Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологиялық жалғандық
Archaeological forgery
Жоаш жазуы – 2001 жылы Иерусалимдегі ғибадатхана тауының жанындағы құрылыс алаңында немесе мұсылман зиратында табылған деген даулы артефакт. Жазуда Яһуда патшасы Охозияның ұлы Жоаш Иерусалимдегі ғибадатхананы жөндеу туралы айтылады, бұл 2 Патшалар кітабының 12 тарауындағы оқиғаға сәйкес келеді. Кейбір ғалымдар патинаның ежелгілігін қолдайды, бұл жазудың нақтылығын күшейтеді, бірақ Израильдің Ежелгі Есімдер Басқармасы бұл жазудың қазіргі заманғы жалғандық екенін мәлімдеді.
The Jehoash Inscription is the name of a controversial artifact claimed to have been discovered in a construction site or Muslim cemetery near the Temple Mount of Jerusalem in 2001. The inscription describes repairs made to the temple in Jerusalem by Jehoash, son of King Ahaziah of Judah, and corresponds to the account in 2 Kings chapter 12. While some scholars support the antiquity of the patina, which in turn, strengthens the assertion that the inscription is authentic, the Israel Antiquities Authority has asserted that the inscription is a modern day forgery.
Полиция тергеуін жүргізу
Израильдің "Маариф" журналының тілшісі Боаз Гаон Израильдің Ежелгі заттар басқармасының ұрлық бөлімінің Лондонның белгілі коллекционерін алдау мақсатымен "Иехоаш жазуына" назар аударғанын хабарлады. Израильдік тергеушілер жалған визитка мен телефон нөмірін Тель-Авивтегі жеке детективке байланыстырды, ол өзінің жұмыс берушісінің Джеймс сүйек сандығының (басқа да түпнұсқалығы күмәнді артефакт) иесі Одед Голан екенін мойындады. Голан тасқа ие екенін жоққа шығарды және оның нақты иесі Палестина билігінің бақылауындағы аймақта тұратын, анықталмаған палестиналық ескі заттар сатушысы екенін мәлімдеді. 2003 жылдың 19 наурызында "Маариф" басылымында сот Голанның пәтері, кеңсесі және жалға алған қоймасын тінтіп қарауға қаулы шығарғанын жариялады. Тінту кезінде Голанның "Иехоаш жазуының" қасында түскен, қылмыстық іске қатысты құжаттар мен суреттері табылды. Тергеу кезінде Голан қудалаудан құтылу үшін тастың орналасқан жерін көрсетуге уәде берді. Полиция кейіннен Рамат-Ганда Голан жалға алған, бірақ оларға бұрын хабарламаған қоймада қосымша тінтіп қарау жүргізді. Онда полиция көптеген артефакттарды, ежелгі мөрлерді және түрлі сатыларда жасалған басқа жазуларды, сондай-ақ олардың көшірмелерін жасауға арналған құралдарды тапты. Қатаң сұрақтарға жауап бергенде Голан "Иехоаш жазуы" туралы білетінін мойындады және оны тапсыруға уәде берді. 2012 жылдың 14 наурызында Иерусалим судьясы Ахарон Фаркаш "негізгі артефакттардың біреуінің жалған екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ екенін және айыптау тарапы өз айыптамаларын жеткілікті дәлелдермен дәлелдемегенін" мәлімдеді. Алайда, сот "Иехоаш жазуының" түпнұсқа екенін немесе емес екенін анықтай алмағанын және айыпталушылардың бірі жазуды жасауға көмектескенін мойындағанын атап өтті.
Israeli magazine Maariv correspondent Boaz Gaon reported that the Israel Antiquities Authority Theft Unit had focused their attention on the "Jehoash Inscription" as expensive bait to defraud a prominent collector in London. Israeli investigators linked a phony business card and a phone number to a Tel Aviv private eye who admitted that his employer was Oded Golan, the collector who owned the James Ossuary (another artifact of uncertain authenticity). Golan denied that he was the owner of the stone and claimed that the real owner was a Palestinian antiquities dealer who lived in an area under Palestinian Authority and could not be identified. A March 19, 2003, article in Maariv reported that a court had issued a search warrant for Golan's apartment, office and rented warehouse. The search brought forth allegedly incriminating documents and photographs of Golan beside the Jehoash Inscription. Under interrogation, Golan promised to reveal the location of the stone in exchange for immunity from prosecution. Police then conducted a new search in a storage space that Golan had rented in Ramat Gan but had not originally disclosed to them. There the police found scores of artifacts, ancient seals and other inscriptions in various stages of production along with the tools to create the imitations. Under harsh questioning, Golan admitted that he knew about the Jehoash Inscription and promised to hand it over. On March 14, 2012 Jerusalem Judge Aharon Farkash stated "that there is no evidence that any of the major artifacts were forged, and that the prosecution failed to prove their accusations beyond a reasonable doubt." However, the court also ruled that it was unable to conclude that the Jehoash Inscription was authentic and noted that an associate of the accused forgers had confessed to aiding in its fabrication.
