Кіріспе

Кеңес Одағының қолдауымен ұйымдастырылған халықаралық спорттық жарыс (1928–1937)

Спартакиада (немесе Спартакиаде) – Кеңес Одағының қолдауымен өткізілген халықаралық спорттық жарыс. 1928 жылдан 1937 жылға дейін бес халықаралық Спартакиада ұйымдастырылды. Кейіннен Спартакиадалар Шығыс блогы елдерінің ұлттық спорттық іс-шаралары ретінде өткізілді. Ойындарды Red Sport International ұйымдастырды.

Өмірбаян

Кеңес Одағы Спартакиадаларды Олимпиадаға қарсы қою және оны толықтыру үшін пайдалануға тырысты. (Орыс тілінде атауларда белгілі бір параллелизм бар: "Спартакиада" және "Олимпияда".) Атау, құл көтерілісінің басшысы Спартактың есімінен шыққан, пролетариаттық интернационализмді бейнелеу мақсадында берілген. Классикалық тұлға ретінде Спартак, қазіргі "капиталистік" Олимпиада ойындарының негізі болған ежелгі Олимпиада ойындарының аристократиялық сипатына тікелей қарсы келді. Бірінші қысқы Спартакиада 1928 жылдың ақпанында Ослода, ал бірінші жазғы Спартакиада 1928 жылдың тамызында Мәскеуде өтті. КСРО-дағы алғашқы Спартакиада 1923 жылы Петроградта Қызыл Армия және "Спартак" дене шынықтыру ұйымының құрамалары арасында өткізілді. 1928 жылы Мәскеуде өткен Спартакиада Бүкілодақтық Спартакиада деп те аталатын. Бұл іс-шара төрт жылдың ішінде екі рет өтті: қысқы және жазғы Спартакиадалар. Бірінші Кеңес Спартакиадасы 1956 жылы өткізілді. Ұлы Кеңес Энциклопедиясының мәліметінше, КСРО халықтарының 6-шы жазғы Спартакиадасына 90 миллион адам қатысты (сол кездегі КСРО-дағы спортшылар санынан екі есе көп), оның ішінде 8,3 мың КСРО-ның спорт шебері болды, ал КСРО халықтарының 3-ші қысқы Спартакиадасына 20 миллион адам қатысты, оның ішінде шамамен 1,000 КСРО-ның спорт шебері болды. КСРО халықтарының қысқы және жазғы Спартакиадалары миллиондаған данада шығарылған пошта маркаларында бейнеленді. 1975 жылға дейін барлық жазғы финалдар Мәскеуде, кейіннен КСРО-ның басқа қалаларында өткізілді (бірақ көптеген жарыстар әлі де Мәскеуде өтті). Қысқы Спартакиадалардың финалдары көбінесе Свердловск қаласында өткізілді.

Чехословакия

Спартакияда деген атау сондай-ақ, Чехословакияның Прага қаласындағы Страхов стадионында әр бес жыл сайын өткізілетін жаппай гимнастикалық көрсетілімге де қолданылды. Дегенмен, осы атпен алғашқы шара 1921 жылы өтті, ал оның бастамашысы cs бұл атаудың авторы деп саналады.

Қазақстан

Алты ұқсас іс-шара Албанияда коммунистік үкімет тұсында да өтті (1959, 1969, 1974, 1979, 1984 және 1989 жылдары).

Басқа

1984 жылы КСРО 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын бойкоттаған елдерге бағытталған Достық ойындарын ұйымдастырды.