Кіріспе

Мифологиялық Фив патшасы, Эдиптің ұлы. Грек мифологиясында Этеокл (/ˈiːtiːəkliːz/) – Фив патшасы, Эдип пен Иокаста немесе Эвриганеяның ұлы. Эдип әкесі Лайды өлтіріп, анасына үйленді, бірақ екеуінің туыс екенін білмеді. Бұл қарым-қатынас ашылған соң, ол Фивтен қуылды. Билік оның ұлдары Этеокл мен Полиникке көшті. Бірақ, әкесінің қарғысынан туындаған жанжалдың салдарынан, екеуі де билікті бейбіт түрде бөлісе алмады және қаланың бақылауы үшін шайқаста бір-бірін өлтірді. Этеокл өлгеннен кейін, оның інісі Креон билікке келді.

Этимология

Атауы "шын мәнінде даңқты" деп аударылады, ἐτεός (eteós, “шын”) + κλῆς (klês < kleos “даңқ”) сөздерінен құралған. Бұл аттың ертерек түрі *Этевоклевес (Ἐτεϝοκλέϝης) түрінде де кездеседі. Тауалавас грек есімінің хеттік нұсқасы деп саналады.

Эдиптің қарғысы

Тебейде ағайындылар әкесіне екі рет құрметсіздік көрсеткені үшін қарғыс алды. Біріншісі, олар оған Кадманың күміс үстелі мен алтын кәсесі арқылы қызмет етті, бірақ ол бұған тыйым салған еді. Содан кейін ағайындылар оған құрбандық шалынған малдың жамбасын жіберді, ал оның лайықтысы – иығы еді. Ашуға мініп, Эдип Зевске ағайындылардың бір-бірінің қолынан өлуін тіледі. Алайда Софоклдің "Колоностағы Эдип" пьесасында Эдип Фивада қалуды қалағанмен, Креон оны елден қуды. Оның ұлдары тақ үшін таласты, бірақ Этеокл фивандықтардың қолдауын алып, Полиниксті қуды. Полиник қаланы қайтарып алу үшін Эдиптен бата сұрап келді, бірақ оның орнына ағасының қолынан өлуге қарғыс алды.

Фибадағы дау

Эдип қаладан кеткеннен кейін Этеокл мен Полиниктің билікті қалай бөліскендігі туралы бірнеше әңгіме бар. Гелланик бойынша, Этеокл бауырына қала билігін немесе мүліктің үлесін таңдау мүмкіндігін ұсынады. Бірақ Ферекидте Этеокл Полиниксті күшпен қуғынға жіберіп, Фив билігі мен мұрасын өзінде қалдырады. "Библиотека" мен Диодордың мәлімдемесінше, бауырлар патшалық билікті бөлісіп, әр жыл сайын алмастырады. Алайда, Этеоклға бірінші жыл берілді, ол тақтың билігін тапсырудан бас тартты. Бұл әңгімелердің барлығында Полиник аргивтердің қолдауын жинап, Аэскілдің "Тебке қарсы жеті" трагедиясының тақырыбы болған Тебке қарсы жеті соғысында Тебке шабуыл жасайды. Этеоклдың әскері жеңіске жеткенімен, бауырлар бір-бірін өлтіріп қойды.