Уилли Джексон: Саяхат және саяси өмір жолы

Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Уильям Вакатере Джексон (1961 жылы туған) – Жаңа Зеландия саясаткері, бұрынғы кәсіби одақ жетекшісі, хабар таратушы және қалалық маорилардың көшбасшысы. Ол 1999 жылдан 2002 жылға дейін Альянс партиясының Парламент мүшесі болды және қазіргі уақытта Еңбек партиясының депутаты, 2017 жылы қайта сайланған. Джексон Алтыншы Еңбек үкіметінде Жұмыспен қамту министрі, маори даму министрі және Радио хабар тарату мен БАҚ министрі қызметтерін атқарды.

Жас шағы мен отбасы

Джексон 1961 жылы Темуранга “June” Батли Джексонның (Нгати Маниапото) және Боб Джексонның (Нгати Пору) үш баласының үлкені ретінде дүниеге келді. Боб Джексонның бауырлары белсенді Сид Джексон және заңгер Моана Джексон болды; олардың әкесі – All Black Everard Jackson. Боб пен Джун док жұмысшысы және тазалаушы болып жұмыс істеген, бірақ 1970-ші және 1980-ші жылдары қалалық маори қозғалысының жетекшілеріне айналды. Боб те рео маори тілін ана тілі ретінде білгенмен, оны балаларына үйретпеді, ал Уилли Джексон оны ересек болған соң, тілге батыру курстары арқылы үйренді. Уилли Джексонның маори және пакеха тегі бар. Ол 10 жасқа дейін Порируада өсті, содан кейін отбасы Маңгереге көшті. Ол өзін «мектепте үлгерімсіз болған» деп сипаттайды және Маңгере колледжін бітіргеннен кейін суық қойма жұмысшысы болды. Джексон әнші Моана Маниапотоға үйленді, оның тобын басқарды; олар 2001 жылы ажырасты. Оның екінші әйелі – Веллингтонның Виктория университетінің бұрынғы оқытушысы және мектеп директоры Тания Рангихуа. Джексонның үш баласы бар, оның ішінде журналист Хикуранги Джексон да бар.

Ерте мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Джексон мұздатушы болып жұмыс істеді, онда ол кәсіподақтарға қатысты. 21 жасында ол мұздату жұмыскерлері одағының президенті және елдегі ең жас кәсіподақ жетекшісі болды. 25 жасында Джексон Солтүстік кеңсе қызметкерлері одағында ұйымдастырушы болып жұмыс істеді, онда ол өзінің ағасы Сид Джексонмен және болашақ Жаңа Зеландияның бірінші парламент депутаты Тау Хенаремен бірге жұмыс істеді. 1990 жылдары Джексон қазіргі заманғы маори музыкасын насихаттаған және дамытқан "Tangata Records" лейблінің серіктесі болды. Ол Moana and the Moahunters тобын басқарды, оның әйелі Moana Maniapoto сол топтың жетекшісі болды. Ол сонымен қатар Radio Aotearoa радиосында спорт және маори хабарларын жүргізді, сондай-ақ All Black Frank Bunce-тің менеджері болды. Джексонның анасы 1986 жылы Манукау қалалық маори ұйымын (MUMA) құрды. Ол 1990 жылдардағы балық шаруашылығы туралы келісімдер кезінде MUMA-ның өкілі болды, тек ірулерге балық шаруашылығы ресурстарын бөлуді сынады, себебі бұл қалалық маорилерге зиян келтіретін еді. Батыс Оклендтегі қалалық маори сенім қоры Те Уханау о Вайпарейраның Джон Тамихеремен бірге 1997/98 жылдары бұл бөлуді тоқтату үшін сәтсіз сот процесін бастады.

