Кіріспе

Грейси Алленнің өлтірілуі (1938) (кейде "Қылмыстың иісі" деп те жарияланды) – С. С. Ван Дайнның он екі детективтік романның он біріншісі, оның 1920- және 1930-жылдардағы әйгілі фантастикалық детективі Фило Вэнстің қатысуымен жазылған. Бұл кітапта сонымен қатар Бёрнс пен Аллен комедиялық дуетінің эксцентриктік бөлігі де бейнеленген. Роман кейіннен ашылатын кілт тәрізді, онда Бёрнс пен Алленнен басқа Грейсидің анасы мен бауыры сияқты тұлғалар да бар. (Джордж Бернс бұл дуеттің өнерін былай сипаттаған: "Мен тек: "Грейси, інің қалай?" деп сұрасам, ол 38 жыл бойы сөйлейтін еді". ) Бұл кітапқа ерекше атмосфера сыйлады, сондай-ақ Грейсидің көптеген диалогтарының комедиялық үні де осыған себеп болды. Бұл үн кейінірек бір тарауда бір кейіпкердің философиялық толқыныстарымен күрт өзгереді, содан кейін қайта Грейсиге оралады.

Әдеби мәні және сын

Кейбір оқырмандар үшін мұның бәрі кереметтей таңғажайып әсер етеді және С. С. Ван Дайнның дәстүрлі көзқарасын ерекше формалармен үйлестірудегі шеберлігін көрсетеді. Ал басқа оқырмандар бұл кітапты алаңдатарлық және көңілін қалдыратын деп тапты. Бұл кітап Ван Дайнның бұрынғы романдарының коммерциялық сәттілігіне жақын да болмады (немесе оның басты кейіпкері Фило Ванс классикалық радиошоуға айналған кезде), және көптеген сыншылар оны сәтсіздік деп есептеді. Мүмкін, сол сыншылар кейіпкердің өзімен келіскен болар. Грейсиге тән стильде, Ван Дайн романды жазып жатқанда Аллен әзілдеп: "С. С. Ван Дайн роман жазуға алты ай жұмсағанша, оны екі доллар тоқсан сегіз центке сатып алған жөн" деді. Қылмыстық романдардың авторы және сыншы Джулиан Саймонс: "Ванстың соңғы алты кітабының құлдырауы соншалықты тік болды, оның тоғызыншысын әдеби қабіріне тағы бір тігіс дейтін сыншы бұл жағдайды асыра бағаламады" деп жазды.

Фильмге бейімделу

Роман 1939 жылы Грейси Алленнің (Уоррен Уильямның Фило Вэнс рөлінен жоғарырақ көрсетілген) фильмге бейімделді. Оқиғаның бірінші үштен бірінде Грейси ән айта бастайды, ол бастапқыда бірнеше танымал әндердің алғашқы шумақтарын орындауға тырысқандай көрінеді, әрқайсысын басқа әннің әуенімен үйлестіре отырып – жаңашылдық ән. Фильмде кісі өлтіру сюжетіне қарағанда оның юморіне көбірек назар аударылады, ал Грейси фильмде "Фидо" деп шақыратын Фило Вэнс екінші пландағы рөлге ысырылады.