Кіріспе

2004 жылғы Ман Букер сыйлығының лауреаты Алан Холлингхерсттің «Сұлулық сызығы» романы.

Сюжет

Роман Ұлыбританияда үш бөлімде өрбиді, оқиғалар 1983, 1986 және 1987 жылдары орын алады. Оқиғаның ортасында жас гей-басты кейіпкер Ник Гест тұр. Ник – орта тапқа жататын, Нортгемптонширдегі Барвик шағын қаласынан шыққан. Ол Оксфордтың Вурчестер колледжін ағылшын тілінен үздік дипломмен бітірген және Лондон университетінің колледжінде магистратураны бастауға тиіс. Романның көптеген маңызды тұлғалары – Никтің Оксфордтағы құрбылары. Кітап Никтің Федден отбасымен тығыз қарым-қатынасын, олардың кештері мен демалыстарына қатысуын, сондай-ақ оның сексуалдық бағыты мен гей өмірінің шындығын көрсетеді, Феддендер осы мәселеге ешқандай тіл тигізбейтін деңгейде ғана төзе алады. Кітап екіжүзділік, жеңілтек, есірткі және гомосексуализм тақырыптарын зерттейді, ал пайда болған ЖИТС дағдарысы кітаптың аяқталуына күшті әсер етеді.

"Сүйіспеншілік аккорды" (1983)

Роман 1983 жылдың жазында, Маргарет Тэтчердің жалпы сайлаудағы екінші жеңісінен кейін басталады. Ник Феддендер отбасының Нотинг-Хиллдегі сәнді үйіне көшіп келеді. Феддендердің ұлы Тоби - Никтің Оксфорд университетіндегі сыныптасы, ол оған жасырын ғашық. Никтің тұруы қысқа уақытқа созылады, ал Тоби мен оның ата-анасы - еврей отбасы сияқты өте бай Ротшильдтің қызы Рейчел және Джеральд, табысты бизнесмен және жаңа ғана Барвиктің консервативті депутаты болып сайланған - Францияда демалыс үйінде. Никпен бірге үйде Феддендердің қызы Кэтрин қалды, оны Феддендер өзін-өзі зақымдау тарихынан өз еркімен тастап кетуге асықпайды. Ник Кэтке өзін кесуді ойлағанда дағдарыстан өтуіне көмектеседі, ал ата-анасы қайтып келгенде, олар оны белгісіз уақытқа қалдыруды ұсынады, өйткені Кэт оған қосылып, Тоби өз үйіне көшіп барады. Ник 20 жастағы Виллесденнің қара нәсілді жігіті Лео Чарльзмен кездеседі, оны жалғыздық бағандары арқылы кездестіреді. Лео діни анасымен бірге тұрып, Ник Федден үйінде өзін шектеу сезінгендіктен, екеуі жыныстық қатынасты толығымен ашық жерлерде, қоғамдық саябақтарда және көшелерде жүргізеді. Лео сонымен қатар Никті оның орта жастағы бұрынғы сүйіктісі Питке таныстырады, ол Никтің әкесі сияқты антиквариат дүкенін басқарады және ол ауру.

"Кімнің сұлулығысың?" (1986)

Ол ешқашан көшіп кеткен жоқ, енді Федден отбасының тұрақты мүшесі. Ол уақытының көп бөлігін өзінің Оксфорд замандастарының бірі, ливандық бай кәсіпкердің ұлы Вани Урадимен өткізеді. Ник ашық гей болғанына қарамастан, Ванидің қалыңдығы бар және ол жабық күйде, сондықтан олардың қарым-қатынасы құпия сақталады. Ник Генри Джеймс туралы докторлық диссертациясын аяқтап жатқанмен, уақытының көп бөлігін оны ақшамен және қымбат сыйлықтармен сыйлаған Ванимен есірткі мен жыныстық қатынаспен айналысатын өмір сүреді. Олардың қарым-қатынасын жасыру үшін Вани Никке "Пойнтонның олжасы" киносының сценарийін жазуға көмектесіп, Ванидің жасағысы келетін сәнді журнал "Оги" журналын құруға көмектесіп жатыр деп ойлайды. Ник Джеральдтың көмекшісі Пеннимен қарым-қатынаста екенін байқап қалады, бұл оның Феддендерге деген көзқарасын бұзады. Қазір Кэтринге биполярлық диагноз қойылды және ол литийді қабылдауда, бұл оның көңіл-күйінің өзгеруін бақылауға көмектеседі. Ол Никтің Ванимен қарым-қатынаста екенін түсінеді, өйткені екеуі Феддендердің француздық ел үйінде уақыт өткізеді. Рейчел мен Джеральдтың 25 жылдық мерейтойына арналған той ұйымдастырылады. Ник Маргарет Тэтчермен алғаш рет кездеседі және кокаиннің әсерінен оны би билеуге шақырады, ол оны қабылдайды.

