Африкалық парламент – Африка Одағының заң шығару органы. 2004 ж. құрылған, құрлық мәселелерін талқылайды, кеңес береді. Африка ынтымақтастығын күшейтеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық парламент
International parliament
Панафрикалық парламент (PAP), сондай-ақ Африка Парламенті деп те аталады, Африка Одағының заң шығарушы органы болып табылады. Оның тұңғыш сессиясы 2004 жылдың наурыз айында өтті. Парламент бақылау функцияларын жүзеге асырады және кеңес беру және консультациялық өкілеттіктерге ие, бұл алғашқы бес жылға дейін сақталды. Бастапқыда Панафрикалық парламенттің орны Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында болды, бірақ кейіннен Оңтүстік Африканың Мидранд қаласына көшірілді. Парламент құрудың мақсаты – Африканың барлық мемлекеттерінен келген адамдардың кездесіп, пікір алмасып, бүкіл Африка құрлығына әсер ететін мәселелер бойынша саясат қабылдай алатын кеңістік құру болды. Парламент құрамына оны құру туралы хаттаманы ратификациялаған әрбір мүше мемлекеттен бес мүше, соның ішінде әрбір мүше мемлекеттен кем дегенде бір әйел мүше кіреді. Бұл мүшелерді олардың мүше мемлекеттері мен олардың ішкі заң шығару органдары сайлайды. Парламенттің жалпы мақсаты – Оңтүстік Африка Республикасының Президенті Джейкоб Зума 2009 жылғы 28 қазандағы Панафрикалық парламенттің екінші заң шығарушы сессиясының бірінші кезекті отырысында сөйлеген сөзінде айтқандай, мүшелері жалпы сайлау құқығы арқылы сайланатын толыққанды заң шығару билігіне ие институт болуы. Панафрикалық парламент үш бөлімнен тұрады. Пленарлық отырыс – Парламенттің негізгі заң шығару және пікір алмасу бөлімі, онда өкілдер Африкадағы мәселелерді және олардың ықтимал шешімдерін талқылау үшін үнемі жиналады. Бюро – Парламент басшылығы, оның құрамына президент және төрт вице-президент кіреді, олардың барлығы пленарлық отырыстағы делегаттармен сайланады. Парламенттің үшінші бөлімі – Хатшылық, ол Парламенттің ұйымдастыру органы болып табылады және оған Хатшы, Хатшының орынбасары және Хатшы орынбасарының міндетін атқарушы төрағалық етеді. Бұл құрылымдар бірлесіп Парламентті басқаруға арналған мақсаттар мен хаттамаларды іске асырады.
The Pan African Parliament (PAP), also known as the African Parliament, is the legislative body of the African Union. It held its inaugural session in March 2004. The Parliament exercises oversight, and has advisory and consultative powers, having lasting for the first five years. Initially the seat of the Pan African Parliament was in Addis Ababa, Ethiopia, but was later moved to Midrand, South Africa. The goal in establishing the parliament was creating a space where people from all states of Africa could meet, deliberate, and pass some policy on issues that affect the entire continent of Africa. The Parliament is composed of five members per member state that have ratified the Protocol establishing it, including at least one woman per Member State. These members are selected by their member state and their domestic legislatures. The overall goal for the parliament is to be an institution that has full legislative power whose members are elected through universal suffrage, as stated by South African President Jacob Zuma in his opening speech to the first ordinary session of the second legislature of the Pan African Parliament on October 28, 2009. The Pan African Parliament is composed of three sections. The Plenary is the main legislative and deliberation section of the Parliament, where representatives meet regularly to discuss issues in Africa and potential solutions. The Bureau is the leadership section of the Parliament, made up of a president and four vice presidents, all of whom are elected by delegates in the Plenary. The final section of the Parliament is the Secretariat, which is the organizational body of the Parliament and is chaired by a Clerk, Deputy Clerk, and an Acting Deputy Clerk. Together, these structures maintain and carry out the goals and protocol set out to govern the Parliament.
Құрылымы
Парламент үш негізгі органнан құралған: пленарлық сессия, бюро және хатшылық. Африкадағы өмірдің түрлі салаларын қарау үшін он тұрақты комитет құрылған.
The Parliament is made up of three main bodies: the plenary, bureau, and secretariat. There are also Ten Permanent Committees, which were created to deal with different sectors of life in Africa.
