Брисбен жанындағы арал: Минджерриба тарихы мен мәдениеті
Stradbroke Island
Австралиядағы Брисбен жанындағы Страдброк аралы (Минджерриба) – тарихы терең, ежелгі мәдениет ошағы. Аборигендердің 21 мың жылдық өмірі, табиғи сұлулығымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брисбенге жақын арал, Австралия
Island near Brisbane, Australia
Стредброк аралы, сондай-ақ Минжерриба деп те аталады, 19-ғасырдың соңына дейін Квинсленд штатының Брисбенге жақын Мортон шығанағының шығыс жағының көп бөлігін құраған үлкен құмды арал болды. Бүгінде арал екіге бөлінген: Солтүстік Страдброк аралы мен Оңтүстік Страдброк аралы, оларды Джампинпин каналы бөліп тұрады. 2009 жылы Q150 мерекелері аясында Страдброк аралы "Табиғи тартым" рөлі үшін Квинслендтің Q150 нышандарының бірі деп жарияланды.
Stradbroke Island, also known as Minjerribah, was a large sand island that formed much of the eastern side of Moreton Bay near Brisbane, Queensland until the late 19th century. Today the island is split into two islands: North Stradbroke Island and South Stradbroke Island, separated by the Jumpinpin Channel. In 2009 as part of the Q150 celebrations, the Stradbroke Island was announced as one of the Q150 Icons of Queensland for its role as a "Natural attraction".
Жергілікті тарих
Археологиялық деректерге сәйкес, Куандамука – Австралияның абориген халқы кем дегенде 21 мың жыл бойы, еуропалықтар қоныстанғанға дейін осы аралда өмір сүрген. Бұл орын Нункул және Гоенпул сияқты Куандамука тайпаларының дәстүрлі жиналатын жері болған. 1964 жылғы сараптама бойынша еуропалықтар келгенге дейін 121 тұрғын үй орны табылды, олардың арасында үлкен ағаш үйлердің іздері болған. Джандай (сондай-ақ Джандай, Джандевал, Джендевал, Джундай, Гонпул және Джандавал деп те аталады) – Стрэдброк аралында қолданылатын абориген тілдерінің бірі.
Archaeological evidence suggests the Quandamooka, an Aboriginal Australian people, lived on the island for at least 21,000 years prior to European settlement. It was also a traditional meeting place of Quandamooka peoples such as the Nunukul and Goenpul. A 1964 survey found 121 pre European dwelling sites with evidence of substantial wooden huts. Jandai (also known as Janday, Jandewal, Djendewal, Jundai, Goenpul and Jandawal) is one of the Aboriginal languages spoken on Stradbroke Island.
Еуропалық қоныстану
XVII ғасырда испандық кеме апатқа ұшыраған, жергілікті халық оны «Страдброк аралы галеоны» деп атайды. Сондай-ақ, құмды төбелерден бірнеше артефакттар табылған, оның ішінде 1597 жылғы ағылшын күміс монетасы және XVII ғасырға жататын испандық рапираның жүзі бар. Дегенмен, бұл дәлелдер толыққанды емес. Капитан Джеймс Кук 1770 жылы аралды еуропалықтардың алғашқы байқауы ретінде тіркеп, оны Point Lookout деп атады, бірақ жағаға түспеді. Еуропалықтар мен жергілікті аборигендер арасындағы алғашқы тарихи құжатталған байланыс 1803 жылы Мэтью Флиндерс тұщы су іздеп келген кезде болды. Келесі құжатталған байланыс 1823 жылғы сәуір айында кеме апатынан аман қалған Томас Памфлет, Ричард Парсонс және Джон Финнеган Мортон аралына қонғаннан кейін жергілікті аборигендер оларды Страдброк аралына алып барып, тамақ, баспана және каноэмен қамтамасыз етті. Страдброк аралындағы алғашқы еуропалық қоныс 1825 жылы пилоттық станция құрылған Амити Пойнтта болды. Дунвичтің қазіргі орнында құнарлы топырақ, жақсы тұщы су көздері және жақсы бейіт табылғандықтан, қоныс тез арада сонда шоғырланды. Дунвич ірі кемелердің жүк түсірілетін орны болды, жүк кіші кемелерге салынып, Брисбен өзенінің құмды тораптарынан және Брисбеннің жазалау орындасына дейін тасымалданды. Дунвич қонысы Майора-Спрингтегі аборигендердің ірі лагеріне жақын орналасқан. Еуропалықтар мен ақ адамдар көбінесе жақсы қарым-қатынаста өмір сүрді, бірақ екі әртүрлі мәдениеттің алғаш рет кездесуіне байланысты қақтығыстар болды. Аралда ауыл шаруашылығын құруға жасалған алғашқы әрекеттер, әсіресе Дунвичтен солтүстікке қарай мақта өсіру жоспарлары жергілікті аборигендермен, Куандамока халқының Нгуги тайпасымен қақтығыстарға әкелді. 1830 жылғы наурыз айында 57-полк күзетшіні өлтіргені үшін жазалау мақсатында Мортон аралындағы лагунаға жақын жерде Нгуги халқының тобына шабуыл жасады. Бұл аймақтағы жергілікті халықты қырғынға ұшыратқан алғашқы оқиға болған болуы мүмкін. 1843 жылы архиепископ Полдинг, пассионистік діни қызметкер аборигендер үшін Страдброк аралында алғашқы католик миссиясын құрды, ол орынды таңдап, барып көрді. Жергілікті тайпалармен қарым-қатынастың нашарлауы және ресурстардың жетіспеуі салдарынан бұл сәттілікке жетпеді, ал миссионерлер 1847 жылы кері қайтты. 1850 жылғы шілдеде аралдың солтүстік жағында карантиндік станция құрылды. Бұл кеме қатынасы жолына жақындығына және тұщы судың болуына байланысты болды. 