Кіріспе

Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағындағы, Франция департаменті

Буш-дю-Рон (,/b//uː//ʃ// //dj//uː// /'/r//oʊ//n/ BOOSH dew ROHN, le buʒ dy ʁon, ; ; "Ронның сағалары") – Францияның оңтүстігіндегі департамент. Солтүстікте Воклюз, батыста Гард, шығыста Вар департаменттерімен шектеседі. Оңтүстігінде Жерорта теңізі орналасқан. Аймақтың префектурасы және ең ірі қаласы – Марсель; маңызды қалалардың қатарында Экс-ан-Прованс, Арль, Мартиг және Аубань бар. Францияның екінші ірі қаласы Марсельде елдегі ең ірі контейнерлік порттардың бірі орналасқан. Бұл қала б.з. дейінгі 600 жыл шамасында грек қоныс салушылармен құрылған Франциядағы ең көне қала деп саналады. Буш-дю-Рон – Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағының ең көп халқы бар департаменті, 2019 жылғы мәліметтер бойынша 2 043 110 тұрғыны бар. INSEE коды және пошталық индексі – 13.

Тарих

Бұл аймақтың тарихы Прованс тарихымен тығыз байланысты. Марсель Юлий Цезарь Галлияны бағындыруға дейін-ақ маңызды порты болған. Римдіктердің ықпалы департамент аумағында көптеген ескерткіштерді қалдырды. Бұл аймақта туған белгілі тұлғалардың ішінде романтизм ағымының суретшісі Камил Рокплан және оның інісі, журналист және театр режиссері Нестор Рокплан бар. Буш-дю-Рон – француз революциясы кезінде 1790 жылдың 4 наурызында құрылған 83 департаменттің бірі. Ол бұрынғы Прованс провинциясының батыс бөлігінен, сондай-ақ Оранж, Мартиг және Ламбеск княздықтарынан құрылды. 1793 жылы Ваклюз департаменті құрылғанда, Оранж және Апт сияқты территорияның бір бөлігінен айырылды. Құрылғаннан кейін департамент француз революциясын белсенді түрде қолдады, 1794 жылға қарай онда 90 якобин клубы жұмыс істеді. Сонымен қатар, департаменттегі дін қызметкерлерінің жартысынан астамы шіркеуді үкімет бағыныстығына келтірген дін қызметкерлерінің азаматтық конституциясын қабылдады. 20 ғасырда француз коммунистік партиясының күшеу кезеңінде сайлау қорытындылары көрсеткендей, солтүстік аймақтарда, әсіресе Марсельдің солтүстік шеткері аудандарында солшыл саясатқа қолдау салыстырмалы түрде жоғары болды.

Табиғи аймақтар

Департамент қазіргі Прованс-Альп-Кот-д’Азур аймағының құрамына кіреді. Ол батыста Гард, солтүстікте Воклюз және шығыста Вар департаменттерімен, сондай-ақ оңтүстікте Жерорта теңізімен шектеседі. Рона өзенінің дельтасы департаменттің оңтүстік-батыс бөлігінде Камарг деп аталатын кең батпақты ылғалды жерлерді құрайды. Марсельден Берр көліне дейінгі әлемдегі ең ұзын канал туннелі – Ров туннелі, сондай-ақ батысқа қарайғы кішігірім каналдар Марсельден Ронаға дейін су көлігі арқылы тасымалдауға мүмкіндік берді. Ров туннелі 1963 жылы қозғалыс үшін жабылды. Буш-дю-Рон департаменті батыста Рон және солтүстікте Дюран өзендерімен шектеседі. Рон Арль қаласының оңтүстігінде Гранд-Рон және Пети-Рон өзендеріне бөлінеді; олардың арасындағы аймақ Камаргты құрайды. Департаменттің негізгі таулары: Сент-Бом массиві (1042 метр), Монтань-Сент-Виктори (1011 метр), Гарлабан және Альпиль массиві.

Сейсмикалық белсенділік

Буш-ду-Рон департаменті сейсмикалық активтілігімен де белгілі: II аймақ ("орташа сейсмикалық активтілік") – Ламбеск, Пейрольс-ан-Прованс және Салон-де-Прованс қалалары ең көп тәуекелге ұшырайды. Ib ("төмен сейсмикалық активтілік") аймақтары, оның ішінде Aix en Provence, Trets Eyguières, Orgon, Berre Pond, Istres, Istres North және South кантондары, ал Ia ("өте төмен сейсмикалық активтілік") аймақтары, Aix en Provence, Arles East, Châteaurenard, Saint Rémy de Provence, Marignane, Martigues East және Roquevaire West аудандарындағы қалған кантондар ең аз тәуекелге ұшырайды. 0 аймағы ("сезгішсіз сейсмикалық активтілік") департаменттің қалған бөлігін қамтиды.

Климат

Департаментте Жерорта теңізі климаты басым, температура 15 градусқа дейін өзгереді. Жауын-шашын мөлшері тұрақсыз, жылына 65 күн ғана 1 мм-ден астам жауын жауады. Бірақ ол кенеттен, күшті жаңбырлар түрінде жауады, орташа жылдық мөлшері құрайды. Бұл көбінесе көктем және күз айларында болады; жазы өте ыстық, қысы жұмсақ. Жағалау аймағы құрғақ, әсіресе Көгілдір жағалау, Каланктар және Ла-Сиота шығанағы бойында, Францияның ең құрғақ аймақтарының бірі болып табылады, жылына тек жаңбыр жауады. Биік жерлерде жауын-шашын көп, ал температура төмендеу болады. Ішкі аймақтағы Арк аймағы басқа аймақтарға қарағанда әлдеқайда суық, қыста қатты аяз болады.

Мәдениет

Бұл департамент француз өнерінде жақсы өкілдік етілген. Поль Сезанн Мон-Сент-Виктуардың көптеген бейнелерін салған. Винсент ван Гог Арль қаласында екі жыл өткізіп, аймақтағы көптеген көріністерді суреттеген. Департаменттің басты мұражайларына Еуропа және Жерорта теңізі өркениеттері мұражайы, Марсельдегі фаянс мұражайы және Марсель тарихы мұражайы жатады.