Пленарлық отырыс
Пленарлық отырыс Парламенттің басты шешім қабылдау органы болып табылады. Пленарлық отырыс мүше мемлекеттерден келген делегаттардан құралады және оған Президент төрағалық етеді. Осы орган қаулылар қабылдайды. Панафрикалық Парламентке 54 Африка Одағы мемлекетінің 47-сі өздері тікелей сайланбастан, ұлттық заң шығарушы органдары 235 өкілді сайлайды. Әрбір мүше мемлекет Парламентке бес парламентарийден тұратын делегация жібереді, олардың кем дегенде біреуі әйел болуы керек. Делегация құрамы мүше мемлекеттің заң шығарушы органының саяси әртүрлілігін көрсететіндей болуы тиіс.
The Plenary is the main decision making body of the Parliament. The Plenary consists of the delegates from the member states, and is chaired by the President. It is the body which passes resolutions. The Pan African Parliament has 235 representatives that are elected by the legislatures of 47 of the 54 AU states, rather than being directly elected in their own capacity. Each member state sends a delegation of five parliamentarians to the Parliament, at least one of whom must be a woman. The composition of the delegation should reflect the political diversity of the member state's legislature.
Бюро
Бюро – Парламенттің басшылық тобы болып табылады және Президенттен және төрт вице-президенттен тұрады. Бюроның әрбір мүшесі Африканың әртүрлі аймағын өкілдік етеді. Бюроның қазіргі мүшелері:
The Bureau is the leadership group of the Parliament and consists of the President and four vice presidents. Each member of the Bureau represents a different region of Africa. The current members of the Bureau are:
Президент – Зимбабведен келген Құрметті Зефания Чарунбира.
Бірінші вице-президент – Мавританиядан келген профессор Масуда Мохамед Лагдаф.
Екінші вице-президент – Эфиопиядан келген доктор Әшебири Гайо.
Үшінші вице-президент – Кабо-Вердеден келген Құрметті Люсия Дос Пассос.
Төртінші вице-президент – Чадтан келген Құрметті Джидда Мамар Махамат.
President Hon. Chief Fortune Zephania Charumbira from Zimbabwe. First Vice President Hon. Prof Massouda Mohamed Laghdaf from Mauritania. Second Vice President Hon. Dr Ashebiri Gayo from Ethiopia
Third Vice President Hon. Lucia Dos Passos from Cape Verde
Fourth Vice President Hon. Djidda Mamar Mahamat from Chad
Хатшылық
Хатшылық Парламенттің күнделікті жұмысын ұйымдастыруға көмектеседі, отырыстардың хаттамаларын жасау, сайлауларды өткізу және қызметкерлерді басқару сияқты міндеттерді атқарады. Хатшылық Парламент хатшысы мен екі орынбасарынан құралады, олардың біреуі – заңнамалық жұмыс бөлімін, екіншісі – қаржы, әкімшілік және кадрлық бөлімді басқарады. Парламент хатшысы мен оның орынбасарлары қажет болған кезде басқа қызметкерлер мен лауазым иелерінің көмегіне де ие болады.
The Secretariat assists in the day to day running of the Parliament, undertaking duties such as minuting meetings, organizing elections and managing staff. The Secretariat consists of the Clerk of Parliament and two Deputy Clerks – one of whom leads the Legislative Business Department, the other the Finance, Administration, and Human Resources. The Clerk of Parliament and their deputies are also supported by other staff and functionaries when needed.
Тарих
1991 жылғы Абуджа келісім-шарты мен 1999 жылғы Сирт декларациясы Панафрикалық парламент (ПАП) құруға шақырды. Біріншісі ПАП-ты ұйымның құрамына енгізіп, «Африка халықтарының континенттің экономикалық дамуы мен интеграциясына толыққанды қатысуын қамтамасыз ету үшін Панафрикалық парламент құрылады. Панафрикалық парламенттің құрамы, функциялары, өкілеттіктері және ұйымдастырылуы осы мәселеге арналған хаттамада белгіленеді» деп мәлімдеді. Африка Одағын құру шарты және Африка экономикалық қауымдастығын құру шартына қатысты Панафрикалық парламент туралы хаттама соңынан жарық көрді. Содан кейін Африка Одағының Құрылтай актісі қабылданды. Панафрикалық парламентті құру туралы хаттама 2000 жылы Тогоның Ломе қаласында өткен ҰАҰ саммитінде бекітілді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, ПАП-қа 54 ҰАҰ мүше мемлекетінің 47-сінен өкілдер бар. ПАП хаттамасының 22-бабында хаттаманың мүше мемлекеттердің қарапайым көпшілігі ратификация құжаттарын тапсырғаннан кейін күшіне енетіні көзделген. 2017 жылғы ҰАҰ-ЕО саммитінен кейін Панафрикалық парламенттің өкілеттігі едәуір артты. 2017 жылға дейін Парламенттің мақсаты тек кеңес беру және консультациялар өткізу болған. 2017 жылы қабылданған өзгерістер Парламентті Африка Одағының заң шығару органына айналдырды. Бұл өзгерістер, ең алдымен, Парламентке Африка елдері үшін үлгілік заңдар жобалауға, сондай-ақ Парламент ішіндегі сайлау жүйесін өзгертуге мүмкіндік берді. 2017 жылға дейін әр мүше мемлекет Парламентте өкілдік ету үшін 5 адамды тағайындаған. Енді әр мүше мемлекеттен сайланатын делегаттарды ұлттық заң шығару органы Африкадағы барлық мүше мемлекеттер үшін бірдей айда өткізілетін сайлауда сайлайды. Кейбір мемлекеттерде сайлау комиссиялары саяси лидерлермен сөз байласып, нақты емес нәтижелерді жариялайды. Панафрикалық парламент Парламентте шынайы демократиялық ортаны құруға бағытталған сайлаулардың дұрыс өткізілуін қамтамасыз ету үшін белгілі бір шектеулерге тап болады, сондықтан олар осы мақсатқа жетуде мүше мемлекеттерімен шектеледі.