1887 жылғы 2 ақпанда «Шотланд Принсі» баржасы Страдброк аралының оңтүстік жағында жағаға тірелді. Кемені босату үшін үш буксир жіберілді, бірақ бұл сәтті болмады. Барлық жолаушылар мен экипаж құтқарылды, бірақ жүк кемеде қалды, ал оның жүгі жағаға ағып кетті. Қалдықтарының бір бөлігі Саутпорт Спитінің оңтүстігінде теңіздің түбінде әлі де табылады және ол танымал су астында жүзу орыны болып табылады. 2013 жылдан бері құмның қозғалысы кеме апатының көбірек бөлігінің көрінуіне әкелді. 1892 жылдан бастап Квинсленд аборигендерін қорғау қауымдастығы және 1896 жылдан бастап Квинсленд үкіметі басқарған Майора миссиясы аборигендер қорығы және «өндірістік және реформалау мектебі» ретінде пайдаланылды, ол арзан еңбек күшінің көзі болды және 1943 жылы жабылды.
There are persistent stories of a 17th century Spanish shipwreck known locally as the Stradbroke Island Galleon. There exists a body of Aboriginal oral history that may bear on some such incident, and several artefacts have been found in the sand dunes, including an English silver coin from 1597 and the blade of a 17th century Spanish rapier. The evidence however is not conclusive. Captain James Cook made the first documented European sighting of the island in 1770 and named Point Lookout, but did not land. The first historically documented contact between Europeans and the local Aborigines was 1803 when Matthew Flinders landed in search of fresh water. The next documented contact was between shipwreck survivors Thomas Pamphlett, Richard Parsons and John Finnegan landed on Moreton Island in April 1823, before being taken to Stradbroke Island by the natives where they were helped and provided with food, shelter and a canoe by the local Aborigines. Initial white settlement of Stradbroke Island was at Amity Point where a pilot station was established in 1825. More fertile soil, good sources of fresh water and a better harbour was found at the present location of Dunwich so settlement soon concentrated there. Dunwich became a staging point where larger ships were unloaded of cargo which was placed into smaller vessels to be carried over the sand bars of Brisbane River and up to the penal settlement of Brisbane. The Dunwich settlement was in close proximity to a major Aboriginal camp at Myora Spring. Whites and Europeans generally lived in reasonable harmony though there were moments of conflict as would be expected within the context of two very different cultures meeting for the first time. Early efforts to establish agriculture on the island, especially plans to grow cotton north of Dunwich, resulted in conflicts with the local Aboriginal people, the Ngugi tribe of the Quandamooka people. In March 1830, the 57th regiment seeking reprisals for the murder of a guard, attacked a group of Ngugi people near a lagoon on Moreton Island. This was likely the first significant massacre of indigenous people in the region. In 1843 the first Catholic mission for Aboriginal people was established on Stradbroke Island by Archbishop Polding, a Passionist priest, who visited and chose the site. It was unsuccessful because of poor relations with the local tribes and lack of resources, and the missionaries withdrew in 1847. A quarantine station was established at the northern end of the island in July 1850. This was due to its proximity to the shipping route, its isolation and to there being a supply of fresh water available. On 2 February 1887 the barque Scottish Prince ran aground on the southern end of Stradbroke Island. Three tug boats were dispatched to try to pull the vessel free, but this did not succeed. All of the passengers and crew were rescued but the cargo was remained onboard until the ship broke apart and its goods were washed ashore. Parts of the wreck can still be found in shallow water approximately offshore south of the Southport Spit and it is a popular diving site. Since 2013, sand movement has resulted in increasing amounts of the wreck becoming visible. Myora Mission, initially run by the Queensland Aboriginal Protection Association from 1892 and from 1896 by the Queensland Government as an Aboriginal reserve and "industrial and reform school", was used as a source of cheap labour, and eventually closed in 1943.
Танымал мәдениетте
2015 жылы жарық көрген Эррол Бишоптың "Ghost Galleon" романы Stradbroke Island Galleon жыр-аңызына негізделген. Бишоп Моретон шығанағындағы Маклей аралы мемлекеттік мектебінің директоры қызметін атқарып жүргенде осы жыр-аңызы туралы білген.
The 2015 novel Ghost Galleon by Errol Bishop is based on the legend of the Stradbroke Island Galleon. Bishop became aware of the legend while the principal of Macleay Island State School in Moreton Bay.