Кіріспе

Франциядағы Эльзас аймағының шарабы

Эльзас шарабы немесе Эльзас шарабы (; Elsässer Wein; ; ) Франциядағы Эльзас аймағында өндіріледі және негізінен ақ шарап болып табылады. Германияның ықпалына байланысты, бұл Франциядағы жалғыз Апелляция д'Оригинал Контроле аймағы болып табылады, ол көбінесе сортты шараптарды, әдетте неміс шараптарында қолданылатын жүзімнің ұқсас сорттарынан өндіреді. Австрия мен Германиямен бірге, әлемдегі ең танымал құрғақ рислингтер мен өте хош иісті гевюрцтраминер шараптарын өндіреді. Шараптар үш түрлі AOC бойынша өндіріледі: ақ, розе және қызыл шараптар үшін Alsace AOC, белгілі бір санатталған жүзімдіктерден алынған ақ шараптар үшін Alsace Grand Cru AOC және көпіршікті шараптар үшін Crémant d'Alsace AOC. Құрғақ және тәтті ақ шараптар да өндіріледі. 2006 жылы Эльзастағы 119 ауылда 15 298 гектар жерге жүзім отырғызылды, 111,3 миллион литр шарап өндірілді, бұл 750 мл-лік 148,4 миллион бөтелкеге тең келеді және 478,8 миллион евро кіріс әкелді. Жүзімдік алқаптарының 78%-ы AOC Alsace шараптарын өндіруге, 4%-ы AOC Alsace Grand Cru және 18%-ы AOC Crémant d'Alsace үшін бөлінген. Өндірілген шараптың 90%-ы ақ шарап. Өндірістің 25%-ы экспортқа жөнелтіледі, ал тыныш Эльзас шарабының көлемі бойынша бес ірі экспорт нарығы – Бельгия, Нидерланды, Германия, Дания және АҚШ.

Тарих

Эльзас шараптарының тарихында маңызды рөл атқарған Эльзас аймағының Франция мен Германия арасында бірнеше рет ауысып отыруы болды. Эльзас шарап өнеркәсібінің бастапқы кезеңдерінде, олар Рейн өзені арқылы тасымалдануының ыңғайлылығына байланысты, басқа неміс шараптарымен бірге саудаланып келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдардың көп бөлігінде Эльзас пен Германиядағы шарап стилі арасында айырмашылықтар пайда болды, себебі Эльзас шараптары толық ферментацияланып, яғни құрғақ қалды, көбінесе олар тамақпен үйлестірілуі үшін жасалғандықтан. Осы кезеңде Эльзаста сапаны жақсартуға бағытталған жұмыстар жүргізіліп, AOC статусы берілді. Соңғы онжылдықтарда Эльзас пен Германия арасындағы ерекшеліктер азайды, себебі неміс шараптары құрғақтанып, күштірек болды, ал Эльзас шараптарының көптеген түрлері тәттіленіп, 1983 жылы VT және SGN белгілері енгізілгеннен кейін кешкі жиналым мен десерттік шараптар Эльзаста қайта жаңғырылды. Эльзастағы жүзімдіктердің жалпы ауданы соңғы онжылдықтарда артты, бірақ Франциядағы жүзімдіктердің жалпы ауданы азайды. 1967 жылы Эльзаста жүздік гектар, 1982 жылы , 2007 жылы болды. Осы кезеңде сорттардың арасында Pinot gris ең көп өсімді көрсетті – 4%-дан 15%-ға дейін, ал Sylvaner ең көп азайды.

Эльзаста "Токай" атауын қолдану

Пино-гриз жүзімінің 14 ғасырда Венгрияға әкелінгеніне сенімді, онда ол Шюркебарат деп аталған. 16 ғасырда генерал Лазар фон Швенди түріктерге қарсы жорығынан кейін оны Эльзасқа әкелгені де айтылады. Ол Киентсхаймда "Токай" деген атпен отырғызылды, бұл атау Венгрияның ең танымал шарабы Токаджиден алынған, бірақ Токаджиде Пино-гриз емес, негізінен Фурминт және Харслевелү қолданылады. Ұзақ жылдар бойы осы сорттан жасалған Эльзас шараптары Токай д'Эльзас деп белгіленді. Бірақ 1993 жылы Венгрия мен Еуропалық Одақ (Венгрия әлі мүше болмаған) арасында Венгриядан тыс шараптарда "Токай" атауын қолдануды тоқтату туралы келісімге келді. Эльзас үшін Tokay Pinot gris атауы аралық қадам ретінде пайдаланылды, ал "Токай" бөлігі 2007 жылы алынып тасталды.

