Уильям Муир: Шығыстанушы, әкімші және Исламды сынаушы
William Muir
Уильям Мюир (1819-1905) – шотландтық шығыстанушы, Үндістанның вице-губернаторы. Ислам тарихы, өмірі Мұхаммед (ﷺ) туралы еңбектерімен танымал. Шығыстану, тарих.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд шығыстанушысы және отаршылдық әкім (1819–1905)
Scottish Orientalist and colonial administrator (1819–1905)
Сэр Уильям Мьюр (27 сәуір 1819 – 11 шілде 1905) – шотландтық шығыстанушы, отаршылдық әкім, Эдинбург университетінің ректоры және Британдық Үндістанның Солтүстік-Батыс провинцияларының вице-губернаторы.
Sir William Muir (27 April 1819 – 11 July 1905) was a Scottish Orientalist, and colonial administrator, Principal of the University of Edinburgh and Lieutenant Governor of the North West Provinces of British India.
Басқа жұмыстар
Мьюрдің кейінгі жылнамалары Times газетінің сыншысы және сол кездегі басқа газеттер тарапынан аз ғана ескертулермен қабылданды. Мюрдің Ұлыбританияда исламды зерткен жетекші ғалым ретіндегі беделін осы жылнамалар нығайтты. Дегенмен, оның бұрынғы, аса сыншыл «Мұхаммедтің өмірі» атты еңбегі заманағы мұсылман сыншыларының, әсіресе Сейед Ахмет Хан қозғалысына байланысты үнді ғалымдарының, батыстық ғалымдардан келген қоғамдық сынды жоққа шығару үшін «плакат» ретінде пайдаланылды. Мьюрдің көзқарастарының эволюциясындағы маңызды жайт – крест жорықтарына қатысты ұстанымы. 1840 жылдардағы жазбаларында ол христиан ғалымдарын мұсылмандарға қарсы агрессивті крест жорығының тілімен соғысуға шақырды. Елу жыл өткен соң Мьюр бұрын мұсылмандарға арналған айыптауларын крест жорығының басшылары мен әскерлеріне бұрды, сонымен қатар бұрынғыларын толыққанды жамандамаса да, Саладиннің рыцарьдық құндылықтарын жоғары бағалады. (Мьюрдің католиктерге қарсы көзқарасы да мұнда әсер еткен болуы мүмкін.) Кейінгі жазбаларына қарамастан, Мьюрдің исламды әділетсіз сынағандығы туралы пікір мұсылмандық ортада күшті болып қалды. Пауэлл Уильям Мьюрдің Эдвард Саид пен оның ізбасарларының 19 ғасырдағы исламды зерттеуге қатысты батыстық ғалымдарға айтқан сындарының көп бөлігіне лайық екенін айтады. Мьюр – берілген евангелистік христиан болды және көптеген миссионерлік өмірбаян мен естеліктерге кіріспе жазуға, конференцияларда сөйлеуге және Зенана миссияларын насихаттауға шақырылды. Ол: «Егер христиандық біреу болса, онда ол барлығы болуы керек. Ол өзінің күшін жоғалтпайынша, басқа діндерге қарсы соғысуды тоқтата алмайды, қарсыласты жеңе алмайды» деп жазды. Эдинбург университетінің директоры ретінде Мьюр университетте шетелдегі миссионерлік күш-жігерді қолдау мақсатында ұйымдастырылған евангелистердің көптеген кездесулеріне төрағалық етті және Генри Драммонд сияқты спикерлер сөз сөйледі. Үндістанда Уильям Мьюр Аллахабад маңында Мюрабад атты үндістандық христиандық ауылды құрды. Мьюр әл-Киндидің «Апологиясын» тапқанда қатты таң қалды; ол осы еңбек туралы Корольдік Азия қоғамында дәріс оқыды, оны христиандыққа көшкендердің тізбегінің маңызды буыны ретінде көрсетті, содан кейін аудармаларын жариялады. Оның атымен «Бакура шахия» (Сұйық тұңғыш жемістер) атты дінді таратуға бағытталған мәтін де жарық көрді, бірақ бұл еңбек шынында Шығыс православиесінен протестантизмге ауысқан адам жазған. Ұлыбритания шығыстағы миллиондаған адамдары жалған пайғамбар мен жалған құдайларға табыну орындарын тастап, Евангелиеде ашылған мәңгілік шындыққа біріккенше, қайырғанбауы керек. Дэниел Пайпс «шайтандық аяттар» тіркесінің шығу тегін зерттеді және Салман Рушдидің осы тіркесті Табариден алғанын айтуына қарамастан, ең ерте кездескен нұсқасы Мьюрдің «Мұхаммедтің өмірі» (1858) еңбегінде «екі шайтандық аят» туралы әңгімелейтін бөлімде кездеседі. Алайда, бұл тіркес 1912 жылы қайта жаңартылған басылымда жоқ.