Мана Мотухоге және Альянс

1995 жылы Джексон "Mana Motuhake" маори партиясына қосылды, ол "Альянс" коалициясының бір бөлігі болды. Ол 1996 жылғы сайлауда "Альянс" партиясынан кандидат болды, партия тізімінде 20-шы орынға ие болды және Манурева сайлау округінде бақ сынады. Джексонның тізімдегі орны әңгімеге толы болды, себебі ол "Mana Motuhake" партиясының 65 кандидаттан тұратын біріктірілген тізімінде сегізінші кандидат болды – бұл сайлауға өте қиын жағдай еді. Алайда, "Альянс" коалициясының құрамындағы "Жаңа Еңбек" партиясы Джексонды "ең дарынды жаңа кандидаттардың бірі" деп санады және оған соңғы сәтте партия мүшелігін өзгертуге мүмкіндік берді, осылайша оның тізімде жоғары орын алуына жол ашты. Мұндай өзгеріске қарамастан, ол сайланбады. Джексон 1999 жылғы жалпы сайлауға дейін "Mana Motuhake" партиясының ұлттық директоры қызметіне оралды. Ол жаңа маори сайлау округі – Хауракиде "Альянс" партиясынан кандидат болды, бірақ бәсекелес және қалалық маори жақтасы Джон Тамихереге (Еңбек партиясы) жеңілді. Партия тізімінде тоғызыншы орын алған – бұл Парламентте бұрыннан отырғандардан басқа кандидаттардың ішінде ең жоғары көрсеткіш – Джексон тізім бойынша депутат болып сайланды. 1999 жылдан 2002 жылға дейін ол маори мәселелері комитеті төрағасының орынбасары болды және көлік және еңбек қатынастары комитетіне де мүше болды. 2000 жылдың 8 ақпанында жасаған алғашқы сөзінде ол маори және пакеха арасындағы әлеуметтік-экономикалық теңсіздіктер туралы өз пікірін білдірді: text=Біз жаңа мыңжылдыққа қадам басып отырмыз, сондықтан маори болашаққа жан-жақты дайындалуы керек. Осы мерзімдегі мақсатымның бірі – маорилерге экономикалық және мәдени тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін ұзақ мерзімді стратегиялық жоспарлауға көмектесу. Маорилердің қажеттіліктері пакехалардың қажеттіліктерімен бірдей. Бізге жұмыс, жақсы тұрғын үй, денсаулық сақтау және білім беру қажет. Бірақ маорилерге одан да көп нәрсе керек, себебі маорилер тіл мен мәдениетті ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуге жауапты. Ол өз сөзінде "Маори тілі мен мәдениетінің барлық аспектілерін қамти алатын, жақсы жоспарланған, тиісті ресурстармен қамтамасыз етілген кәсіби маори телерадио жүйесін" құруды мақсат ететінін айтты. 2001 жылы Джексон "Mana Motuhake" партиясының лидері Сандра Лиге қарсы "Альянс" аясында партия басшылығы үшін күресті. 2002 жылы "Альянс" ыдыраған кезде Джексон Лейла Харре мен Мэтт Маккартен басқаратын топқа қосылды және Джим Андертон өз тобын құрғанда партияда қалды. 2002 жылғы сайлауда Джексон Харре басшылығымен "Альянс" партиясының жетекші орынбасары болды, бірақ "Альянс" бірде-бір орынға ие бола алмады. Сайлаудан кейін "Mana Motuhake" "Альянс" партиясынан шығып, Джексон 2003 жылы партия басшылығынан кетті.

In 1995, Jackson joined the Mana Motuhake party, a Māori party which formed part of the Alliance. He was a candidate for the Alliance in the 1996 election, ranked 20 on the party list and contesting the Manurewa electorate. Jackson's list placement was controversial because he had been ranked eighth of eight Mana Motuhake candidates to be integrated within the combined party list of 65 candidates—an unelectable position. However, the NewLabour component party of the Alliance considered Jackson "one of the most talented new candidates" and enabled him to change his affiliation at the last moment, enabling him to be placed higher. Despite the change, he was not elected. Jackson returned to Mana Motuhake as its national director ahead of the 1999 general election. He was the Alliance candidate in the new Māori electorate of Hauraki, where he lost to his friend and fellow urban Māori advocate John Tamihere of the Labour Party. Ranked ninth on the Alliance party list—the highest of any candidate who was not already in Parliament—Jackson was elected as a list MP. From 1999 to 2002, he was deputy chair of the Māori affairs committee and also sat on the transport and industrial relations committee. His maiden speech, given on 8 February 2000, seconded the address in reply debate and set out his views on the socio economic disparities between Māori and Pākehā:

text=We are at the beginning of a new millennium, and it is timely that Māori should prepare themselves well for the future. One of my aims during this term is to assist Māori to engage in long term strategic planning for economic and cultural survival. In the immediate term, Māori needs are exactly the same as those of Pākehā. We need jobs, and better housing, health, and education. However, we need a little bit more, for Māori have the responsibility of passing on a language and a culture to successive generations.|source=|author=|title=

