Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Уақыт ұзындығы
Length of time
Ұлы жыл терминінің бірнеше маңызды мағынасы бар. Ғылыми астрономияда бұл "күн мен түн теңелуінің эклиптика айналасындағы бір толық циклының мерзімі, немесе шамамен 25 800 жыл" деп анықталады. Птолемей өзінің ұстазы Гиппархтың, өз заманындағы және ертерек бақылаулардағы тұрақты жұлдыздармен салыстырғанда, жазғы күн мен түннің теңелуінің шамамен 72 жыл сайын бір градусқа батысқа қарай жылғатынын анықтағанын хабарлайды. Осылайша, күн мен түн теңелуінің барлық зодиак шоқжұлдыздары арқылы толық айналып, бастапқы орнына оралуына шамамен 25 920 жыл кетеді. Гелиоцентрлік модельде прецессияны Жер осінің эклиптика жазықтығына перпендикуляр бағыттағы баяу айналысы ретінде көруге болады. Қазіргі уақытта Жер осінің орны түнгі аспанда Поляр жұлдызымен – Солтүстік жұлдызымен шамамен сәйкес келеді. Бірақ ось бағыты өзгеретін болғандықтан, бұл уақытша сәйкестік, ол әрқашан осылай болған жоқ және Ұлы жыл өткенше қайталанбас болады. Платондық жыл, сонымен қатар Ұлы жыл деп те аталады, өзгеше, көне және мистикалық мағынаға ие. Платон, Күн, Ай және планеталардың орбиталық қозғалысын уақыт бойынша алға немесе артқа жылдырса, олардың қазіргі орналасуына жетуге болатынын болжады. Ол осы кезеңді Ұлы жыл деп атады және мұндай біріккен оралу шамамен 36 000 жылда бір рет болады деп ұсынды. Сонымен қатар, "Ұлы жыл" термині әлемдік мифологияда немесе философиядағы мәңгілік қайта оралудың кез келген түсінігін білдіру үшін қолданылуы мүмкін. Тарихшы Отто Нойгебауэр былай деп жазады: "Ұлы жыл" терминінің қиындығы оның екіұштылығында жатыр. Іс жүзінде, кез келген мерзімнің осы атпен құрметтелген уақыты немесе орны табылуы мүмкін.
The term Great Year has more than one major meaning. It is defined by scientific astronomy as "The period of one complete cycle of the equinoxes around the ecliptic, or about 25,800 years". Ptolemy reported that his teacher Hipparchus, by comparing the position of the vernal equinox against the fixed stars in his time and in earlier observations, discovered that it shifts westward approximately one degree every 72 years. Thus the time it would take the equinox to make a complete revolution through all the zodiac constellations and return to its original position would be approximately 25,920 years. In the heliocentric model, the precession can be pictured as the axis of the Earth's rotation making a slow revolution around the normal to the plane of the ecliptic. The position of the Earth's axis in the northern night sky currently almost aligns with the star Polaris, the North Star. But as the direction of the axis is changing, this is a passing coincidence which was not always so and will not be so again until a Great Year has passed. The Platonic Year, which is also called the Great Year, has a different more ancient and mystical meaning. Plato hypothesized that winding the orbital motions of the Sun, Moon and naked eye planets forward or back in time would arrive at a point where they are in the same positions as they are today. He called this time period the Great Year and suggested that such a unified return would take place about every 36,000 years. By extension, the term "Great Year" can be used for any concept of eternal return in the world's mythologies or philosophies. Historian Otto Neugebauer writes: The difficulty with the term "great year" lies in its ambiguity. Almost any period can be found sometime or somewhere honored with this name.|sign=|source=
Ғылымның сипаттамасы
Эклиптика жазықтығы – жұлдызды фонға қарсы Күннің көрінетін қозғалысын сипаттайтын жазықтық. Бұл көрінетін қозғалыстың туындауына Жердің Күнді айналу орбиталық қозғалысы себеп болады. Жердің айналу осі бұл жазықтыққа тік емес, қазіргі уақытта тікке қатысты 23,5 градус бұрышпен орналасқан. Остің бағыты жыл бойы сақталады, сондықтан солтүстік немесе оңтүстік полюстегі аспан нүктесі Жердің Күнді айналу жылдық циклінде өзгеріссіз қалады. Жердің экваторлық бөлігіне басқа аспан денелерінің тартымды күшінің әсерінен Жердің полярлық осінің эклиптика жазықтығына қатысты баяу конустық қозғалысы туындайды. Жақтан күштерге түскен гироскопта да осындай конустық қозғалысты байқауға болады. Жер осінің нәтижесіндегі бұл қозғалыс жалпы прецессия деп аталады, және эклиптикадағы күн мен түн теңелу нүктелері эклиптика бойымен жыл сайын шамамен 50,3 секундтық доғамен батысқа қарай жылжиды. 25 772 жылдың ішінде бұл нүктелер аспандағы бақылаулар басталған бастапқы орнына қайта оралады.
The plane of the ecliptic is the plane described by the apparent motion of the Sun against the starry background. It is the Earth's orbital motion about the Sun which causes this apparent motion to occur. The Earth's axis of rotation is not set perpendicular to this plane but at a present angle of 23.5 degrees to the perpendicular. The alignment of the axis is maintained throughout the year so that the point of sky above the north or south poles remains unchanged throughout the Earth's annual rotation around the Sun. A slow conical motion of the Earth's polar axis about its normal to the plane of the ecliptic is caused by the attractive force of the other heavenly bodies on the equatorial protuberance of the Earth. A similar conical motion can also be observed in a gyroscope that is subjected to lateral forces. The resultant motion of the Earth's axis is called general precession and the equinox points in the ecliptic move westward along the ecliptic at the rate of about 50.3 seconds of arc per year as a result. In 25,772 years, the points are once again at the same point in the sky where observations began.