Muir's later Annals was received with fewer reservations by the Times reviewer and other newspapers of the day. It was the Annals that established Muir's reputation as a leading scholar on Islam in Britain. Nevertheless, his earlier hypercritical Life of Mahomet was used as a poster child by contemporary Muslim commentators—especially by Indian ones connected to the movement of Syed Ahmed Khan—to dismiss all criticism of their society emanating from Western scholars. An illustrative aspect in the evolution of Muir's positions is his stance on the Crusades. In his writings of the 1840s, he goaded Christian scholars to verbal warfare against Muslims using aggressive crusader imagery. Fifty year later, Muir redirected the invective hitherto reserved for the Muslims to the crusading leaders and armies, and while still finding some faults with the former, he praised Saladin for knightly values. (Muir's anti Catholic animus may have played a role in this too.) Despite his later writings, Muir's reputation as an unfair critic of Islam remained strong in Muslim circles. Powell finds that William Muir deserves much of the criticism laid by Edward Said and his followers against 19th century Western scholarship on Islam. Muir was a committed Evangelical Christian and was invited to preface many missionary biographies and memoirs, speak at conferences and to publicise Zenana missions. He wrote "If Christianity is anything, it must be everything. It cannot brook a rival, nor cease to wage war against all other faiths, without losing its strength and virtue." In his official capacity as principal of Edinburgh University, Muir chaired many meetings of Evangelists at the university, organised to support overseas missionary efforts, and addressed by speakers such as Henry Drummond. In India, William Muir founded the Indian Christian village Muirabad, near Allahabad. Muir was impressed with the discovery of the Apology of al Kindy; he lectured on it at the Royal Asiatic Society, presenting it as an important link in what he saw as a chain of notable conversions to Christianity, and later he published the translated sources. A proselytising text, Bakoorah shahiya (Sweet First Fruits) was published under his name as well, but this work had actually been written by a convert to Protestantism from Eastern Orthodox Christianity. Britain must not faint until her millions in the East abandon both the false prophet and the idol shrines and rally around that eternal truth which has been brought to light in the Gospel. Daniel Pipes investigated the origin of the phrase "Satanic Verses", and concluded that despite Salman Rushdie's claim that he had borrowed the phrase from Tabari, the earliest traceable occurrence is in Muir's Life of Mohamet (1858) in a passage discussing "two Satanic verses". The phrase does not appear in the revised edition of 1912 though.
Мүсінші
Джордж Блэколл Симмондстың мармардан жасалған мүсіні оның құрметіне орнатылып, 1886 жылдың 8 сәуірінде Мьюр колледжінің ашылу салтанатында сол кездегі Үндістанның вице-королі ашылды және 2012 жылға дейін сол жерде тұрды. Мұсылман колледжі үшін де мүсін орнату жоспары ұсынылған, бірақ қарсылықтар туындағандықтан ол жобадан бас тартылды.
A marble statue by George Blackall Simmonds was erected in his honour and unveiled by the then Viceroy of India at the opening of Muir College on 8 April 1886, and was still there in 2012. Another was proposed for the Muslim college, but due to opposition the scheme was dropped.
Отбасы
Ол индусотанушы Джон Мьюрдің бауыры болды. 1840 жылы Элизабет Хантли Вемисске үйленді (1897 жылы қайтыс болды) және бес ұл мен алты қызды өрбітті; оның төрт ұлы Үндістанда қызмет етті, ал олардың бірі, полковник А. М. Мьюр (1899 жылы қайтыс болды) Оңтүстік Белуджистанның саяси өкілі болды және қайтыс болған кезде Непалда британдық резидент міндетін атқарды. Оның күйеу балаларының бірі мемлекеттік қызметкер Уильям Генри Лоу еді.
He was the brother of the indologist John Muir. He married Elizabeth Huntly Wemyss in 1840 (died 1897), and had five sons and six daughters; four of his sons served in India, and one of them, Colonel A. M. Muir (died 1899), was Political Officer for South Baluchistan, and was acting British Resident in Nepal when he died. One of his son in laws was the civil servant William Henry Lowe.