Понтий даласының археологиялық мәдениеті

Кіріспе

Понт даласының археологиялық мәдениеті

Ямная мәдениеті немесе Ямна мәдениеті, сондай-ақ шұңқырлы қабірлер мәдениеті немесе Охрлы қабірлер мәдениеті деп те аталады. Бұл Оңтүстік Буг, Днестр және Орал өзендері арасындағы аймақтың соңғы мыс дәуірінен ерте қола дәуіріне дейінгі археологиялық мәдениеті (Понт-Каспий даласы), б.з.д. 3300–2600 жылдарға дейін дамыған. Оны 1901–1903 жылдары Донец өзені маңындағы археологиялық қазба жұмыстары кезінде Василий Городцов ашқан. Мәдениеттің аты оның ерекше жерлеу салтынан шыққан: «Я́мная» (романша: yamnaya) – орыс тілінде «шұңқырларға (яма) қатысты» деген мағынаны білдіреді, себебі бұл халықтар өз өлгендерін қарапайым шұңқырлы камералары бар қорғандарға (курган) жерлеген. Ямная экономикасы мал шаруашылығына, балық аулауға, жинауға, сондай-ақ керамика, құрал-жарақ және қару жасауға негізделген. Ямная мәдениетінің халқы негізінен көшпелі өмір салған, басшылық жүйесі болған және үлкен мал бағуға мүмкіндік берген дөңгелекті арбалар мен вагонды пайдаланған. Синташта, Андроново және Срубная мәдениеттерінің халықтары да осы мәдениетпен байланысты. Сымды әшекейлі керамикадан (Corded Ware) кері көші-қон Синташта мен Андроновоға да әсер еткен. Бұл топтарда Ямная мәдениетінің бірнеше элементтері кездеседі. Ямная материалдық мәдениеті Оңтүстік Сібірдің Афанасево мәдениетіне өте ұқсас, ал екі мәдениеттің де халқы генетикалық тұрғыдан айырылмайды. Бұл Афанасево мәдениеті Ямная топтарының Алтай аймағына қоныс аударуынан пайда болған болуы мүмкін, немесе екі мәдениет те одан бұрынғы ортақ мәдени бастаудан дамыған деген болжам бар. Генетикалық зерттеулер Ямная мәдениетінің халқын Шығыс Еуропалық аңшы-жинаушыларға (EHG) және Кавказ аймағының аңшы-жинаушыларына (CHG) жақын халықтардың шамамен тең пропорциядағы генетикалық қоспасы ретінде модельдеуге болатынын көрсетті. Бұл ата-текті компонент көбінесе «Далалық тектілік» деп аталады, сонымен қатар Анатолия, Левант немесе ерте Еуропалық шаруалардың қосымша үлесі де бар. Мария Гимбутастың кеңінен қабылданған Курган гипотезасына сәйкес, Ямная мәдениетін жасаған халық прото-индоеуропа тілінің бір кезеңінде сөйлеген, ол кейіннен Үнді-Еуропалық көші-қонның бір бөлігі ретінде шығысқа және батысқа тараған.

The Yamnaya culture or the Yamna culture, also known as the Pit Grave culture or Ochre Grave culture, is a late Copper Age to early Bronze Age archaeological culture of the region between the Southern Bug, Dniester, and Ural rivers (the Pontic–Caspian steppe), dating to 3300–2600 BCE. It was discovered by Vasily Gorodtsov following his archaeological excavations near the Donets River in 1901–1903. Its name derives from its characteristic burial tradition: Я́мная (romanization: yamnaya) is a Russian adjective that means 'related to pits (yama)', as these people used to bury their dead in tumuli (kurgans) containing simple pit chambers. The Yamnaya economy was based upon animal husbandry, fishing, and foraging, and the manufacture of ceramics, tools, and weapons. The people of the Yamnaya culture lived primarily as nomads, with a chiefdom system and wheeled carts and wagons that allowed them to manage large herds. as well as the peoples of the Sintashta, Andronovo, and Srubnaya cultures. Back migration from Corded Ware also contributed to Sintashta and Andronovo. In these groups, several aspects of the Yamnaya culture are present. Yamnaya material culture was very similar to the Afanasevo culture of South Siberia, and the populations of both cultures are genetically indistinguishable. This suggests that the Afanasevo culture may have originated from the migration of Yamnaya groups to the Altai region or, alternatively, that both cultures developed from an earlier shared cultural source. Genetic studies have suggested that the people of the Yamnaya culture can be modelled as a genetic admixture between a population related to Eastern European Hunter Gatherers (EHG) and people related to hunter gatherers from the Caucasus (CHG) in roughly equal proportions, an ancestral component which is often named "Steppe ancestry", with additional admixture from Anatolian, Levantine, or Early European farmers. According to the widely accepted Kurgan hypothesis, of Marija Gimbutas, the people that produced the Yamnaya culture spoke a stage of the Proto Indo European language, which later spread eastwards and westwards as part of the Indo European migrations.