The Abuja Treaty of 1991 and Sirte Declaration of 1999 called for the creation of a PAP. The former had simply listed the PAP among the organization's bodies and stated, "In order to ensure that the peoples of Africa are fully involved in the economic development and integration of the Continent, there shall be established a Pan African Parliament. The composition, functions, powers and organisation of the Pan African Parliament shall be defined in a Protocol providing thereof." The Treaty on the Establishment of the African Union and a Protocol to the Treaty Establishing the African Economic Community relating to the Pan African Parliament followed. Then there was the Constitutive Act of the African Union. The Protocol Establishing the Pan African Parliament was adopted in 2000 during the OAU Summit in Lomé, Togo. As of 2022, the PAP has representatives hailing from 47 of the 54 AU member states. Article 22 of the PAP protocol provides for the Protocol to enter into force after deposit of the instruments of ratification by a simple majority of the member states. The power of the Pan African Parliament increased significantly following the 2017 AU EU summit. Prior to 2017, the Parliament only had advisory and consultative purposes. The changes outlined and passed in 2017 effectively made the Parliament the legislative body of the African Union. These changes primarily allowed the Parliament to draft more model laws for African countries as well as altered how elections within the Parliament functioned. Prior to 2017, each member state selected 5 individuals to represent them in the Parliament. Now, the delegates from each member state are elected by their national legislature in elections that occur in the same month for all member states across all of Africa. In some Member States this takes the form of Electoral Commissions colluding with political leaders and publish inauthentic results. There is only so much that the Pan African Parliament can do to ensure that elections are being conducted in a manner that creates a truly democratic environment in the Parliament, and thus they are limited by their member states in accomplishing this goal.
2021 жылғы Бюро сайлауы
Роджер Нкодо Данның соңғы үш жылдық мерзімі 2021 жылдың мамыр айында аяқталғанда, Пан-Африка Парламенті жаңа президент және вице-президенттерді сайлау үшін жиналды. Алайда, бұл кездесу нәтижесіз аяқталды, себебі Батыс және Орталық Африка аймақтары Бюроны кім басқаратыны туралы бір келісімге келмеді. Заң шығарушылар мен парламент мүшелері арасында тіпті физикалық қақтығыстар да болды, кейбіреулері тіпті бюллетень жәшігін тартып алуға дейін барды. Осыған байланысты, кездесу Панафрикалық Парламентке болашақта кім жетекшілік ететіні белгісіз күйде тоқтатылды. Африка Одағы 2021 жылдың қараша айында Панафрикалық Парламентке сайлауды аяқтауға және парламенттің жұмысын қалпына келтіруге көмек көрсету үшін араласты. Осыдан бері Бурас Джамель парламенттің уақытша басшысы болып сайланды, ал сайлаудың қалған нәтижелері 2022 жылдың шілдесінде пленарлық сессия қайтадан өтетінге дейін белгісіздік күйінде қалып отыр, онда олар сайлауды аяқтауды жоспарлап отыр.
