Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ларри Нивеннің 1987 жылғы романы "Түтін сақинасы" – Ларри Нивеннің 1987 жылғы ғылыми фантастикалық романы. Нивеннің көптеген туындылары сияқты, оқиғаның өрбуіне ортаның үлкен әсері бар: газдық тор, нейтрон жұлдызының айналасындағы ауа сақинасы. Бұл "Интегралды ағаштар" романының жалғасы болып табылады.
1987 novel by Larry Niven
The Smoke Ring is a 1987 science fiction novel by Larry Niven. Like much of Niven's work, the story is heavily influenced by the setting: a gas torus, a ring of air around a neutron star. It is a sequel to The Integral Trees.
Орнату
Бұл оқиғаның оқиғасы ойдан шығарылған нейтронды жұлдыз Левой жұлдызында (қысқаша "Вой") өтеді. Газ алып планетасы Голдблатт әлемі ("Алтын" деп қысқартылған) оның Рош шегінен тыс жұлдызды айналып жүр. Голдтың гравитациясы оны Войдың тасқын күштерімен бөліп тастауға жеткілікті болғанымен, оның атмосферасын ұстауға жеткіліксіз, ол Войдың айналасындағы тәуелсіз орбитаға шығарылды. Бұл айналып жүрген ауа газ торы деп аталатын сақинаны құрайды. Газ торы өте үлкен – қалыңдығы 1 миллион километр, бірақ оның көп бөлігі адам өмір сүруіне қолайсыз. Газ торының ауасы қалың орналасқан орталық бөлігі "Түтін сақинасы" деп аталады. Бұл шақта көптеген тіршілік иелері бар. Роберт Л. Форвард Нивенге сақинаның параметрлерін есептеуге көмектесті. Түтін сақинасында "жер" жоқ, ол – аспаннан тұратын әлем. Сондықтан жануарлардың көбісі, тіпті балықтар да ұша алады. Сонымен қатар, Түтін сақинасы орбитада болғандықтан, ол еркін құлап жатыр. "Жоғары" немесе "төмен" деген ұғым жоқ, тек "ішінде" немесе "сыртта" деген ғана бар. Адамдар Түтін сақинасында қозғалыс орбиталық механиканы түсіну үшін поэтикалық мақал-мәтелді қолданады: "Шығыс сізді сыртқа шығарады, сырт сізді батысқа, батыс сізді ішке, іш сізді шығысқа әкеледі. Кемедегілер сізді артқа қайтарады". (Романда кейіпкерлер "Солтүстік пен Оңтүстік сізді қайтарады" деп те айтады). Көптеген жануарлар үш жақты симметрияға ие, бұл оларға барлық бағытта көруге мүмкіндік береді. Түтін сақинасындағы өсімдіктердің көпшілігі өте нәзік, өйткені олар өз салмағын көтеріп отыра алмайды. Бұл ережеден ерекшелік – Интегралды ағаштар. Бұл 100 километрге дейін жететін ағаштар. Олардың бір ұшы Войға қарай, екіншісі сыртқа қарай бағытталған, себебі олардың құбылалық құлыпталуы бар. Ағаштардың ұштарында 1/5 g-ға дейін тасқын күші сезіледі. Әр ұшы жапырақты "тоқпан"нан тұрады, онда фотосинтез жүреді. Әр ағаш тоқпаны ағаш массасының ортасынан 50 километр қашықтықта орналасқан. Осылайша, тоқпан өте баяу (ішкі тоқпан) немесе өте жылдам (сыртқы тоқпан) айналады. Атмосфераның екі шетінде де орбиталық жылдамдықпен қозғалатындықтан, ағаштардың ұштары үнемі дауыл күшіндегі желге ұшырайды. Бұл жел ұштарын интеграл символының пішініне келтіреді: ∫. Түтін сақинасы оқиғаның басталуына дейін 500 жыл бұрын 20 астронавттан тұратын экипажбен отарланды. Олардың ұрпақтары еркін құлау ортасына бейімделіп, бойлары ұзарып, тұтқалай аяқ бармақтары пайда болды. N Space мәліметінше, романдағы қанаттар мен өздігінен ұшып жүру әдісін Исаак Азимов ұсынған.
