын қамтамасыз ету туралы заң сияқты басқа заңдар АҚШ Жоғарғы Сотының бірқатар даулы шешімдерінде штаттық заң актілерін "алдын алу" үшін түсіндірілді. Бұл түсіндірмелер "әлеуметтік және экономикалық жаңаруларға кедері келтірді" және еңбек құқықтарын жақсарту арқылы "зертхана ретінде қызмет етуді" қалаған штаттардың жолын тосқан еді. Егер федералды немесе штаттық заңдарда минималды құқықтар болмаса, контракт құқығының қағидалары және мүмкін құқық бұзушылықтар қолданылады. Ауызша немесе жазбаша келісімдердегі шарттардан басқа, шарттар сілтеме арқылы енгізілуі мүмкін. Екі негізгі көз – ұжымдық келісімдер және компанияның нұсқаулықтары. JI Case Co v. National Labor Relations Board ісінде жұмыс беруші корпорация кәсіподақпен адал келіссөздер жүргізуге міндетті емес екенін және жұмыскерлермен жеке контрактқа қол қойғандықтан, бас тарту арқылы әділетсіз еңбек тәжірибесі жасаған жоқ деп мәлімдеді. АҚШ Жоғарғы Соты ұжымдық келіссөздердің және 1935 жылғы Ұлттық еңбек қатынастары туралы заңның "мақсаты" – "жеке келісімдердің шарттарын топтың күші мен келіссөз жүргізу мүмкіндігін көрсететін және топтың әл-ауқатын қамтамасыз ететін шарттармен алмастыру" екенін бірауыздан айтты. Сондықтан, жеке қызметкерлердің пайдасына жасалған ұжымдық келісімдер жеке контракттардың орнына қолданылады. Сол сияқты, егер жазбаша контрактта қызметкерлердің құқықтары жоқ деп айтылса, бірақ қызметкерге олардың басшылары айтқан болса немесе компанияның нұсқаулығында құқықтар қамтамасыз етілсе, олар әдетте талап қоя алады. Мысалы, Torosyan v. Boehringer Ingelheim Pharmaceuticals, Inc. ісінде Коннектикут штатының Жоғарғы соты қызметкерді тек қана негізді себеппен (немесе "әділ себеппен") жұмыстан босатуға болатындығы туралы нұсқаулықтағы уәде жұмыс беруші корпорация үшін міндетті деп тапты. Сонымен қатар жұмыс беруші шарттарды біржақты өзгертуге құқығы жоқ. Басқа штаттардың көпшілігі контракттарды жаңаша қарастыру мен келісімсіз, тек қызметкерлердің пайдасына ғана өзгертуге болмайды деген қорытындыға келді. Ал Калифорнияның Жоғарғы сотының республикашыл губернаторлар тағайындаған кішкентай көпшілігі Asmus v. Pacific Bell ісінде, егер ол белгілі бір пайдаға әсер етпесе, компанияның белгісіз мерзімге арналған саясатын уақытылы хабарлап өзгертуге болады деп шешті. Демократ губернаторлар тағайындаған төрт қарсы дауыс берген судьялар бұл "көзге ұрып тұратын әділетсіз, тіпті ақылға сыймас нәтиже" екенін, "жұмыс орнының қауіпсіздігін сақтауға уәде берген жұмыс берушінің бірнеше жылдан кейін осы уәдені жазасыз жоққа шығаруға рұқсат беру" екенін айтты. Сонымен қатар, барлық штаттарда ортақ құқық немесе әділдік принциптерімен бекітілген жақсы ниеттің негізгі талабын ешкім жоққа шығара алмайды. Бұл, жалпы принцип ретінде, "ешбір тарап екінші тараптың контракттан күтетін пайданы жоятын немесе зардап шектіретін іс-әрекеттер жасамайды" дегенді білдіреді. Жақсы ниеттің талабы еңбек қатынастарының барлық кезеңінде сақталады. Ол басқа юрисдикциялармен салыстырғанда штаттық соттарда кеңінен қолданылмады. Монтананың Жоғарғы соты қызметкердің ақылға қонымды күтулерінің бұзылуы үшін кең ауқымды және тіпті жазалау шараларын қолдануға болады деп мойындады. Алайда, Калифорнияның Жоғарғы соты сияқты басқалары залалдың өтеуін контракт бұзушылықтарымен шектейді, бірақ жұмыстан босату тәсіліне байланысты залал өтеуін қамтамасыз етпейді. Керісінше, Ұлыбританияда "жақсы ниет" талабы жұмыстан босату құқығын шектеуге мүмкіндік береді, бірақ заңмен қайшылық тудырмайды, Канадада бұл өздігінен жұмыс