Кіріспе

Грек мифологиясының тағдырларының бірі – Клото (/k//l//oʊ//θ//oʊ/; Κλωθώ) немесе Клото – мифологиялық тұлға. Ол Үш Тағдырдың немесе Морайилердің ең кіші құдайы. Ежелгі грек мифологиясында ол адам өмірінің жібін иіреді, ал оның әпкелері (Лахезис) жіпті созып, (Атропос) кесіп тастайды. Оның римдік аналогы – Нона. Сонымен қатар, ол кімнің қашан дүниеге келетіні сияқты, адам өмірін анықтайтын маңызды шешімдер қабылдады. Осы қабілетінің арқасында ол кімнің тууы керектігін ғана емес, сонымен қатар құдайлар мен өлімдіктерді қашан құтқаруға немесе өлтіруге болатынын да шеше алатын болды. Мысалы, Клото Пелопсты оның әкесі өлтіргеннен кейін қайта тірілтті. Үш тағдырдың бірі ретінде грек мифологиясында оның ықпалы зор болды. Әпкелерімен және Гермеспен бірге Клото өз халқы үшін әліпби жасаған деп есептеледі. Клото мен оның әпкелері құдайлар ретінде құлшылыққа алынса да, мифологиядағы олардың рөлінің ең басты бөлігі – тағдырды бейнелеуі. Жіп – адам өмірін, ал оның шешімдері – қоғамдағы барлық адамдардың тағдырын көрсетеді.

Шығу тегі

Классикалық грек мифологиясында Тағдырдың басты рөлде ойнайтын эпикалық әңгімелер жоқ сияқты, бірақ олар құдайлар мен адамдардың өмірінде маңызды рөл атқарған. Олардың бастапқы тегі туралы мифтердің нұсқалары ежелгі грек мифологиясынан классикалық жазбаларға өту кезінде жоғалып қалған болуы мүмкін. Гесиодтың «Теогония» шығармасына сәйкес, Клото және оның қарындастары (Атропос және Лахезис) Никс (Түн) қыздары болған, олардың әкесі болмаған. Соңынан сол еңбекте (901-906 жолдары) олар Зевс пен Темистен туған деп айтылады. Клото Платонның «Республикасы» кітабының он бірінші бөлімінде Қажеттіліктің қызы ретінде де еске алынады. Рим мифологиясында Клото Уран мен Гайяның қызы деп есептелген.

Құстан жасалған иық

Үш тағдырдың бірі ретінде Клото Гермеспен бірге әліпбиді жасауға қатысты, Афродита құдайыны басқа құдайлармен махаббатқа мәжбүр етті, улы жеміспен Тайфонды әлсіретті, Зевсті Асклепийді найзағаймен өлтіруге көндірді және Агриус пен Тоасты қоламен соғысып өлтіру арқылы алыптармен соғыста құдайларға көмектесті. Клото өзінің өмір сыйлайтын күшін Танталус туралы мифте де қолданды, ол өз ұлы Пелопсты өлтіріп, құдайлармен бірге кешкі асқа дайындаған еді. Құдайлар Танталдың не істегенін білген соң, Пелопстың қалған бөліктерін қазанға салды. Клото оны қайта тірілтті, бірақ Деметр жеген иығын қалпына келтіре алмады, сондықтан оның орнына фил сүйегінен жасалған бөлік қойылды. Клото Грекияның көптеген жерлерінде Үш тағдырдың бірі ретінде құлшылыққа алынды және кейде грек мифологиясындағы Керес пен Эриния сияқты басқа да құдайлар топтарымен байланыстырылады. Ариадна, гректердің өсіп-өну құдайы, Клото сияқты жіп орағыш ұстайды.

Тағдырдың алдауы

Клото, оның қарындастарымен бірге, Алькестис тарапынан мас күйге түсірілді. Алькестис, Адметпен екі баласы болған, Адмет ауыр сырқаттанғанда және ақырында қайтыс болғанда қатты қайғырды. Алькестис күйеуін қайтару үшін Клотоның мас күйін пайдаланды. Үш Тағдыр егер Адметтің орнына басқа біреу табылса, онда ол Арқарттан босатылатынын түсіндірді. Орнына адам табылмады, сондықтан Алькестис күйеуін қайта тірілту үшін өзінің орнына берілуге келісті. Келісім орындалған соң, Алькестис тез ауырып, Адмет қайта тірілгенде қабіріне түсті. Соңғы сәтте Геракл Адметтің үйіне келді. Танатос Алькестисті алып кетуге келгенде, Геракл онымен күресіп, Алькестисті қайтаруға мәжбүрледі, осылайша Адмет пен Алькестис қайта қосылды.

Калидондық шошқа аулау

Тағдырдың ажырамас бөлігі болған оқиға – Мелеагер мен Бренд, оны В. Х. Д. Роуз "Ежелгі Грекияның құдайлары, батырлары және адамдары" кітабында сипаттаған. Мелеагер Артемиданың Калидон қаласына жіберген калайдондық шошқаны өлтіру үшін аңшылар тобын жетектеді. Ол Калидон патшасының оған лайықты құрбандық шалуды ұмытқанына ашуланды. Шошқаны өлтіргеннен кейін Мелеагер терісін тойда болған Аталанта атты әйелге сыйлады, ол оған ғашық болған еді. Оның қарындастары да осы қаһармандық топтың құрамында болды және Мелеагердің Аталантаға сыйлық бергеніне наразылық білдірді. Олардың пікірінше, әйелге шошқаның терісі тиесілі емес еді. Осы келіспеушіліктің нәтижесінде Мелеагер анасының ағаларын өлтірді. Ол осыдан қатты ашуланып, одан кек алуға бел буды. Ол Мелеагер дүниеге келгеннен бір апта өткенде Тағдырдың келгенін есіне алды. Тағдыр Алтайяға оның ұлының өмірі оттағы жалыған бұтақ өркені тоқтағанда аяқталады деді. Ол дереу жалынды сөндіріп, бұтақты сақтап, жақсылап жасырды. Ағаларының қазасына ашуланып, ол Мелеагерді жазалау үшін бұтаққа от қойды. Бұтақ жанып, тозғанда Мелеагер де қайтыс болды.