The story is set at the fictional neutron star Levoy's Star (abbreviated "Voy"). The gas giant Goldblatt's World (abbreviated "Gold") orbits the star just outside its Roche limit. While Gold's gravity is enough to keep it from being pulled apart by Voy's tidal forces, it is insufficient to hold its atmosphere, which has been pulled loose into an independent orbit around Voy. This orbiting air forms a ring known as a gas torus. The gas torus is huge—one million kilometers thick—but most of it is too thin to be habitable. The central part of the Gas Torus, where the air is thicker, is known as the Smoke Ring. The Smoke Ring supports a wide variety of life. Robert L. Forward helped Niven calculate the parameters of the ring. There is no "ground" in the Smoke Ring; it is a world consisting entirely of sky. Thus, most animals can fly, even the fish. Furthermore, since the Smoke Ring is in orbit, it is in free fall. There is no "up" or "down", only "in" or "out" from Voy. Humans moving in the Smoke Ring use a poetic adage to aid their understanding of orbital mechanics "East takes you Out, Out takes you West, West takes you In, In takes you East. Port and Starboard bring you back". (In the novel, the characters also say: "North and South bring you back"). Most animals have trilateral symmetry, allowing them to see in all directions. Most plants in the Smoke Ring are quite fragile, as they don't have to support their own weight. A notable exception to this rule are the Integral Trees. These are trees that are up to 100 kilometers long. Tidal locking causes them to be oriented radially, with one end pointing in toward Voy and one end pointing out. The ends of the tree experience a tidal force of up to 1/5 g. Each end consists of a leafy "tuft", which is where photosynthesis occurs. Each tuft of a tree is 50 kilometers from the tree's center of mass. Thus, a tuft is either orbiting too slowly (the in tuft) or too quickly (the out tuft). Since the atmosphere at either end is moving at its local orbital speed, the ends of trees are subject to a constant hurricane force wind. This wind bends the ends into the shape of an integral symbol: ∫. The Smoke Ring was colonized 500 years prior to the beginning of the story by a crew of 20 astronauts. Their descendants have adapted to the free fall environment by growing taller and developing prehensile toes. According to N Space, the wings and the method of self propelled flying featured in the novel were suggested by Isaac Asimov.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл кітаптың оқиғасы түпнұсқа оқиғадан шамамен он бес жыл өткен соң басталады. Оқиғада Далтон Куинн ағашының аман қалғандары, Картер штаттарының бірнеше орман тұрғындары және екі Лондон ағашының азаматы жаңа ағашта қоныстанған кездегі жағдайлар суреттеледі. Бұл "Азаматтар ағашы" тұрақты қауымдастыққа айналды, бірақ кейбіреулер оның ұзақ мерзімді өмір сүруге тым кішкентай екенін санайды. "Мемлекет" азаматы Кендидің санасы, Түтін сақинасын отарлаған алғашқы ғарыш кемесінің компьютерінде сақталған, асыққыштыққа толы. Ол Азаматтар ағашымен қайта байланыс орнатуды шешеді. Кенди бір топ адамды "Адмиралтействомен" байланысқа түсуге итермелейді – олар Алтынның L4 Лагранж нүктесінде орналасқан көрші азаматтық (оны "Топ" деп атайды). Топ осы дамыған азаматтықты зейін қойып, қорқынышпен зерттейді. Оқиғаның көп бөлігі "саяхаттық очерк" сияқты, Түтін сақинасын және оның ерекше ортасында қолданылатын технологияны зерттейді. Бірақ "Түтін сақинасы" "Тұтас ағаштардан" гөрі оқиға мен кейіпкерлерді дамытуға көбірек мән береді. Оқиғаның маңызды қозғаушы күштерінің бірі – "күміс костюмнің" соңғы операторы, Азаматтар ағашының жұмыс істейтін ғарыш киімі. Оның үлкендігіне байланысты осы костюмді кие алатындар аз. Smoke Ring-тегі адамдардың көпшілігі гравитацияның жоқтығынан тым биік болып өседі, сондықтан оларға сыймайды. Бұл жұмыс кейде Жердегі қалыпты бой мен дене бітіміне ие болатын "ергежейгі" атты адамдарға тапсырылады. Негізгі сюжет желісі соңғы күміс костюм операторының Адмиралтействоға ақпарат алу үшін тығырықтап кіру әрекеттері мен Адмиралтействоның Азаматтар ағашының ғарыш киімін бағындыруға деген құштарлығын қамтиды. Бұл оқиға Кендидің тарихы мен бастапқы миссияға қатысты. Кемедегі "мойындық" арқылы Түтін сақинасын отарлауға әкелген оқиғалар тізбегі зерттеледі. Экипаждың оқиғалар туралы жазбаларын алғаннан кейін Кенди экипаж мүлдем мойындық жасамағанын, ал ол Жерден алған бұйрықтарына сәйкес оларды кемеден шығаруға мәжбүр еткенін түсінеді. Бұл жадынан жойылғандай көрінеді, және ол шындықты білгенде (немесе қайта білгенде) күйзеліске ұшырайды.