"Көшенің соңы" (1987)

1987 жылы сайлау күні Ник дауыс беруге барады және консервативті кандидатқа емес, Жасыл партия мүшесіне дауыс береді. Ол Оги кеңсесінде Леоның қарындасымен кездеседі, онда Леоның бірнеше апта бұрын ЖИТС-тен қайтыс болғанын біледі және оның қарындасы Леоның бұрынғы барлық жақындарына ескерту жасауға тырысады. Ник сайлау түнін үйде Кэтринмен жалғыз өткізеді. Ник өзінің бұрынғы гей университетіндегі досы Поллидің 28 жасында парламент депутаты болып сайланғанын және Джеральдтың өте қиынмен өз орнына қайта оралғанын көреді. Кейін ол екі мүмкін гей киноинвесторларымен жұмыс түскі асына барады. Вани кеш келді. Ол ЖИТС-ке шалдыққан және дені салмақтап барады. Вани Никке өзінің меншігіндегі мүлікті қалдыруды ұсынады, себебі бұл Никтің өмірінің соңына дейін қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Ол сондай-ақ Никке Джеральдтың айналасында дұрыс басқарылмаған қаражаттарға байланысты үлкен скандал жақында жария болатынын ескертеді. Үйге келген Ник скандалдың-ақ болғанын біледі. Дәрі-дәрмектердің әсерінен тым белсенді болған Мысық Никті Пенни мен Джеральдты бірге табатын жерге апаруға мәжбүрлейді. Мысық олардың қарым-қатынасын ашып, Джеральдты депутаттықтан кетуге мәжбүр етеді, сонымен қатар Рейчел мен Ник арасында наразылық тудырады, Рейчел Никті Мысыққа қатысты жауапкершіліктің жоқтығы үшін кінәлайды және Ник оның рөлі Кэтринге қамқорлық жасау екенін ешқашан түсінбегенін айтады. Одан кейін баспасөз (Феддендер үйінің алдында тік тұрған) Вани мен Ник туралы мақала жариялап, одан да үлкен скандал тудырады. Джеральд Никті сауырмал ретінде пайдаланып, оны отбасына жабысып, гомосексуализмі салдарынан оларды қиратқанын айыптайды. Ник Ванимен бірге тұрып, «Оги» журналының бірінші және соңғы нөмірін көреді. Ол Феддендер үйіне заттарын жинауға барады, олардың үйлену тойына кеткенін біледі және Пенниге кездеседі, ол Джеральдпен қарым-қатынасын жалғастыратынын айтады. Ник Феддендер үйінен соңғы рет шығып, ертеңгі күні тапсыратын ЖИТС тестінің нәтижесі оң болады деп ойлайды.

Атау

Кітаптың атауы "көріктілік сызығына" сілтеме жасайды – оғыз сызығының қос "S" пішініне, бұл пішін "екі жаққа да бұрылады". Уильям Хогарт 1753 жылғы "Сұлулықты талдау" кітабында сұлулықтың өзінің осы пішінде қалай бейнеленгенін сипаттайды, ал басты кейіпкер Ник Гест Ванидің денесін сипаттау үшін осы пішіннен пайдаланады. Керісінше, басқа кейіпкерлер кокаиннің жолдарынан "көрікті" деп сөз етеді. Ник сонымен қатар сұлулықтың өзі үшін ынталандырылатынын айтады, бұл басқа кейіпкерлерге түсініксіз мінез-құлық ерекшелігі.

Негізгі тақырыптар

Кітап ВИЧ/ЖҚС пайда болуын, сондай-ақ саясат пен гомосексуализм арасындағы қарым-қатынасты және 1980-ші жылдарғы консервативтік партия мен басым қоғамдағы оның күмәнді қабылдануын қамтиды. Кітапта гомосексуализмге қатысты гетеросексуалдық екіжүзділік та қарастырылады. Астыңғы тақырыптың бірі – әдеміліктің мәні. Ник өнерде де, ер адамдарда да физикалық әдемілікке тартылады. Дегенмен, ол өзінің таңдауы үшін құнын төлейді: оның әдемі жары Вани өзін жек көретін гомосексуал, ал Феддендердің үйі (Ник Гест онда қонақ болып қалады) тамаша өнер де, жаман екіжүзділік те толы. Роман сонымен қатар Ник пен жалпы гей ер адамдардың «көзге көріну» (outing) тәжірибесін зерттейді. Роман гомофобтық қоғамда гей адамның саяси тұрғыдан бейтарап бола алу мүмкіндігін қарастырады. Ник пен Маргарет Тэтчердің биі – шайтанмен билеудің метафорасы. Әлеуметтік және экономикалық жіктелу де маңызды тақырып: Ник Федден отбасының үйіне, байланыстарына және мінез-құлқына қызғанады. Бұл әсіресе Феддендер мен Ник Тобидің аристократ ағасына барғанда айқын байқалады, ол бірнеше сирек жиһаз бен кітаптардың иесі. Ник әкесі антиквар болғандықтан, бұл заттардың құндылығын мойындайды. Ол жиһазды саудагердің ұлы ретінде емес, қонақ ретінде, отбасының досы ретінде көруге қуаныш алады. Кітап Генри Джеймстің өмірі мен шығармаларына жиі сілтеме жасайды.