Мүйізді шлемдер тарихы: ежелгі дәуірден бері діни рәсімдерде, салтанаттарда қолданылған. Месолиттік дәуірден бастау алады, патшалар мен құдайларды бейнелейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мүйізді дулығалар әлемнің көптеген халықтары тарапынан киілген. Жануар мүйіздерінен жасалған немесе олардың көшірмелері бар бас киімдер ежелгі заманнан бері қолданылып келген, мысалы, мезолиттік Жұлдызды Карр маңдайшаларында көрінеді. Бұлар, әдетте, діни ғұрыптар мен рәсімдер үшін пайдаланылған, себебі мүйіздер жауынгерлік дулығада тиімсіз. Осы дулығалар мен бас киімдер туралы көптеген мәліметтер нақты заттардың өзінен емес, бейнелеулерден алынған.
Helmet with horns
Horned helmets were worn by many people around the world. Headpieces mounted with animal horns or replicas were also worn since ancient history, as in the Mesolithic Star Carr Frontlets. These were probably used for religious ceremonial or ritual purposes, as horns tend to be impractical on a combat helmet. Much of the evidence for these helmets and headpieces comes from depictions rather than the items themselves.
Таяу Шығыс
Мүйізді бас киімдер Месопотамияда құдайларды білдіру үшін қолданылған, ал кейінірек, Нарам Синнің Жеңіс стеласында көрсетілгендей, патшаларды да белгілеу үшін пайдаланылған. Көбірек мүйіз жоғары дәреже көрсеткен.
Horned hats have been used to signify deities in Mesopotamia, and later, as seen on the Victory Stele of Naram Sin, kings as well. More horns signified higher importance.
Тарихи Еуропа
Б.з.д. 12 ғасырдың басына жататын екі қола мүсін, «мүйізді құдай» және «қорытпа құдай» аталатын бұл мүсіндер, мүйізді бас киімдерімен Кипрдің Энкоми қаласында табылған. Сардинияда мүйізді бас киімдері бар жауынгерлер ондаған қола мүсіндерде және Монт-э-Прамадағы алып мүсіндерде бейнеленген, олар египеттіктер бейнелеген Шардана жауынгерлеріне (немесе соларға тиесілі болуы мүмкін) ұқсас. 1942 жылы Данияның Вексө қаласынан кейінгі қола дәуіріне (б.з.д. 1100-900 жылдар) жататын екі қола мүйізді бас киім табылды. Тағы бір ерте табылған нәрсе – Зеландия, Даниядан табылған Гревенсвенге қазылымы (б.з.д. 800-500 жылдар, қазір ішінара жоғалған). Ватерлоо бас киімі – Ла Тен стиліндегі репуссе әдісімен жасалған кельт бронзасынан жасалған салтанатты бас киім, б.з.д. 150-50 жылдар аралығында жасалған. Оның бұрынғы табылған бас киімдерден өзгешелігі – тік және конус тәрізді «мүйіздері». Гундеструп қазандығының C пластинасындағы мүйізді бас киім мен дөңгелектің үйлесімін еске түсіретін кішкентай мүйіздері мен дөңгелектермен әшекейленген кеш галлик бас киімдері (б.з.д. 55 жыл) Францияның Оранж қаласында табылған. Басқа кельт бас киімдері, әсіресе Шығыс Еуропадан, құс үстіншелерімен жасалған. Шотландиядан табылған Торрс пони бас киімі мен мүйіздері жылқыға кигізілетін мүйізді шампронға ұқсайды.
Two bronze statuettes dated to the early 12th century BCE, the so called "horned god" and "ingot god", wearing horned helmets, found in Enkomi, Cyprus. In Sardinia warriors with horned helmets are depicted in dozens of bronze figures and in the Mont'e Prama giant statues, similar to those of the Shardana warriors (and possibly belonging to the same people) depicted by the Egyptians. A pair of bronze horned helmets, the Veksø helmets, from the later Bronze Age (dating to c. 1100 900 BCE) were found near Veksø, Denmark, in 1942. Another early find is the Grevensvænge hoard from Zealand, Denmark, (c. 800–500 BCE, now partially lost). The Waterloo Helmet, a Celtic bronze ceremonial helmet with repoussé decoration in the La Tène style, dating to c. 150–50 BCE, was found in the River Thames, at London. Its abstracted 'horns', different from those of the earlier finds, are straight and conical. Late Gaulish helmets (c. 55 BCE) with small horns and adorned with wheels, reminiscent of the combination of a horned helmet and a wheel on plate C of the Gundestrup cauldron (c. 100 BCE), were found in Orange, France. Other Celtic helmets, especially from Eastern Europe, had bird crests. The enigmatic Torrs Pony cap and Horns from Scotland appears to be a horned champron to be worn by a horse.
Көші-қон кезеңі
Константиннің аркасында, 315 ж.б.д. салынған, кейде «Корнути» деп аталатын германдық әскерлер бейнеленген, олар мүйізді дулыға киген. Верона шайқасын көрсететін рельефте (312 ж.) олар алдыңғы қатарда, ал Мильвий көпірі шайқасында – садақшылармен күресіп тұрғандары көрсетілген. Швецияның Оланд аймағындағы көші-қон дәуірінде (5 ғасыр) табылған металл қалыпта екі жылан немесе айдаһардан тұратын, мүйіздерге ұқсас безендірілген дулығасы бар жауынгер суреттелген. Саттон Ху дулығасының әсем тақталары (шамамен 600 ж.б.д.) мүйізді дулыға киген, найза ұстаған билеушілерді бейнелейді, бұл сурет Швецияның Торслунда тақталарының біріндегі суретке ұқсас. Сондай-ақ, Уппландтағы Экхаммардан табылған медальонда да осы сурет, дәл осы позада бейнеленген, ал Старая Ладогада (сол кездегі викингтердің сауда орталығы) 8 ғасырда табылған затта да осындай бас киім көрсетілген. Соня Чадвик Хоукс 1964 жылы Кент қаласының Финглшем ауданындағы 7 ғасырлық қабірді қазған кезде табылған өрнекті белбеу қысқышында екі найзаның арасында тұрған, белбеу және мүйізді дулыға киген жалаңаш жауынгердің суреті бейнеленген; «Уилмингтонның Ұзын Адамы» деп аталатын, көп рет жөнделген борпылдақ фигура осы ерекше мотивті қайталайды және бастапқыда осындай бас киім киген, енді тек мойын қорғағышының төмен түскен сызықтары ғана сақталған. Осы бас киімнің тек суреттері ғана сақталған, ол көші-қон дәуірінің соңында пайдаланудан шығып қалған сияқты. Кейбір зерттеушілер бұл сурет нақты бас киімді емес, Один сияқты құдайдың мифологиялық нышанын бейнелейді деп санайды. Одиналық культ орталығы деп есептелетін Уппакра ғибадатханасының орнынан осындай бас киіммен бір көзді фигура табылған. Левиде, Готландтан алынған ұқсас мүсінде көз болмаған, ол әлде аяқталғаннан кейін алынып тасталған. Бұл бас киімді нақты дулығаның емес, мифологиялық бейне ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Саттон Ху дулығасындағы жауынгерлердің дулығаларындағы жануарлар фигураларына ұқсас тік қырлар Валсгард дулығаларында да кездеседі, бірақ бейнеленген тік қырлар тым асыра көрсетілген.
Depicted on the Arch of Constantine, dedicated in 315 CE, are Germanic soldiers, sometimes identified as "Cornuti", shown wearing horned helmets. On the relief representing the Battle of Verona (312) they are in the first lines, and they are depicted fighting with the bowmen in the relief of the Battle of the Milvian Bridge. A depiction on a Migration Period (5th century) metal die from Öland, Sweden, shows a warrior with a helmet adorned with two snakes, or dragons, arranged in a manner similar to horns. Decorative plates of the Sutton Hoo helmet (c. 600 CE) depict spear carrying dancing men wearing horned helmets, similar to a figure seen on one of the Torslunda plates from Sweden. Also, a pendant from Ekhammar in Uppland, features the same figure in the same pose and an 8th century find in Staraya Ladoga (a Norse trading outpost at the time) shows an object with similar headgear. An engraved belt buckle found during excavations by Sonia Chadwick Hawkes in a 7th century grave at Finglesham, Kent in 1964 bears the image of a naked warrior standing between two spears wearing a belt and a horned helmet; a case has been made that the much repaired chalk figure called the "Long Man of Wilmington", East Sussex, repeats this iconic motif, and originally wore a similar cap, of which only the drooping lines of the neckguard remain. This headgear, of which only depictions have survived, seems to have mostly fallen out of use with the end of the Migration period. Some have suggested that the figure in question does not portray actual headgear, but a mythological object of a god like Odin. A one eyed figure with similar headgear was found at the site of Uppåkra temple, an alleged center of an Odinic cult activity. A similar figurine from Levide, Gotland, lacked an eye, apparently removed after its completion. This would link the headgear as a mythological representations rather than depictions of actual helmets. Note that the similar crests to the animal figures on the helmets of the warrior's depicted on the Sutton Hoo helmet has been demonstrated on helmets from Valsgärde, but the depicted crests where grossly exaggerated.
Орта ғасырлар
Жоғарғы орта ғасырларда фантастикалық бас киімдер, әсіресе турнирлерде, рыцарьлар арасында кең таралды. Кейбір елтаңбалардың суреттері немесе бейнелеулері, мысалы Лазар Хребеляновичтің елтаңбасы, оларды көрсетеді, бірақ олар елтаңбаның өзіндегі белгі ретінде сирек кездеседі. Кейде үлкен дөңгелектері бар қарулар киген адамға кедергі келтіретіндіктен, оларды шайқаста кимеген дейді. Дегенмен, тарих бойында ұрыс далаларында практикалық емес әшекейлер тағылған.
During the High Middle Ages, fantastical headgear became popular among knights, in particular for tournaments. The achievements or representations of some coats of arms, for example that of Lazar Hrebeljanovic, depict them, but they rarely appear as charges depicted within the arms themselves. It is sometimes argued that helmets with large protuberances would not have been worn in battle due to the impediment to their wearer. However, impractical adornments have been worn on battlefields throughout history.
Азияда
Мейдзи реставрациясына дейінгі Жапонияда кейбір самурайлардың қару-жарағына мүйізді, қауырсынды немесе қырлы дулығалар қосылған. Бұл мүйіздер, майдандағы әскери қолбасшыларды анықтау үшін қолданылған, металдан құйылған немесе нағыз су бұқасының мүйіздерінен жасалған болуы мүмкін. Индо-парсы жауынгерлері жиі соғыста мүйізді немесе тікенекті дулыға киіп, жауларын қорқытуға тырысқан. Бұл конустық "шайтан маскалары" тілмелі зәрлі қаптан жасалған және көбінесе оларға көздер бейнеленген.
In pre Meiji Restoration Japan, some Samurai armor incorporated a horned, plumed or crested helmet. These horns, used to identify military commanders on the battlefield, could be cast from metal, or made from genuine water buffalo horns. Indo Persian warriors often wore horned or spiked helmets in battle to intimidate their enemies. These conical "devil masks" were made from plated mail, and usually had eyes engraved on them.
Викингтермен танымал байланысы
Викинг жауынгерлері көбінесе халық мәдениетінде мүйізді дулығалармен байланыстырылады, бірақ викинг дулығаларында мүйіз болғанына ешқандай дәлел жоқ. Бұл мүйізді дулығаларды тарихи деп бейнелеу 1870 жылдары пайда болған жаңылыс пікір. Бұл – өзіндік ата-бабалық мифтерді құруға тырысқан немістердің ұлы скандинавиялық мифтерді қабылдауының бір бөлігі болды. Викингтерді мүйізді дулығаларда көрсету 19 ғасырдағы романтизм дәуіріндегі викингтерді жаңғыртудың өнімі еді. 1876 жылы Карл Эмиль Доплер Вагнердің "Нibelungen сақинасы" операсының алғашқы Байройт фестивалі үшін мүйізді дулығалар жасады, бұл опера Скандинавияда емес, Германияда қойылған болса да, осы бейнеге түрткіс болды деп есептеледі.
Viking warriors are associated with horned helmets in popular culture, but there is no evidence that Viking helmets had horns. The depiction of these horned helmets as historical is a fallacy that began in the 1870s. It was part of the construction of great Norse myths to be adopted by Germans, who wanted their own ancestral myths. The depiction of Vikings in horned helmets was an invention of the 19th century Romanticist Viking revival. In 1876, Carl Emil Doepler created horned helmets for the first Bayreuth Festival production of Wagner's Der Ring des Nibelungen, which has been credited with inspiring this, even though the opera was set in Germany, not Scandinavia.