In his term in Parliament, Jackson was an outspoken advocate for Māori broadcasting. In his maiden speech, he said his aim was to have "a professional Maori broadcasting system that is well planned, properly resourced, and capable of encompassing all facets of Maori language and culture." In 2001, Jackson successfully challenged Mana Motuhake leader Sandra Lee for the leadership of the party within the Alliance. When the Alliance began to collapse in 2002, Jackson sided with the faction led by Laila Harré and Matt McCarten, and remained with the party when Jim Anderton established his breakaway group. In the 2002 election, Jackson became deputy leader of the Alliance under Harré's leadership, but the Alliance failed to win any seats. Mana Motuhake withdrew from the Alliance after the election and Jackson resigned the party leadership in 2003.

Телерадио хабарларын таратуға қайта оралу

2002 жылғы жалпы сайлауда қайта сайлануға тырысқаннан кейін Джексон телерадио мансабына оралды. Ол Radio Waatea радиосының бас менеджері, кейіннен Urban Māori Broadcasting компаниясының бас атқарушы директоры болды және екі теледидардағы ағымдағы оқиғалар бағдарламасын жүргізді. «Вилли Джексонмен көзден көзге» бағдарламасы 2004 жылдан 2009 жылға дейін TV One арнасында көрсетілді. 2009 жылдан бастап Джексон Māori Television арнасына өтті, онда 2011 жылға дейін «Уилли Джексонның жаңалықтары» бағдарламасын жүргізді. Сұхбат алушы ретінде Джексонды Билл Ралстон жоғары бағалады, ол Джексонның қонақтарынан ең жақсысын қалай шығаруға білетінін айтты. Джексон мен Джон Тамихере арасындағы әріптестік 2006 жылы Radio Live арнасында түстен кейінгі сұрақ-жауап бағдарламасымен басталды, ол 2013 жылы Roast Busters жанжалына дейін жалғасты. Екеуі 2007 жылы TV One арнасында «Вилли мен JT-нің әлемі» бағдарламасын бірлесіп жүргізді. Джексон 2014 жылы Radio Live арнасына оралды, түстен кейінгі бағдарламаны Элисон Маумен бірге жүргізді. 2017 жылғы жалпы сайлауда Еңбек партиясының үміткері болып жарияланғаннан кейін 2017 жылдың басында Radio Live арнасынан кетті. 2011 жылы Хоне Харавира Маори партиясынан бөлінгеннен кейін Джексон Мана қозғалысының қолдаушысы болды және екі маори партиясы арасындағы саяси бейбітшілікке шақырушы болды. Джексон 2011 жылғы сайлауда Тамаки Макаурау округінен Мана қозғалысынан үміткер болуды қарастырды, бірақ үміткерліктен бас тартты. Джексон 2003 жылы Ұлттық қалалық маори билігінің (NUMA) алғашқы төрағасы болып сайланды және 2009 жылы анасынан кейін Манукау қалалық маори билігінің (MUMA) бас атқарушы директоры болды. Ол 2017 жылы Парламентке қайта сайланғаннан кейін бұл басшылық лауазымдарынан кетті. Джексонның осы ұйымдарды басқарған кезеңінде NUMA 2014 жылы Солтүстік аралдағы Whānau Ora тапсырыс беру агенттігіне ие болды, ал MUMA еншілес компаниясы 2017 жылы Оңтүстік Оклендтегі чартерлік мектепке келісімшарт алды.