This book takes place about fifteen years after the end of the original story, when survivors of the Dalton Quinn tree, a few Carther States jungle dwellers, and two London Tree Citizens have settled on a new tree. This 'Citizen's Tree' has become a stable community which some believe may be too small to survive in the long run. Kendy, the recorded personality of a citizen of "The State" who exists in the computer of the original space ship that colonized the Smoke Ring, has become impatient. He decides to re establish contact with Citizen's Tree. Kendy manipulates a group into making contact with "The Admiralty", a neighboring civilization at Gold's L4 Lagrange Point (which they refer to as "the Clump"). The group explores this more advanced civilization with a mixture of wonder and trepidation. Although much of the story is a sort of "travelogue" exploring the Smoke Ring and the technology used in the unique environment, The Smoke Ring does spend more time on story and character development than The Integral Trees. One of the drivers for the story follows the latest operator of "the silver suit", the Citizen's Tree's working spacesuit. Few are capable of operating the suit due to its size; due to the lack of gravity, most humans in the Smoke Ring grow too tall to fit into it. The job goes to the occasionally born "dwarves" who tend to develop into humans of Earth normal height and build. A major sub plot develops around the latest silver suit operator's attempts to infiltrate The Admiralty to gain information, and The Admiralty's near obsession with capturing the Citizen's Tree's spacesuit. This focuses on the story of Kendy and the original mission. The chain of events that led to the colonization of the Smoke Ring through a "mutiny" on the ship is explored. After retrieving the crew's own records of the events, Kendy realizes that the crew had not mutinied at all, and that he had forced them off the ship, believing this to be in keeping with his orders from Earth. This was apparently blocked from his memory, and he suffers a form of breakdown when he learns (or re learns) the truth.
Әдеби мәні және қабылдануы
1990 жылы "Магилл кітап шолуларында" былай делінген: "кітаптағы қоғам мен ғылым өте жақсы зерттелген. Дегенмен, бұл "қатты" ғылыми-фантастикалық роман, және оның кемшілігі осы жанрға тән – жеке тұлғалар толыққанды бейнеленбегендіктен, оқырман олардан біршама қашықтап қалады." 1987 жылы "Library Journal" журналы "Бұл кітаптағы шетелдік жер бедері "Интегралды ағаштар" романының жалғасы ретінде адамзаттың ерлік ізденісіне керемет контраст келтіреді" деп жазды. J. Майкл Капарула "The Smoke Ring" романын Space Gamer/Fantasy Gamer No. 81 санында қарастырды. Капарула: "Әрине, оқиға орны таңғажайып, бірақ жаңалықтың көп бөлігі өтті. "Рингсверд" жалғастыруға лайық еді, ал "Интегралды ағаштар" - емес" деп түсіндірді.
The Magill Book Reviews said in 1990 that "the societies and science in the book are very well researched. It is, however, a "hard" science fiction novel, and it has the weakness endemic to that genre – the individual characters are never satisfyingly drawn, so that the reader is somewhat distanced from them." The Library Journal said in 1987 that "the alien topography of this sequel to The Integral Trees serves as a fascinating contrast to the persistence of humanity's adventuring spirit". J. Michael Caparula reviewed The Smoke Ring in Space Gamer/Fantasy Gamer No. 81. Caparula commented that "The setting is, naturally, spectacular, but a lot of the freshness has worn off. Ringworld merited a sequel, The Integral Trees did not."