істейтін тұлғалар үшін де әділетсіз босатуды шектеуі мүмкін, ал Германияда бұл орташа жалақыдан айтарлықтай төмен жалақы төлеуге тыйым салуы мүмкін. Соңында, бұрынғыда арбитраж шарттары еңбек құқықтарын жоққа шығара алмайды және мемлекеттік соттарға қол жеткізуді шектемейді деп есептелген. Алайда, 14 Penn Plaza LLC v. Pyett ісінде, 1925 жылғы Федералдық арбитраж заңы бойынша 5-ке 4 дауыспен, жеке еңбек контракттарындағы арбитраж шарттары олардың шарттарына сәйкес күшіне енгізілуі керек деп шешілді. Төрт қарсы дауыс берген судьялар бұл құқықтарды заң ешқашан көздемеген тәсілмен жоюға әкеледі деп мәлімдеді.

Жұмыс орны қауіпсіздігі

Президент Франклин Д. Рузвельт жұмыссыздықты 20%-дан 2%-ға дейін төмендетті, Ұлы депрессия кезінде жұмыс орындарына инвестиция жасау арқылы. АҚШ-тағы жұмыс қауіпсіздігі заңдары дамыған елдер арасындағы ең әлсіз заңдардың бірі болып табылады, себебі әлі күнге дейін федералдық заңдық құқықтар қабылданбаған. Кез келген еңбек шарты жұмыс қауіпсіздігін қарастыруы мүмкін, бірақ корпоративтік басшылар мен менеджерлерден басқа қызметкерлердің жұмыс қауіпсіздігі туралы келісімдерге қол жеткізуге мүмкіндігі шектеулі. Ұжымдық келісімдер көбінесе қызметкерлерді тек "негізді себеппен" ғана жұмыстан босатуға мүмкіндік береді, бірақ американдықтардың көпшілігі жалпы құқық нормаларынан басқа қорғауға ие емес. Көптеген штаттарда жұмыс берушілер қызметкерді "құқықтық негізде" жұмыстан босата алады: "жақсы себеппен, жаман себеппен немесе еш себепсіз", егер заң бұзылмаса. Көптеген штаттарда мемлекеттік саясаттың ерекшеліктері бар, олар қызметкерді жұмыстан босату заңда белгіленген құқықтардың мақсатына кедері келтірмейтініне кепілдік береді. 1912 жылғы Ллойд-Ла-Фоллетт заңы федералды мемлекеттік қызметкерлерді "негізді себеп" болмаса жұмыстан босатуға тыйым салады, бірақ Монтана штатын қоспағанда, ешқандай федералдық немесе штаттық заң барлық қызметкерлерді қорғамайды. Қазір осы мәселеге қатысты ұсыныстар көбейіп келеді. Жұмыстан босату туралы ескерту беру міндетті емес, егер келісімшартта немесе ұжымдық келісімде басқаша көрсетілмесе, және егер жұмыс беруші экономикалық себептермен қызметкерлерді жұмыстан шығарса, жұмыстан босату ақысы талап етілмейді. Бір ерекшелік – 1988 жылғы "Жұмысшыларды бейімдеу және қайта оқыту туралы" заң, онда 100-ден астам қызметкері бар кәсіпорын жұмыс күшінің 33%-дан астамын немесе 500-ден астам адамын жұмыстан шығарса, 60 күн бұрын хабарлау міндетті. Теориялық тұрғыдан қарағанда, кейбір мамандар еркін жұмыспен қамтуды еркіндік пен экономикалық тиімділікті қорғау үшін жақтайды, бірақ эмпирикалық деректер жұмыс қауіпсіздігінің жоқтығы инновацияларды тежейді, өнімділікті төмендетеді, экономикалық дағдарыстарды күшейтеді, қызметкерлерді еркіндіктен және жалақыдан айырады және үрей атмосферасын тудырады. АҚШ-тағы жұмыссыздық деңгейі тарихи тұрғыдан өте өзгермелі болды, себебі республикалық президенттер соғыстан кейінгі жұмыссыздықты үнемі арттырды, ал демократ президенттер оны азайтуға ұмтылды. Ақша-кредит саясатын жүргізу кезінде Федералдық резервтің міндеті – "максималды жұмыспен қамтуға" қол жеткізу, бірақ шындығында Федералдық резерв төрағалары инфляцияны төмендетуге басымдық береді. Жұмыс уақытының нашарлауына байланысты толық емес жұмыспен қамту деңгейі де өсті. Үкімет фискалдық саясатты (салық салу немесе қарыз алу және жұмсау арқылы) толық жұмыспен қамтуға жету үшін пайдалана алады, бірақ жұмыссыздық жұмысшылардың күшіне және жалақысына әсер ететініне байланысты бұл мәселе саяси сипатқа ие.

Аяқтау және себеп

Жұмыс берушінің жұмысты тоқтату себептері немесе "неге" деген сұрақтар адамдардың табысына, үй жалдау ақысын төлеу мүмкіндігіне, денсаулық сақтануға дейін әсер етеді. Осыған қарамастан, заң бойынша тек үш топтың ғана "нақты себеппен" жұмысынан босатылу құқығы бар. Біріншіден, 1912 жылғы Ллойд-Ла-Фоллетт заңында Конгресс федералды мемлекеттік қызметкерлерге "мемлекеттік қызметтің тиімділігін арттыратын себеппен ғана" жұмыстан босату құқығын беретін жарлықтарды заңдастырды. Екіншіден, 20 ғасырдың ортасында Нью-Йорктегі соттар корпоративтік директорларды "нақты себеппен" ғана, яғни директордың мінез-құлқына, біліктілігіне немесе экономикалық негіздемелерге байланысты себептермен ғана жұмыстан босатуға болатын ереже қабылдады. Үшіншіден, 1987 жылдан бастап Монтана штаты "бұрыс босату" заңын қабылдады, ол қызметкерлерге "нақты себеп болмаса және қызметкер жұмыс берушінің сынақ мерзімін аяқтаса" зиянды өтеу құқығын береді, сынақ мерзімі әдетте 6 айға белгіленеді. Халықаралық Еңбек Ұйымының 1982 жылғы "Жұмысты тоқтату туралы" конвенциясы жұмысшының келісімшартын "қабілеті немесе мінез-құлқы" негізінде тоқтату үшін "негізді себепті" талап етеді және кәсіподаққа мүшелікке, жұмысшы өкілі болуына немесе қорғалатын сипаттамаларға (мысалы, нәсіл, жыныс және т.б.) байланысты себептерді тыйым салады. Сондай-ақ, жұмысты тоқтату экономикалық себептермен жасалса, алдын ала хабарлау, әділ процедура және жұмыстан шығу жәрдемақысы талап етіледі. Германия сияқты кейбір елдер жұмыс берушілердің мүдделер қақтығысын болдырмау үшін сайланған жұмыс кеңестерінің вето қою немесе жұмыстан шығаруды кейінге қалдыру құқығын талап етеді. Көптеген елдер жұмыс орнының қауіпсіздігін негізгі құқық ретінде қарастырады, сонымен қатар жұмыссыздықты азайту, инновацияларды ынталандыру үшін жұмыс орындарының орынсыз жоғалуының алдын алу үшін қажет деп санайды. "Сен жұмыстан босадың!" деген ұран Дональд Трамптың президент болғанға дейін "Жаңа бағыт" телешоуы арқылы танымал болды. Бұл "ерікті жұмысқа орналасу" доктринасын көрсетеді, ол қызметкерлерді жұмыс қауіпсіздігінен айырып, кездейсоқ себептермен жұмыссыз қалдыруға мүмкіндік береді. Көптеген штаттар әлі күнге дейін жұмыс қауіпсіздігі құқықтарына қатысты ұсыныстарды қабылдамағандықтан, әдепкі ереже "ерікті жұмыспен қамту" деп аталады. Мысалы, 1872 жылы Калифорния азаматтық кодексінде "белгілі мерзімі жоқ жұмыс екі тараптың кез келгенінің еркімен тоқтатылуы мүмкін" деп жазылған, тіпті белгілі мерзімге дейін жұмыс беруші жұмысты қасақана бұзу, міндеттерін орындамау немесе қызметкердің қабілетсіздігі үшін тоқтата алады. 19 ғасырдың соңында ерікті жұмысқа орналасуды академиялық жазушылар икемсіз заңдық болжам ретінде танымал етті және штаттық соттар оны қабылдауға кірісті, тіпті көптеген адамдар келісімшартты бұзу әдетте хабарлау және негіздемелерді талап етеді деп ойлаған болса да. 20 ғасырдың ортасында бұл принциптің мағынасы: "Жақсы себеппен, жаман себеппен немесе себепсіз" жұмыстан босатуға болады. қорғалатын сипаттамаға (мысалы, нәсіл, жыныс, жас немесе мүгедектікке) негізделген дискриминациялық тоқтату және еңбек қауіпсіздігі мен денсаулығына, әділ еңбек стандарттарына, зейнеткерлік табысына, отбасылық және медициналық демалысқа және басқа да бірқатар арнайы заңдарға сәйкес талаптар қою. Көптеген штаттық соттар кем дегенде төрт "қоғамдық мүдде" ерекшелігін қосты, бұл заңның мақсаты жалпы алғанда, ату арқылы бұзылмауын қамтамасыз ету үшін. Біріншіден, егер қызметкер заңсыз әрекет етуден бас тартқаннан кейін, мысалы, сотта жалған куәлік беруден бас тартқаннан кейін жұмыстан босатылса, ол бұрыс босату болып саналады. Екіншіден, егер қызметкерлер сотқа қатысу немесе сотқа шақыруды қабылдау сияқты қоғамдық міндеттерді орындауға тырысса, тіпті бұл жұмыс берушінің бизнесіне әсер етсе де, жұмыстан шығарыла алмайды. Үшіншіден, қызметкер заңда белгіленген құқықты пайдаланғаны үшін жұмыстан шығарылмайды, мысалы, өтірік анықтағыштан тест тапсырудан бас тартқаны немесе сотқа шағым түсіргені үшін. Төртіншіден, егер жұмыс беруші заңсыз әрекеттерді, мысалы, тамақ өнімдерін таңбалау заңдарын бұзу немесе қарттар үйіндегі заңсыз стандарттарды хабарлау сияқты заңсыз әрекеттерді жасамаса, қызметкерлер бұрыс жұмыстан босатылады. Алайда, бұл ерекшеліктердің ешқайсысы жұмыс берушінің қызметкердің мінез-құлқына, қабілетіне немесе бизнес тиімділігіне қатысы жоқ тоқтатуларын шектемейді. Кейбір штаттар келісімшарттағы жақсы ниеттің жалпы міндеттемесін босатуды қамтуға түсіндіреді, сондықтан қызметкерге, мысалы, бонус төленуге тиіс болғанға дейін жұмыстан босатуға болмайды. Алайда, американдықтардың басым көпшілігі жұмыс берушілердің кездейсоқ, ақылға сыймайтын немесе қастандық әрекеттерінен қорғалмайды. Әдепкі ережеге және заңда жұмыс қауіпсіздігі құқығының болмауына қарамастан, келісімшарт босату алдында себептерді талап етуі мүмкін. Егер келісімшартта "нақты себеп" деген талап болса, соттар бұл талапты қызметкердің жұмысын дұрыс ескертуден кейін нашар орындауына және жұмысқа қатысты бұзушылықтарға, бірақ жұмысқа қатысы жоқ әрекеттерге қатысты тоқтатуға мүмкіндік беретіндей түсіндіреді. Егер жұмыс беруші келісімшартпен байланысқысы келмейтінін объективті түрде көрсетсе, мысалы, қызметкерді міндеттерінен әділсіз түрде айырса, қызметкердің жұмысы бұзылып, бұрыс тоқтатылуы мүмкін. Егер жазбаша келісімшарт тоқтатуға қарсы "нақты себеп" қорғау туралы уәде бермесе, нұсқаулықтағы мәлімдемелер күшінде болуы мүмкін, ал ауызша келісімдер жазбаша келісімшартты жоққа шығаруы мүмкін.