When Roger Nkodo Dang's latest three year term ended in May of 2021, the Pan African Parliament met to elect a new president and vice presidents. The meeting proved to be unfruitful as the constituencies from western and central Africa did not come to a consensus on who would lead the Bureau. There were even physical altercations between lawmakers and members of the parliament, with some people even grabbing the ballot box itself. As such, the meeting adjourned with an unclear understanding of who would head the Pan African Parliament in the future. The African Union stepped in during November 2021 to help provide aid to the Pan African Parliament to complete their elections and return the parliament back to order. Since then, Bouras Djamel has been elected as the tentative leader of the parliament, while the remaining results of the elections are in flux until the plenary reconvenes in July 2022, where they plan on completing their elections.
Тіл
Панафрикалық парламентте тіл мәселесіне қатысты елеулі мәселе бар. Қазіргі уақытта парламентте араб, ағылшын, француз және португал тілдері қолданылады. Дегенмен, жергілікті тілдерді де жұмыс тілдері ретінде қосуға ниет білдірілуде. Мұның себебі, жоғарыда аталған төрт тілдің арасындағы үшеуі (араб тілінен басқа) Африкадағы отаршылдық кезең мен ескі тәртіпті еске салады. Бұл мәселені парламент құрамындағы елдердің өкілдігі де күшейтеді, себебі халық санына қарамастан, барлық ел бірдей делегаттар санымен ұсынылады. Сонымен қатар, конституцияларын үнемі өзгертіп, тұрақсыз үкіметтік құрылымдарға тап болған елдер де бар. Осы екі жағдайдың салдарынан, кейбір елдердің Панафрикалық парламентке үлесі шектеулі, өйткені бұл жағдайлар парламентке делегаттарды жіберуді қиындатады және олардың тиісті мемлекеттерінің азаматтарын толыққанды өкілдік етуін қамтамасыз етуге кедерілді келтіреді.
There is a fairly significant issue of language in the Pan African Parliament. Arabic, English, French and Portuguese are the four working languages currently in the Parliament. However, there is some desire for indigenous languages to be accommodated as working languages. The argument behind this is that three of the four listed above (excluding Arabic) are a reminder of the colonial roots and old order in Africa. This problem is further emphasized by the representation within the Parliament, as all countries regardless of population are represented by the same number of delegates. On top of this, there are also governments who see more tumultuous governmental structures with constant changes in their constitutions. In both of these cases, contributions that some countries can make to the Pan African Parliament are limited because these situations make it difficult to send delegates to the Parliament, and ensure that they are representative of the citizens from their respective member states.
Жиналыстар
Панафрикалық парламент жылына екі рет, әдетте наурыз және тамыз айларында кезекті сессияда жиналады. Бұл кезекті сессиялар Африкадағы мәселелерді талқылайтын, заң шығаруға дауыс беруге және қабылдауға мүмкіндік беретін тұрақты кездесулер. Панафрикалық парламент мүшелері Африканың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында, қажет деп санаған заңдарды қабылдай алады, және олар бір айға дейін жалғаруы мүмкін. Парламенттің тұрақты комитеттері жылына екі рет міндетті отырыстар үшін жиналады, сондай-ақ парламенттің кезекті сессиялары кезінде қажет деп тапқан жағдайда, міндетті емес отырыстарды да өткізе алады. Төтенше жағдайлар немесе басқа да ерекше жағдайлар туғанда парламент кезектен тыс сессияларға да жиналуы мүмкін. Дегенмен, 2017 жылы жасалған өзгерістер Парламентті Африка Одағын білдіретін толыққанды заң шығару органына айналдырып, оған мүше мемлекеттер қабылдауы үшін үлгі заңдарды әзірлеу және қабылдау құқығын берді. Қазіргі таңда Парламент заң жобаларын, шарттарды және басқа да халықаралық келісімдерді қабылдап, қарастыра алады және олар бойынша өз пікірін білдіре алады. Бұдан бөлек, Африка Одағының қаржылық ережелері мен регламенттеріне сәйкес Парламентке қаржы жинау қызметін заңнамалық жолмен бақылауға мүмкіндік берілген. Парламент ұсынған барлық заң шығару актілері Афропалық Одақтың Ассамблеясына түпкілікті ратификациялау және бекіту үшін ұсынылуға тиіс.
The Pan African Parliament is able to meet in an ordinary session up to twice in a year, usually in March and August. These ordinary sessions are regular meetings in which issues in Africa are discussed, and legislature can be voted on and passed to meet the needs of Africa as members of the Pan African Parliament see fit, and last up to a month long. The permanent committees of the parliament always meet twice a year for statutory meetings, and can convene as often as they see fit during ordinary sessions of parliament for non statutory meetings. The parliament can also meet in extraordinary sessions in case of emergency or some other extenuating circumstances. However, the changes outlined in 2017 shifted the Parliament into a more full legislative body representing the African Union, granting the parliament the ability to draft and pass Model Laws for its member states to adopt. Now, the Parliament can receive, consider, and submit opinions on draft legal instruments, treaties and other international agreements. Furthermore, the Parliament has power in accordance with the Financial Rules and regulations set by the African Union, such that they can control their own fund raising activities through legislative action. All legislature that is proposed by the Parliament must be submitted to the AU Assembly for its final ratification and approval.