Израиль көнеліктер басқармасы
Израильдің мәдениет министрі Лимор Ливнат Иоас тақташасын және Яковтың сүйек сандығын зерттеу үшін ғылыми комиссия тағайындады. Комиссия әртүрлі әріптердің араласуы және әртүрлі жазу қателері бұл заманауи жасалған жалған екенін көрсетті деген қорытындыға келді. Тас Батыс Кипрге және одан да батысқа қарайғы аймақтарға тән болды. Тұрған жазудың үстіндегі патина тастың артқы жағындағы патинадан өзгеше болды және қолмен оңай сүртіліп тастауға болатын. 2003 жылдың 18 маусымында Иерусалимде өткен баспасөз конференциясында Израильдің Ежелгі Ескерткіштер Басқармасы бұл жазуды заманауи жалған деп жариялады.
Limor Livnat, Israeli Minister of Culture, appointed a scientific commission to study the Jehoash tablet, as well as the James Ossuary. The commission concluded that various mistakes in the spelling and the mixture of different alphabets indicated that this was a modern forgery. The stone was typical of western Cyprus and areas further west. Patina over the chiseled letters was different from that of the back of the stone and could easily be wiped off the stone by hand. In a press conference in Jerusalem on June 18, 2003 the Israel Antiquities Authority commission declared the inscription a modern forgery.
Сыртқы сарапшының есебі
2005 жылдың қыркүйек айында Германияның Ольденбург қаласындағы Карл фон Оссиетский университетінің профессоры Вольфганг Э. Крумбейн дайындаған баяндамада:
A report, dated September 2005, was prepared by Wolfgang E. Krumbein of the Carl von Ossietzky University of Oldenburg, Germany:
Крумбейн мына қорытындыға келді: "Біздің алдын ала зерттеулеріміз үш нысанның нақтылығын толық сеніммен дәлелдей алмайды. Патина, әрине, қабір және тақтаның беті мен жазу ойықтарында көптеген жерлерде үздіксіз. Алайда, Израильдің Ежелгі Есімдер Басқармасы тағайындаған сарапшылар бұл нысандардың жалған екенін дәлелдемеді."
Krumbein concludes that "Our preliminary investigations cannot prove the authenticity of the three objects beyond any doubt. Doubtlessly the patina is continuous in many places throughout surface and lettering grooves in the case of ossuary and tablet. On the other hand a proof of forgery is not given by the experts nominated by the Israel Antiquities Authority."
Ғылыми пікірлер
Израиль тарихшысы Надав Нааман, Патшалар кітабының қоғамдық жазуларға негізделуі мүмкін деген теорияны ұсынған, оның пікірінше, жалған жасаушы оның (Нааманның) теориясын жалғанды жасау үшін негіз ретінде пайдаланған болуы мүмкін. Гарвард университетінің профессоры Франк Крос орфографиялық және терминологиялық түрдегі әртүрлі қателерді байқады. Тель-Авив университетінің профессоры Юваль Горен абразивті аэрография арқылы сенімді жалғанды қалай жасауға болатынын көрсетті. Ал тас жасырын қалды. 2007 жылы жарық көрген мақалада Бен-Гурион университетінің профессоры Хаим Коэн былай деп жазды: «Бұл еңбектердің мәні де, олардың толығымен жаңа екендігі де YI [Иехоаш жазуы] түпнұсқалығына қатысты менің ұзақ жылдардан бері сақтап келе жатқан ұстанымымды келесідей нығайтады: YI-дің түпнұсқалығына қатысты менің ұстанымымды күмәндандыратын кез келген нәрсені жою үшін, бұл жазудың шынайы екенін білмейтінімді бастап айтқым келеді. Алайда, оның қазіргі заманда жасалған жалған екені филологиялық тұрғыдан дәлелденбейтінін мәлімдеймін. Сондай-ақ, егер YI жалған болып шықса, онда менің ойымша, бұл өте шебер жасалған жалған». Виктор Сассон: «Біріншіден, құмтастан жасалған жазу бірінші және түпнұсқа жазба болуы міндетті емес. Егер тастың өзі ғалымдардың пікірінше б.з.б. тоғызыншы ғасырдың соңына таандық деп есептелмесе, онда бұл мәтін түпнұсқа жазудың кейінгі көшірмесі болуы мүмкін. Б.з.б. тоғызыншы ғасырдың ортасына таандық Телл-Фахриядағы ассириялық арамей тіліндегі екі тілде жазылған жазудың авторы оның жазуын болашақта жаңартуға болатындығын айтады». Алдамшылыққа айыпталған көнеліктер коллекционерінің ісі бойынша маңызды рөл атқарған және Израильдің Көнеліктер Басқармасының негізін қалаушылардың бірі болған профессор Ронни Райх: «Соңында, маған адвокаттың рөлін ойнауға рұқсат етіңіз және жазу маған шынайы болып көрінеді, себебі жалған жасаушының (немесе жалған жасаушылар тобының) жазудың барлық аспектілерінде – яғни физикалық, палеографиялық, лингвистикалық және библиялық – мұндай затты жасау үшін жеткілікті білімі болуына мен сенбеймін». 