Экономикалық жұмыстан босатулар

Америкада көптеген жұмыс тоқтатулар экономикалық себептерге байланысты болып табылады, онда жұмыс берушілер қызметкерлердің артық екенін санайды. Көптеген елдерде экономикалық жұмыстан босатулар жеке реттеледі, себебі жұмысшылар, басқару және акционерлер арасындағы мүдделердің қақтығысы және кәсіпорынның ұзақ мерзімді тұрақтылығына зиян келтірсе де, пайданы арттыру үшін жұмысшылардың жұмыстан шығарылу қаупі бар. 1982 жылғы Еңбек ұйымының (ILO) жұмыстан босату туралы конвенциясы экономикалық себептерге байланысты жұмыстан босату жағдайында жұмыстан босатуға байланысты төлем жасауды және жұмыстан босатуды болдырмау жолдары туралы жұмысшылар өкілдерімен кеңесуді талап етеді. АҚШ үкіметі сонымен қатар Германияның соғыстан кейінгі №22 Бақылау кеңесінің заңын жазуға көмектесті, бұл кәсіподақтарға жұмыстан босату туралы шешімдерге қатысу құқығы бар сайланған жұмыс кеңестері үшін ұжымдық келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Алайда, жұмыстан босату туралы шешімдерге жұмысшылардың қатысуын немесе жұмыстан босату төлемдерін талап ететін мемлекеттік немесе федералды заңдар жоқ. Еңбек шартында немесе ұжымдық келісімде «негізді себеп» ережелері болса, олар жұмыс берушілерге кең дискрециялық құқық беру және жұмыстан босатылған жұмыс күшіне әлеуметтік салдарлардан иммунитет беру үшін түсіндіріледі. АҚШ үкіметі басқа елдердің жұмыс кеңестерін сайлауға қатысты заң жобаларына көмектескеніне қарамастан, американдық жұмысшылардың жұмыс берушілердің жұмыстан босату туралы шешімдеріне дауыс беру құқығы жоқ. Қызметкерлердің заңмен белгіленген жалғыз құқығы – 1988 жылғы жұмысшыларды түзету және қайта даярлау туралы заңға сәйкес, жаппай жұмыстан босатудың ерекше жағдайлары. WARN заңы кез келген «зауыттың жабылуын» реттейді, егер 50-ден астам қызметкер болса, немесе 500-ден астам қызметкер жұмыстан босатылса, және кәсіпорын 100 немесе одан да көп адамды жұмыспен қамтыса, онда қызметкерлердің 33%-ы «жұмыс орнын жоғалту» жағдайында. Мұндай жағдайда жұмыс берушілер жұмысшылардың өкілдеріне, мысалы, кәсіподақтарға, немесе жұмысшылар болмаса, әрбір жұмысшыға және мемлекетке 60 күн бұрын хабарлауы керек. Жұмыссыздық жұмыс уақытының 50%-дан астам қысқартылуын қамтиды, бірақ жұмысшыға орынды жұмыс орнынан қолайлы жұмыс ұсынылатын жағдайларды қоспағанда. Кеңесу міндеті болмағанмен, жұмыс берушілер жаппай жұмыстан босату туралы хабарламау үшін үш негізгі қорғаныс негізін келтіре алады. Біріншіден, жұмыс беруші капитал салудың мүмкіндігін арттыру үшін қысқа мерзімде ескерту қажет деп адал сенгенін дәлелдей алады. Екіншіден, жұмыс беруші бизнес жағдайлары күтпеген жағдай деп айтуға болады. Үшіншіден, жұмыс беруші өзінің әрекетінің заң бұзушылық емес деп ойлауға негіз бар деп дәлелдей алады. Тек ескерту мерзіміне сәйкес төленетін жалақы және ескертілмеген жергілікті билік органдарына күн сайын 500 доллар айыппұл салу қарастырылған. Массачусетс, Коннектикут және Мэн сияқты штаттарда біраз қатаң ескерту талаптары бар заңдар бар, бірақ олардың ешқайсысында экономикалық