География, геология және терроир

Алсастағы шарап өсіру аймағының географиясы екі негізгі фактормен – батыстағы Вогеж тауларымен және шығыстағы Рейн өзенімен анықталады. Жүзімдіктер Вогеж тауларының төменгі шығыс беткейлерінде, шамамен солтүстік-оңтүстік бағыттағы тар жолақта шоғырланған. Эльзас топырақтары геологиялық жарылымдағы орналасуының нәтижесі. Эльзас аймағының барлығы Рейн грабенінің батыс бөлігінде орналасқан, ол Вогеждер мен Қара Орман арасындағы төмен қақпақталған блокпен екі параллель жарылым жүйесінің нәтижесі болып табылады.

Шарап түрлері

Барлық шараптар ақ, бірақ Pinot noir жүзімінен жасалған шараптар ашық қызыл, көбінесе розе, сирек қызыл (мысалы, Rouge d'Ottrott) болады. Сондай-ақ, Crémant d'Alsace деп аталатын көпіршікті шараптар да өндіріледі. Эльзастың ақ шараптарының көп бөлігі хош иісті жүзім сорттарынан жасалады, сондықтан көптеген ерекше Эльзас шараптары хош иісті, гүлді және дәмді болады. Олар сирек дубадан жасалған ыдыстардың ароматын сіңіретіндіктен, олардың мінезі өте таза және сорттық ерекшеліктерге ие. Дәстүрлі түрде Эльзас шараптарының барлығы құрғақ болған (бұл оларды көптеген жүзім сорттарымен ортақ болатын неміс шараптарынан ерекшелендіретін), бірақ одан да қарқынды және жемісті шараптар жасауға ұмтылған кейбір өндірушілер қант қалдығы бар шараптар шығаруға көшті. 2020 жылға дейін толық құрғақ және жартылай тәтті шараптарды ажырататын ресми белгілеу болмағандықтан, бұл кейде тұтынушылардың арасында шатасу тудырды. Gewürztraminer және Pinot gris шараптарында қалдық қант кездесуі жиі, себебі олар піскен кезде жоғары табиғи қант мөлшеріне жетеді, ал Рислинг, Мускат немесе Сильванер шараптарында бұл сирек кездеседі. Көбінесе қалдық қантқа қатысты өндірушілердің өзіндік стилі болады, яғни кейбір өндірушілер десерттік шараптардан басқа, тек толық құрғақ шараптар ғана шығарады. Эльзастағы шарап өндірісінің басым бөлігі AOC шараптарын құрайды, себебі Эльзас аймағын қамтитын Vin de pays аймағы жоқ. Сондықтан AOC шараптарын өндірудің жалғыз баламасы – оны Vin de table деңгейіне дейін төмендету, яғни жүзім сорты, өндіріс аймағы немесе жылды көрсетуге болмайды. Алайда, бұл шешімге көбінесе жүгінбейді, өйткені edelzwicker және gentil бірнеше сорттан араластырылуы мүмкін, яғни тиісті маусымда AOC ережелерін бұзатын сорттардан.

Өнеркәсіптік құрылым

2000-ға дейін шарап өндіретін өндірушілердің саны 2 мыңға жетеді, бірақ шараптың 80%-дан астамын 175 өндіруші, оның ішінде көптеген шарап жасау кооперативтері шығарады. Эльзастағы ең ірі шарап өндіру компанияларының / саудагерлерінің көпшілігі отбасылық кәсіп болып табылады. 2001 жылы Эльзас шарабының шамамен 45%-ы кооперативтерде жасалған.

Өндірушілер

Ең танымал өндірушілердің қатарына Maison Trimbach, Domaine Zind Humbrecht, Hugel & Fils, Léon Beyer, Weinbach, Josmeyer және Marcel Deiss кіреді. Hugel сияқты көптеген ірі үйлер өз жүзімдіктерінен шығарылған шараптарды сатады, сонымен қатар сатып алынған жүзімнен жасалған шараптарды да сатады, яғни négociant ретінде жұмыс істейді. Өздерін "Domaine" деп атаған өндірушілер, мысалы Zind Humbrecht, тек өз жүзімдіктерінен өндірілген жүзімді пайдалануға тиіс. Бірнеше шарап жасау кооперативтері де бар, олардың кейбіреулері жақсы даңққа ие.