Калиакрия шайқасы (1791): Ресей-Түрік соғысының соңғы теңіз шайқасы. Қара теңізде болған бұл шайқаста екі тарап та кеме жоғалтпады, бірақ түріктер Истанбұлға шегінді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1791 жылғы орыс-түрік соғысының (1787–1792) теңіз шайқасы, 1791 жылғы оқиғалар
1791 naval battle of the Russo Turkish War (1787–1792)
the events of 1791
Калиакра мүйісі шайқасы (Kaliakria, Caliacria;) – орыс-түрік соғысының (1787–1792) соңғы теңіз шайқасы болды. Бұл шайқас 1791 жылдың 11 тамызында Болгарияның Калиакра мүйісінің жағалауында, Қара теңізде өтті. Екі тарап та кеме жоғалтпады, бірақ османдықтар шайқастан кейін Стамбулға шегінді. Ресей флотының контр-адмиралы (артық адмиралы) Федор Ушаковтың басқаруымен 15 желілік кеме мен екі фрегат (990 зеңбірек) және бірнеше кішкентай кемелер 8 тамызда Севастопольден шықты. 11 тамызда түскі уақытта олар Калиакра мүйісінің оңтүстігіндегі аңқада тұрған Хусейн-паша басқаруындағы Османдық-Алжир флотымен (18 желілік кеме, 17 фрегат – 1500-1600 зеңбірек және бірнеше кішкентай кемелер) кездесті. Ушаков үш колоннамен солтүстік-шығыстан, османдықтар мен мүйіс арасымен жүрді, мүйісте орналасқан бірнеше зеңбірекке қарамастан. Алжирлік кемелердің қолбасшысы адмирал Саид Али зәкір көтеріп, шығысқа қарай жүзіп кетті, ал Хусейн-паша 18 желілік кемесімен оның соңынан ерді. Орыстар оңтүстікке бұрылып, шығыс-оңтүстік-шығыс бағытқа қарай жүріп, негізінен бір қатарға тұрды, Ушаков үшінші орында болды, ал бір кеме шайқасқа қатыспады. Саид Али, ресейлік флоттың қалған бөлігі жақындағанда, ресейлік алдыңғы қатарды айналып өтуге тырысып, солтүстікке бұрылды, бірақ Ушаков қатардан шығып, оған шабуыл жасады. Бұл шабуыл сағат 16:45-те (түскі 4:45) болды. Түріктер бірте-бірте оңтүстікке бұрылды, ал қараңғы түскенде, сағат 20:30-да (кешкі 8:30) Стамбулға толыққанды шегінді. Ресейліктердің 17 әскері қаза тапты, 28 жараланды, ал «Александр Невский» фрегаты зақымдалды. Османдықтардың шығындары белгісіз, бірақ олардың кемелері ауыр зақымдар алды.
The Battle of Cape Kaliakra (Kaliakria, Caliacria; ) was the last naval battle of the Russo Turkish War (1787–1792). It took place on 11 August 1791 off the coast of Cape Kaliakra, Bulgaria, in the Black Sea. Neither side lost a ship, but the Ottomans retreated to Istanbul afterward. The Russian fleet under Counter (Rear) Admiral Fyodor Ushakov, of 15 ships of the line and two frigates (990 guns), and several small craft sailed from Sevastopol on 8 August, and at midday on 11 August encountered the Ottoman–Algerian fleet under Hussein Pasha of 18 ships of the line and 17 frigates (1,500–1,600 guns) and some smaller craft at anchor just south of Cape Kaliakra. Ushakov sailed, in three columns, from the northeast, between the Ottomans and the cape, despite the presence on the cape of several guns. Admiral Said Ali, the commander of the Algerian ships, weighed anchor and sailed east, followed by Hussein Pasha with the 18 ships of the line. The Russians then turned around south to a parallel east south east course and formed up mostly into one line, with Ushakov in third position and one ship out of line on the off battle side. Said Ali, leading the line, turned north to try to double the Russian van, but Ushakov sailed out of the line and attacked him, as the rest of the Russian fleet approached. This was at 16:45 (4:45 p. m.). Gradually the Turks turned to the south and when darkness put an end to fighting at 20:30 (8:30 p. m.) they were in full retreat to Istanbul. Russian casualties were 17 killed and 28 wounded, and the frigate Alexander Nevsky was damaged. Ottoman casualty figures are unknown, but their ships were heavily damaged aloft.
Соңы
Бұл шайқас орыс-түрік соғысының соңында, Яссы бейбіт шартының қол қойылуымен аяқталды. Ушаков қолданған тактика теңіз соғысы теориясындағы жаңалық болды. Содан кейін адмирал Нельсон 1798 жылы Абукир шайқасында және 1805 жылы Трафальгар шайқасында осыған ұқсас маневрді пайдаланды. Калиакра түбегіндегі жеңісі үшін адмирал Ушаковқа Әулие Александр Невский ордені табысталды.
The battle occurred near the end of the Russian Turkish war, which ended with the signing of the Jassy peace treaty. The tactics used by Ushakov were an innovation in the theory of sea warfare. After that, a similar maneuver was used by Admiral Nelson in the Battle of Aboukir in 1798 and the Battle of Trafalgar in 1805. For the victory at Cape Kaliakra, the Order of Saint Alexander Nevsky was awarded to Admiral Ushakov.