қиындықтарға тап болудан бұрын қызметкерлердің нақты дауысы талап етілмейді. Жұмыстан босатудың жалпы себебі – компаниялар біріктіріледі немесе сатып алынады, қор нарығында сатып алу немесе жеке капиталмен мәмілелер арқылы, онда жаңа басқару акционерлердің пайдасын арттыру үшін жұмыс күшінің бір бөлігін жұмыстан босатуды қалайды. Корпоративтік құқықтағы шектеулі қорғаныстан басқа, бұл мәселе негізінен реттелмейді. Алайда, егер жұмыс беруші кәсіподақпен адал келіссөздер жүргізуге міндетті болса және оның бизнесі ауысса, бұрынғы жұмыс күшінің едәуір бөлігін сақтап қалған жағдайда, жалғастырушы жұмыс беруші келіссөздерді жалғастыруға міндетті болады. Бұл жетекші іс бойынша айтылмаған, Говард Джонсон Co. v. Детройт жергілікті бірлескен атқарушы кеңес, онда мейрамхана мен автокөлік бизнесінің жаңа иесі 53 бұрынғы қызметкердің 9-ын сақтап қалды, бірақ 45 жаңа қызметкерді жұмысқа алды. Көпшілік «әдемі келісімдер» жалғасуы үшін бизнестің «танымдық сабақтастығы» болуы керек деп санайды.

Толық жұмыспен қамту

Толық жұмыспен қамту құқығы немесе әділ жалақы төленетін жұмыста "жұмыс істеу құқығы" халықаралық құқықтағы жалпы адам құқығы болып табылады және ішінара 1930 жылдардағы «Жаңа келісім» тәжірибесімен шабыттандырылған. Дегенмен, жұмыссыздық саяси жағдайда да бөлісетін мәселе болып қалады, себебі ол байлық пен биліктің таралуына әсер етеді. Толық жұмыспен қамту 2%-дан төмен болғанда және кез келген адам жаңа жұмыс орындарын оңай таба алса, жұмысшылардың келіссөз жүргізу күші артады және жалақы көтеріледі, бірақ жоғары жұмыссыздық жұмысшылардың күші мен жалақысын төмендетіп, акционерлердің табысын арттыруы мүмкін. Заңның мемлекеттік немесе жеке тұлғалардың негізсіз шектеулері арқылы ешкімге жұмыс беруден бас тартуға рұқсат етпеуін қамтамасыз етуі ұзақ уақыттан бері мойындалып келеді, ал Жоғарғы Сот «Труакс пен Райх» ісінде «қоғамның жалпы кәсіптерінде күн көріс үшін жұмыс істеу құқығы жеке бостандық пен мүмкіндіктің өзегі болып табылады» деді. 1929 жылғы Уолл-стрит құлауынан кейін жұмыссыздық 20%-ға жеткен «Жаңа келісім» кезеңінде 1935 жылғы Төтенше жағдайларды жою туралы заң Президентке әділ жалақымен тікелей адамдарды жұмысқа орналастыруды мақсат еткен «Жұмыс прогресі әкімшілігін» құруға өкілеттік берді. 1938 жылға қарай WPA 3,33 миллион адамды жұмыспен қамтып, бүкіл ел бойынша көшелер, көпірлер мен ғимараттар салды. Сондай-ақ 1935 жылғы заңмен құрылған Ауылдық электрлендіру басқармасы 1934 жылы 11%-дан 1942 жылы 50%-ға, ал 1949 жылы шамамен 100%-ға дейін шаруашылықтарды электрлендіруді қамтамасыз етті. Соғыс өндірісі толық жұмыспен қамтуды қамтамасыз еткеннен кейін WPA 1943 жылы таратылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері жұмыссыздық Демократтардың президенттігі кезінде төмен, ал Республикашылдардың президенттігі кезінде жоғары болды. 1980 жылдан бері түрмедегілердің санының артуы нақты жұмыссыздықты шамамен 1,5%-ға арттырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылғы Жұмыспен қамту туралы заң Конгрестің «толық жұмыспен қамту мен өндірісті, нақты табысты және баға тұрақтылығын арттыруды» мақсат ететін саясатын жариялады. Дегенмен, заң бастапқы ұсыныстан айырмашылығы «барлық американдықтар пайдалы, сыйақылы, тұрақты және толық уақытты жұмысқа орналасуға құқылы» дегенді айтпады. 