2012 жылы жарық көрген мақалада Розенфельд, Фельдман, Кронфельд және Крумбейн өздерінің бұрын жариялаған зерттеулерін қорытындылап, Одед Голанның сотында берілген сарапшылардың куәліктерін қарады. Олар судьяның артефакттың жалған екендігі дәлелденбегені туралы шешімін қолдады және соттағы дәлелдер олардың бұрынғы тұжырымын – ол шынайы екенін растады. Жоғарғы Сот Израильдің Көнеліктер Басқармасының шешіміне қарсы шешім шығарды, тақташа мен сүйек қорасын Голанға қайтарды, ол оларды көпшілікке көрсетуге ниетті. 2016 жылдың ақпан айында Израильдегі Бар-Илан университетінің профессоры Эд Гринштейн «Ехоаш есімді жазу: өлімнен кейінгі тақташа» атты жаңа мақаласын жариялады. Гринштейн, семит тіл білгірі, жазуда «ежелгі еврей жазуы мен тілінен білетінімізге сәйкес келмейтін ерекшеліктер бар» екенін айтады. Сондай-ақ, ол палеограф Кристофер Роллстонның кейбір әріптердің салыстырмалы биіктігі дұрыс емес деген пікірін келтіреді. Гринштейн қорытындылайды:
Israeli historian Nadav Na'aman, who had theorized that the books of the Kings could be based on public inscriptions, opined that a forger could have used his (Na'aman's) theory as a basis for a forgery. Frank Cross of Harvard University noted various errors in spelling and terminology. Yuval Goren of Tel Aviv University demonstrated how the convincing fake could be produced by abrasive airbrushing. The stone itself remained hidden. In an article published in 2007, Professor Chaim Cohen of Ben Gurion University wrote, "both the nature of these contributions and the fact that they are completely new do support my long standing position concerning the authenticity of the YI [Jehoash Inscription] as follows: In order to remove any possible doubt concerning my position as regards the authenticity of the YI, I wish to emphasize at the outset that I do not know whether or not this inscription is genuine. I do contend, however, that it can not be proven philologically to be a modern day forgery. I would also add that if nevertheless the YI does turn out to be a forgery, then it is a most brilliant forgery in my opinion." Victor Sasson responds that "the sandstone inscription need not be the first and original record. If the stone itself cannot scientifically be dated to late ninth century B. C. E., then the text could be a later copy of an original inscription We do indeed have a reference to a possible renovation or restoration of an inscription. The author of the Tell Fakhriyah Assyrian Aramaic bilingual inscription, dated to the mid ninth century B. C. E., speaks of a possible future renovation of his inscription." Prof. Ronny Reich who played a key role in the widely publicized case of the antiquities collector accused of fraud, and was one of the founders of the Israel Antiquities Authority stated "Finally, allow me to play devil's advocate and say that the inscription appears to me to be authentic, because it's hard for me to believe that a forger (or group of forgers) could be so knowledgeable in all aspects of the inscription − that is, the physical, paleographic, linguistic and biblical ones − that they could produce such an object." In a review article published in 2012, Rosenfeld, Feldman, Kronfeld and Krumbein summarized their earlier published studies and reviewed the expert testimony given at the trial of Oded Golan. They supported the judge's conclusion that the forgery of the artifact could not be proved, and stated that the trial evidence confirmed their own earlier conclusion that it is most probably genuine. The Supreme Court ruled against the Israel Antiquities Authority, returning the tablet and ossuary to Golan, who intends to publicly display both. In February 2016, Professor Ed Greenstein, Bar Ilan University, Israel, published an update review article, The So Called Jehoash Inscription: A Post Mortem, commenting on the various scholarly analyses of the tablet and its inscription. Greenstein, a Semitic philologist, contends that the inscription contains "anomalies—spellings and linguistic usages that did not jibe with what we know of ancient Hebrew writing and language." He also quotes paleographer Christopher Rollston for the assertion that the relative height of some letters is incorrect. Greenstein concludes: