Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1918 жылы Ирландияда болған оқиғалар.
Events from the year 1918 in Ireland.
Оқиғалар
18 қаңтар – Граф Планкетт, Шон Т. О’Келли және басқалар Маунтджой түрмесіндегі Синн Фэйн тұтқындарын күштеп тамақтандыруға наразылық білдірді. 5 ақпан – кеме Ирландия жағалауында торпедаланды; ол Америка Құрама Штаттарының әскерлерін Еуропаға жеткізген алғашқы кеме болып, торпедаланып батты. 1 наурыз – Императорлық неміс әскери-теңіз күштерінің SM U 19 суасты қайығы Ратлин аралының жанында батты. 2 наурыз – Скибберинде, Корк округінде Эрнест Блайт Ольстерде тұруға қатысты әскери ережені бұзғаны үшін тұтқындалды. 6 наурыз – Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасында Лондонда қайтыс болған ирланд ұлтшыл көшбасшысы Джон Редмондқа құрмет көрсетілді. 18 сәуір – Ирландиядағы әскери шақыруды қамтитын Әскери қызмет заңы қабылданып, күшіне енді. Дублинде ұлтшыл партиялар, Синн Фэйн және еңбек қозғалыстарының өкілдері Ирландия бойынша әскери шақыруға қарсылықты ұйымдастыру үшін конференция өткізді. 20 сәуір – Ирландия парламенттік партиясы Дублинде әскери шақыруға қарсы жиын өткізді. 23 сәуір – Әскери шақыруға қарсы жалпы ереуіл өтті. Мамыр – RAF Aldergrove ашылды. 5 мамыр – Роскоммон округінде әскери шақыруға қарсы митингіге 15 000 адам қатысты. Ирландия парламенттік партиясының жетекшісі Джон Диллон және Синн Фэйннің Эмон де Валеросы біртұтас мақсатта платформаны бөлісті. 9 мамыр – Фельдмаршал сэр Джон Френч, Ипер және Роскоммон округіндегі Хай-Лейк виконты Френч Ирландияның лорд-лейтенанты және Ирландиядағы британ армиясының бас қолбасшысы болып тағайындалды. 20 мамыр – Дублинде әскери шақыруға қарсы арнайы конвенция өтті. Ол «Германдық қастандық» салдарынан Синн Фэйн мүшелерінің тұтқындалуын және жер аударылуын айыптады. 20 маусым – Синн Фэйннің Артур Гриффиті Шығыс Каван округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жетті. Бұл Синн Фэйн үшін үш тізбектей жеңілістен кейін осы жылғы алғашқы жеңіс болды. 3 шілде – Лорд-лейтенант Синн Фэйн, Ирландиялық еріктілер, Гейл лигасы және Куманна Мбан ұйымдарын тыйым салу туралы жарлық шығарды. 17 шілде – кеме Ирландияның шығыс жағалауында Императорлық неміс әскери-теңіз күштерінің U суасты қайығымен торпедаланып батты; борттағы 223 адамның 218-і құтқарылды. 10 қазан – Ирландиялық почта кемесі Ирландия теңізінде Императорлық неміс әскери-теңіз күштерінің U суасты қайығымен батты, нәтижесінде 500-ден астам адам қаза тапты. 11 қараша – сағат 05:00-де одақтастардың талабымен немістер қарулы келісімге қол қойды. Алты сағаттан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс ресми түрде аяқталды. Соғыста 206 000-нан астам ирландтық қызмет етті және 35 000-нан астам адам қаза тапты; Ирландияда ешбір ауылдық округ жоғалғандарсыз қалған жоқ. 22 желтоқсан – Ирландия АҚШ президенті Вудро Вильсонды сапармен шақырды. 28 желтоқсан – Синн Фэйн жалпы сайлауда үлкен жеңіске жетіп, Ирландиядағы 105 орынның 73-ін жеңіп алды. Ирландия парламенттік партиясы дерлік жойылды. Манифестіне сәйкес, Синн Фэйн мүшелері Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасында өз орындарын алмайды, бірақ Бірінші Дайл құрады. Холлоуэй түрмесінде тұтқында болған Констанция Маркевич Вестминстер сарайына сайланған бірінші әйел болды (бірақ ол өзінің орнын алмады). 30 желтоқсанда Irish Independent оны қатты сынады.