1970 жылдарға қарай 14-ші түзетудегі тең қорғаныс туралы баптың өзі, судья Маршаллдың «Мемлекеттік колледждер регенттері кеңесі Ротқа қарсы» ісінде айтқан сөздеріне сәйкес, «үкіметтік жұмысқа өтініш берген әрбір азамат, егер үкімет жұмысқа орналасудан бас тартудың қандай да бір себебін көрсетпесе, оған құқылы» деген пікір күшейді. 1978 жылғы Хамфри-Хокинс толық жұмыспен қамту туралы заң қабылданды және Президентке толық жұмыспен қамтуды сақтау үшін жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берді: ол «Президент заңмен рұқсат етілген жағдайда мемлекеттік жұмыспен қамту резервтерін және жеке коммерциялық емес жұмыспен қамту жобаларын құрады» деп мәлімдеді. Заң федералды үкіметтің жұмыссыздықты «жиырма жастан асқан адамдар арасында» 3%-дан төмен және инфляцияны 3%-дан төмен ұстауды мақсат ететін саясатын белгіледі. Ол «энергия көздерін және жабдықтауды дамыту, көлік және қоршаған ортаны жақсарту» сияқты «саяси басымдықтарды» қамтиды. Жұмыс орындарына кепілдік беру, толық жұмыспен қамту және қоршаған ортаны жақсарту мүмкіндіктері әлі толыққанды пайдаланылмады. 1935-1943 жылдар аралығында «Жұмыс прогресі» басқармасы Ұлы депрессиядан шығу үшін жылына 1,3 миллиард доллар жұмсап, 8,5 миллион жұмыс орнын құрды. Федералды немесе мемлекеттік жұмыс орындарына кепілдік беру туралы заңдар әлі қолданылмаған болса да, 1913 жылғы Федералды резерв туралы заң Федералды резерв жүйесінің Басқарушылар кеңесінің өз өкілеттіктерін «максималды жұмыспен қамту, тұрақты бағалар және орташа ұзақ мерзімді пайыздық мөлшерлемелер мақсаттарын тиімді түрде ілгерілету үшін» қолдануын талап етеді. Ұлы депрессия кезінде байлықты бөлудегі теңсіздік жұмыссыздыққа ықпал еткені және Федералды несие саясаты мен банк реттеуі бірқатар мақсаттарды көздеуі керектігі түсінілді. Алайда, Федералды резервте жұмыссыздықтың табиғи деңгейі туралы теория басым болды, толық жұмыспен қамтуға қол жеткізудің әрекеті инфляцияны бақылаусыз жоғары деңгейге дейін жеделтеді деген пікірде болды. Оның орнына Милтон Фридман сияқты теоретиктер орталық банктер инфляцияны бақылау үшін ғана ақша-несие саясатын қолдану керек деп айтты, жұмыссыздықтың инфляцияны жылдамдатпайтын деңгейіне (NAIRU) сәйкес. Жұмыссыздықтың табиғи деңгейі бар екендігі күмәнді, себебі Америка Құрама Штаттары мен басқа елдер бұрын төмен инфляциямен толық жұмыспен қамтуды ұстап тұрған, ал АҚШ-тың жұмыссыздық деңгейі Ақ үйдің қай партиясы билікте екеніне байланысты өзгереді. Егер фискалды және ақша-несие саясатына қарамастан адамдар жұмыссыз қалса, 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру заңы жұмыссыздыққа байланысты төлемдерді қарастырады. Оның мақсаттарының бірі жұмыс берушілерді төмендеу кезеңінде жұмыскерлерді сақтап қалуға ынталандыру арқылы жұмыспен қамтуды тұрақтандыру болып табылады. Басқа жүйелерден айырмашылығы, бұл