Алтыншы лейбористік үкімет, 2017-2023

Джексонды Лейборист партиясының басшысы Эндрю Литтл 2017 жылғы жалпы сайлауда партияның маори сайлау округтеріндегі науқанын жүргізу үшін кандидат ретінде шақырды. Маори кампаниясының жетекшісі ретінде Джексон Жасыл партияның кейбір кандидаттарын қайтарып алуға шақырды, осылайша Лейборист партиясының жеңіс мүмкіндігі арта түсер еді, бірақ оның өзінің жетекшісі бұл ұсынысты қабылдамады. Дегенмен, Лейборист партиясы жеті маори сайлау округінің барлығында жеңіске жетті. Тек тізім бойынша кандидат ретінде бақ сынаған Джексон Лейборист партиясының тізімдік депутаты болып сайланды. Сайлаудан кейін Лейборист партиясы, Жаңа Зеландия Бірінші және Жасыл партия арасындағы келіссөздер мен коалициялық үкімет құрылғаннан кейін Джексон Маори даму министрі және министрдің орынбасары (Кабинеттен тыс) болып тағайындалды. Ол сондай-ақ сыртқы істер, қорғаныс және сауда комитетінің мүшесі болды. Бұған қоса, ол Лейборист партиясының ішкі маори фракциясының тең төрағасы қызметін атқарды. 2021 жылдың қараша айының соңында Джексон Мориори халқынан, оның ата-бабаларының Мориори геноцидіне қатысқандығы үшін атынан кешірім сұрады. Бұл кешірім Уайтанги шарты шеңберінде Мориори халқына Жаңа Зеландия үкіметінің қаржылық өтемақысын ресімдеген Мориори талаптары бойынша есеп айырысу туралы заң жобасын қабылдаумен бірге болды. 2021 жылдың желтоқсан айының басында Джексон Жаңа Зеландия Парламентінің отырыс залынан, Ұлттық партиясының депутаты Морин Пугх ACT партиясын "оңшыл фашистер" деп атағанына кешірім сұрамағаны үшін шығарылды. Джексон бұл сөздерін 2022 жылғы Жаңа Зеландияның жергілікті сайлауынан кейін Кентербери аймақтық кеңесіне екі Нгаи Таху өкілін қосу туралы заң жобасын талқылау кезінде айтқан. 2022 жылдың маусым айында Джексон телерадио хабарларын тарату және БАҚ министрі болып тағайындалды. Телехабар министрі ретінде Джексон Radio New Zealand және TVNZ мемлекеттік телерадиокомпанияларын Аотеароа Жаңа Зеландияның мемлекеттік медиасы (ANZPM) деп аталатын жаңа коммерциялық емес, тәуелсіз мемлекеттік мекемеге біріктіру туралы заң жобасын ұсынды. 2022 жылдың желтоқсанында TVNZ журналисі Джек Тейммен тікелей эфирде сұхбаттасқанда Джексон үкіметтің мемлекеттік медианы біріктіруге бағытталған күш-жігерін, әсіресе редакциялық тәуелсіздікке берген міндеттемесін қорғады және жүргізушісінің ниеттері мен бейтараптығына күмән келтірді. Жауап ретінде премьер-министр Джасинда Ардерн Джексонның сөздерімен келіспейтінін білдірді, бірақ оның телерадио хабарларын тарату министрі ретіндегі құзыреттілігін қорғады. Бұл сұхбатты Ұлттық партиясының телерадио хабарларын тарату жөніндегі өкілі Мелисса Ли "апатқа ұшыраған пойыз" деп сипаттады, ал Джексон 6 желтоқсанда өзінің мінез-құлқы үшін кешірім сұрады, бірақ мемлекеттік медианы біріктіруді қорғады және Жаңа Зеландия БАҚ-ын бірігуге қарсылық тудыруда айыптады. Екі айдан кейін бірігу жобасы тоқтатылды. Ол тағы да Лейборист партиясының маори сайлау округтеріндегі сайлау кампаниясының стратегиясын басқарды, бірақ Лейборист партиясы тек бір орынды жеңіп алғандықтан сәтсіз болды. Джексон сайлаудан кейін саясаттан кетуді ойластырғанын, бірақ мерзіміне дейін қалуға шешім қабылдағанын айтты. 2023 жылдың қараша айының басында Джексон егер келе жатқан Алтыншы Ұлттық үкімет ACT партиясының Уайтанги шартының қағидаларын қайта қарау туралы референдум өткізу уәдесін орындаса, маори халқы "соғысқа барады" деп мәлімдеді. Джексонның бұл сөздеріне жауап ретінде ACT партиясының жетекшісі Дэвид Сеймур ACT партиясы тақырып бойынша "салауатты пікірталас" жүргізгісі келетінін қайталады және "егер адамдар соғыспен қауіптенсе, олар елдің болашағына инвестиция салып жатқан жақсы ойыншы емес" деді. 2023 жылдың қараша айының соңында Джексон Крис Хипкинстің көлеңкелік кабинетінде Маори дамуы, телерадио хабарларын тарату және БАҚ, жұмыспен қамту, тұрғын үй және жұмыс орындарындағы қатынастар мен қауіпсіздік салаларына жауапты министр болып тағайындалды. 2023 жылдың 5 желтоқсанында Джексонға атқарушы кеңестің мүшесі ретіндегі қызметі үшін "Құрметті" атағы сақталды.