18 January – Count Plunkett, Seán T. O'Kelly and others protest at the forcible feeding of Sinn Féin prisoners in Mountjoy Prison. 5 February – is torpedoed off the Irish coast; it is the first ship carrying United States troops to Europe to be torpedoed and sunk. 1 March – Imperial German Navy U boat SM U 19 sinks off Rathlin Island. 2 March – In Skibbereen, County Cork, Ernest Blythe is arrested for non compliance with a military rule directing him to reside in Ulster. 6 March – in the British House of Commons, tributes are paid to John Redmond, Irish Nationalist leader, who has died in London. 18 April – the Military Service Bill, which includes conscription in Ireland, becomes law. A conference of nationalist parties, Sinn Féin and labour movements meets in Dublin to organise an all Ireland opposition to conscription. 20 April – the Irish Parliamentary Party holds a meeting in Dublin to oppose conscription. 23 April – General Strike in opposition to conscription. May – RAF Aldergrove opens. 5 May – 15,000 people attend an anti conscription meeting in County Roscommon. John Dillon, leader of the Irish Parliamentary Party and Éamon de Valera of Sinn Féin share the platform in a united cause. 9 May – Field Marshal Sir John French, Viscount French of Ypres and of High Lake in the County of Roscommon, is appointed Lord Lieutenant of Ireland and Supreme Commander of the British Army in Ireland. 20 May – a special anti conscription convention is held in Dublin. It condemns the arrest and deportation of Sinn Féin members consequent to the "German Plot". 20 June – Arthur Griffith of Sinn Féin wins a by election in East Cavan. It is Sinn Féin's first victory of the year after three successive by election defeats. 3 July – the Lord Lieutenant issues a proclamation banning Sinn Féin, the Irish Volunteers, the Gaelic League and Cumann na mBan. 17 July – is torpedoed and sunk off the east coast of Ireland by Imperial German Navy U boat ; 218 of the 223 on board are rescued. 10 October – the Irish mail boat is sunk in the Irish Sea by Imperial German Navy U boat with the loss of over 500 lives. 11 November – at 5.00am an armistice dictated by the Allies is signed by the Germans. Six hours later World War I officially ends. Well over 206,000 Irishmen have served and over 35,000 been killed during the war; there is no Irish parish without a loss. 22 December – Ireland voices a united invitation to President of the United States Woodrow Wilson to visit. 28 December – Sinn Féin have a landslide victory in the general election, winning 73 of the 105 seats in Ireland. The Irish Parliamentary Party is nearly wiped out. In accordance with their manifesto, Sinn Féin members will not take their seats in the House of Commons of the United Kingdom but will form the First Dáil. Countess Constance Markievicz, while detained in Holloway Prison, becomes the first woman elected to (but does not take her seat in) the Palace of Westminster. On 30 December the Irish Independent strongly criticises her.
Өнер және әдебиет
Наурыз – Джеймс Джойстің «Улисс» романының «Телемах» эпизоды (бөлімдермен жарияланып) американдық «The Little Review» журналында жарық көрді. 25 мамыр – Джеймс Джойстің «Шеттегілер» пьесасы: үш актілі пьеса Лондонда басылды. Тамыз – ағылшын-уэльстік композитор Филипп Хесселтин Ирландиядағы бір жылдық тұруын бірнеше ән жазып аяқтады, олар Питер Уорлок псевдонімімен жарияланады. Фрэнсис Ледвидждің «Соңғы әндер» өлеңдері Лорд Дансани редакциялаған күйінде, ақынның өлімінен кейін жарық көрді. Тоирдхелбх Мак Суибне (Теренс Максуини) өлеңдері «Соғыс шақырулары» Коркте жарияланды. Бринсли Макнамара (Джон Уэлдон «Оливер Блайт» деген атпен жазған) өзінің «Қысық терезелер алқабы» романын жариялады.
March – the Telemachus episode of James Joyce's Ulysses is published (in serialised form) in the American journal The Little Review. 25 May – James Joyce's Exiles: a play in three acts is published in London. August – Anglo Welsh composer Philip Heseltine concludes a year's stay in Ireland with the writing of a number of songs which will be published under the pseudonym Peter Warlock. Francis Ledwidge's poems Last Songs are published posthumously, edited by Lord Dunsany. Toirdhealbhach Mac Suibhne (Terence MacSwiney)'s poems Battle cries are published in Cork. 'Brinsley MacNamara' (John Weldon writing as 'Oliver Blyth') publishes his novel The Valley of the Squinting Windows.