әлеуметтік қамсыздандыруды жұмыс берушілерге өте тәуелді етеді. Ол федералдық жалақы салығы арқылы қаржыландырылады, және көптеген жұмыстан босатылған жұмыс берушілер бұрынғы тәжірибесіне сүйене отырып, жоғары ставкаларына ие болады. Жұмысынан босатылған қызметкер мемлекеттік жұмыссыздық кеңсесіне шағым түсіреді, бұрынғы жұмыс берушісі хабардар етіледі және қызметкердің жұмыстан босатылуы әділ болды ма, жоқ па деген мәселені қарастыруға құқылы: олар ақпаратты қаншалықты жалған немесе қарапайым болса да, таратуға толық құқық алады. Қызметкерлер мінез-құлқына байланысты жұмыстан босатылса немесе ереуілдерге қатысса, олар төлем ала алмайды, тіпті жағдай жұмыс берушінің кінәсінен туындаған және басқа жұмыс орындары болмаса да. Әлеуметтік қамсыздандыру талапкерлері де кез келген қолайлы жұмысты қабылдауы керек. Жұмыссыздық кеңселер әдетте талапкерлерге жұмыс іздеуге мүмкіндік беретін құралдарды ұсынады, бірақ көптеген адамдар жеке жұмыс агенттіктеріне де жүгінеді. Жоғарғы Сот мемлекеттік заң бойынша жұмыс агенттіктерін лицензиялау, алымдар және реттеудің конституциялық екенін мәлімдеді.

Калифорния

1959 жылы Калифорния штаты Калифорнияның Өнеркәсіптік қатынастар департаментіне Әділ еңбек практикасы бөлімін қосты. 1980 жылғы Әділ жұмыспен қамту және тұрғын үй туралы заң бөлімге жеке Әділ жұмыспен қамту және тұрғын үй департаментін берді, оның мақсаты азаматтарды қорлау және мыналарға негізделген кемсітушілікке қарсы қорғау: жас, шежіре, тері түсі, дін, отбасылық және медициналық демалыстан бас тарту, мүгедектік (соның ішінде ВИЧ/ЖҚС), некелік жағдай, медициналық жағдай, ұлттық тегі, нәсіл, дін, жынысы, трансгендерлік статусы және сексуалдық бағдары. Сексуалдық бағдар бастапқы заңда нақты көрсетілмеген, бірақ сот шешімдеріне сүйенген прецеденттер қалыптасты. 2011 жылдың 9 қазанында Калифорния штатының губернаторы Эдмунд Г. "Джерри" Браун 887 нөміріндегі Ассамблея заңын қол қойып, дискриминация заңдарының мақсаты үшін жыныстың анықтамасына жынысты қосып, жыныстың мағынасын өзгертеді, осылайша Калифорния заңдары енді жыныстық идентификация мен жыныстық өрнекке негізделген кемсітушілікке тыйым салады. Штатта сондай-ақ ауыл шаруашылығы жұмысшыларын қамтитын өз еңбек заңы бар – Калифорнияның Ауыл шаруашылығы еңбек қатынастары туралы заңы.

Нью-Джерси

1945 жылы Нью-Джерси штаты бүкіл елде алғашқы штаттық азаматтық құқықтар заңын қабылдады. Оның мақсаты – азаматтарды нәсіл, дін, тері түсі, ұлттық тегі, ұлты немесе шежіресіне байланысты қудалаудан және жұмысқа орналастырудағы кемсітушіліктен қорғау болды. Кейіннен бұл заң жасқа, жынысқа, мүгедектікке, жүктілікке, сексуалдық бағдарға, қабылданатын сексуалдық бағдарға, некеде болу статусына, азаматтық одақ статусына, отбасылық серіктестік статусына, эмоционалдық бағдарға, гендерлік идентификацияға немесе өрнекке, генетикалық ақпаратқа, әскери қызметке немесе психикалық немесе физикалық мүгедектікке, сондай-ақ ЖИТС және ВИЧ-пен байланысты ауруларға, сонымен қатар тұқым қуалайтын ерекше жасушалық немесе қандық ерекшеліктерге де қолданылатын болды.