Үлгі заңдар
Африкадағы полиция қызметі туралы заң – жалпыафрикалық парламент бекіткен үлгілік заңдардың бір мысалы. Бұл заң 2018 жылы Парламентте бекітіліп, 2022 жылы Африка Одағы Ассамблеясы толық қабылдады. Заңның мақсаты – Африка полициясын, олардың айтуынша, "құғындаушы" күштен демократия мен халық құқықтарын құрметтейтін және қолдайтын ұйымға айналдыру, сондай-ақ полиция қызметкерлерінің "рөлін, өкілеттіктерін, мінез-құлқы мен тәртібін және еңбек жағдайларын" жақсырақ реттеу. Үлгілік заңның үш негізгі мақсаты: полицияның демократиялық және азаматтық бақылауда болуы; құқықтың үстемдігі; және адам құқықтарына сәйкес келетін полиция стандарттары. Заңға Африка полициясы саласындағы көптеген сарапшылардың пікірлері қосылған, ол континенттегі әртүрлі құқықтық жүйелер мен полиция құрылымдарында қолданылатын "үздік тәжірибе" заңнамалық үлгіні көрсетеді. Шындығында, Комитет процестің басында-ақ, оның Африка полициясын басқаруға қатыстылығын, сондай-ақ мүдделі тараптардың оны көруін және пайдалануын қамтамасыз ету үшін қатысушылық пен инклюзивті әдістеме маңызды екенін мойындады.
One example of a model law approved by the Pan African Parliament that was approved by the AU Assembly is a law regarding policing in Africa. This law was approved by the Parliament in 2018 and fully passed by the AU Assembly in 2022 and aims to change police in Africa from what they termed as "oppressive to one that respects and promotes democracy and peoples rights" to a group that better controls the "role, powers, conduct and discipline and conditions of employment of Police officers." The three main goals of the model law are: the democratic and civilian control of police; the rule of law; and human rights compliant standards of policing. The Law includes inputs from a broad range of African policing experts and reflects a “best practice” legislative model that can be applied across the various legal traditions and policing structures that are found on the continent. Indeed, the Committee recognized early in the process that a participatory and inclusive methodology would be vital to ensure its relevance to African policing governance, as well as to promote its visibility and use by stakeholders.
Сенімгерлік қор
2005 жылдың 26 мамырында сенім қоры құрылды. Қорды құру туралы ұсыныста Панафрикалық парламент сенім қорының «жақсы басқару, ашықтық және демократия, бейбітшілік, қауіпсіздік және тұрақтылық, гендерлік теңдік және Африка халқының Африка ішінде және басқа елдермен интеграциясына үлес қосатыны» делінген. Сондай-ақ, ол континенттегі ЖИТС/АИДС, ашаршылық және кедейлікке қарсы күреске де қолдау көрсетеді.
A trust fund was established 26 May 2005. In the motion to create the fund, it was said the Pan African Parliament Trust Fund will promote "good governance, transparency and democracy, peace security and stability, gender equality and development in the integration of African people within Africa and other nations. It will also support the fight against HIV/AIDS, hunger and poverty on the continent".
Панафрикалық парламенттің төрағалары
Африкалық Біріккен ҰйымNoNameҚызмет мерзімінің басталуыҚызмет мерзімінің аяқталуыЕл 1 Гертруда Монгелла 2004 2008 2 Идрис Нделе Муса 2009 2012 3 Бетел Ннеамека Амади 2012 2015 4 Роджер Нкодо Данг 2015 мамыр 2020 сәуір 5Фортуна З. Шарумбера 2020 сәуір 2020 тамыз 6Бурас Джамель 2020 тамыз 2022 маусым 7Фортуна З. Шарумбера 2022 маусым қазіргі кезде
Organization of African UnityNoNameBeginning of termEnd of termCountry 1 Gertrude Mongella 2004 2008 2 Idriss Ndele Moussa 2009 2012 3 Bethel Nnaemeka Amadi 2012 2015 4 Roger Nkodo Dang May 2015 April 2020 5Fortune Z. CharumbiraApril 2020August 20206Bouras DjamelAugust 2020June 20227Fortune Z. CharumbiraJune 2022incumbent