Jackson was recruited by Labour Party leader Andrew Little to stand as a Labour candidate and run the party's campaign for the Māori electorates in the 2017 general election. As Māori campaign manager, Jackson called for the Green Party to withdraw some of its candidates so that Labour would have a stronger chance of winning its own races, but was rebuffed by his own leader. Nonetheless, Labour won all seven Māori electorates. Jackson, who had stood as a list only candidate, was elected as a Labour Party list MP. Following post election negotiations between Labour, New Zealand First and the Greens and the formation of a coalition government, Jackson was appointed the Minister of Employment and Associate Minister for Māori Development (outside Cabinet). He also sat on the foreign affairs, defence and trade committee. He also held the internal Labour Party office of co chair of the Māori caucus. In late November 2021, Jackson apologised to the Moriori on behalf of Ngāti Tama and Ngāti Mutunga for his ancestors' role in the Moriori genocide. This apology accompanied the passage of the Moriori Claims Settlements Bill, which formalised the New Zealand Government's financial compensation settlement to the Moriori within the framework of the Treaty of Waitangi. In early December 2021, Jackson was ejected from the New Zealand Parliament debating chamber for refusing to apologise after National Party MP Maureen Pugh had objected to him calling the ACT party "right wing fascists." Jackson had made these remarks during a debate on a bill to include two Ngāi Tahu representatives on the Canterbury Regional Council after the 2022 New Zealand local elections. In a June 2022 reshuffle, Jackson was also appointed Minister of Broadcasting and Media. As Broadcasting Minister, Jackson introduced draft legislation to merge the public broadcasters Radio New Zealand and TVNZ into a new non profit autonomous Crown entity called Aotearoa New Zealand Public Media (ANZPM). During a live television interview with TVNZ journalist Jack Tame on TVNZ's Q+A in December 2022, Jackson defended the Government's public media merger efforts particularly its commitment to editorial independence and questioned the motives and impartiality of his host. In response, Prime Minister Jacinda Ardern expressed disagreement with Jackson's remarks but defended his competence as Minister of Broadcasting. The interview was described as "a trainwreck" by the National Party's broadcasting spokesperson Melissa Lee and Jackson's apologised for his conduct on 6 December, but defended the public media merger and accused the New Zealand media of fomenting opposition to the merger effort. The merger was cancelled two months later. He again led Labour's campaign strategy for the Māori electorates, but was unsuccessful with only one seat being won by Labour. Jackson said he considered quitting politics after the election, but decided to stay on for the term. In early November 2023, Jackson stated that Māori people would "go to war" if the incoming Sixth National Government proceeded with an ACT campaign promise to hold a referendum on redefining the principles of the Treaty of Waitangi. In response to Jackson's remarks, ACT leader David Seymour reiterated that ACT wanted a "rational debate" on the topic and stated that "when people threaten war as the alternative to that, they are not being a good actor investing in the future of our country." In late November 2023, Jackson assumed the Māori Development, broadcasting and media, employment and associate housing and associate workplace relations and safety portfolios in the Shadow Cabinet of Chris Hipkins. On 5 December 2023, Jackson was granted retention of the title The Honourable, in recognition of his term as a member of the Executive Council.