Шығу тегі

Ямная мәдениеті Василий Городцов тарапынан оны сол аймақта болған катакомбалық және срубная мәдениеттерінен ажырату мақсатында анықталды, бірақ олар кейінгі кезеңге жатқан деп есептелді. Ямная мәдениетімен аралық уақыттың ұзақтығы және археологиялық тұғырларға сүйенуіне байланысты оның шығу тегі жөніндегі пікірталас әлі де жалғасуда. 1996 жылы Павел Долухановтың пікірінше, шұңқырлы қабірлер мәдениетінің пайда болуы түрлі жергілікті қола дәуірі мәдениеттерінің әлеуметтік дамуын көрсетеді, яғни «әлеуметтік жіктелудің және басшылық типтегі көшпелі әлеуметтік құрылымдардың қалыптасуының көрінісі», бұл өз кезегінде әртүрлі әлеуметтік топтар арасындағы байланыстарды күшейтті. Ямная мәдениетінің шығу тегі әлі де талқыланып отыр, оның пайда болуына Хвалинск және Сре́дний Стог мәдениеттері көрсетіледі. Хвалинск мәдениеті (б.з.д. 4700–3800 ж.) (Орта Волга) және Дондағы Репин мәдениеті (б.з.д. 3950–3300 ж.) шығыс Понт-Каспий даласында, ал оған жақын Сре́дний Стог мәдениеті (б.з.д. 4500–3500 ж.) батыс Понт-Каспий даласында Ямная мәдениетінен (б.з.д. 3300–2500 ж.) бұрын пайда болды. Орналасқан жерін нақтылауға бағытталған тағы бір күш-жігерді Энтони (2007) жасады, ол Ямная мәдениетінің (б.з.д. 3300–2600 ж.) Дон-Волга аймағында б.з.д. 3400 ж. шамасында пайда болғанын, оған Хвалинск мәдениеті (Орта Волгада) және Дондағы Репин мәдениеті (б.з.д. 3950–3300 ж.) бұрын болғанын айтты, сондай-ақ осы екі мәдениеттен шыққан соңғы керамикалық бұйымдарды Ямная мәдениетінің алғашқы керамикалық бұйымдарынан ажырату қиын екенін дәлелдеді. Енеолиттік, бірақ көбінесе аңшы-жинаушы Самара мәдениетінің ертедегі байланысы және Днепр-Донец II мәдениетінің шаруашылық әсері байқалады. Ол ерте Ямная горизонтінің б.з.д. 3400–3200 ж. аралығында Понт-Каспий далаларында жылдам тарағанын айтады.

Басқаша айтқанда, Парпола (2015) кордты әшекейлі мәдениет пен Ямная мәдениетін кеш Трипилия (Триполье) мәдениетімен байланыстырады. Ол «Триполье мәдениеті б.з.д. 4000 ж. шамасында үнді-еуропалық тілдерде сөйлейтін халықтар тарапынан басып алынды» деген гипотезаны ұсынады және Трипилия мәдениетінің соңғы кезеңінде далаларға таралып, түрлі аймақтық мәдениеттерге айналды, олар кешкі Сре́дний Стог (Середний Стиг) мал өсіруші мәдениеттерімен бірігіп, Ямная мәдениетінің пайда болуына себеп болды. Дмитрий Телегин Сре́дний Стог пен Ямнаяны бір мәдени континуум ретінде қарастырды және Сре́дний Стогты Ямнаяның генетикалық негізі деп есептеді. Ямная мәдениеті батыс аймағында катакомбалық мәдениетпен (б.з.д. 2800–2200 ж.) алмастырылды; ал шығыста – Орта Волгадағы Полтавка мәдениетімен (б.з.д. 2700–2100 ж.). Осы екі мәдениеттен кейін срубная мәдениеті (б.з.д. 18–12 ғасырлар) пайда болды.

Сипаттамалары

Ямная мәдениеті көшпелі болды. Әлеуметтік статусы мен жынысы қабірдегі заттармен және орналасуымен белгіленеді, ал кейбір аймақтардағы элиталық тұлғалар толық ағаш шарабалармен жерленген. Қабірдегі заттар шығыс Ямная жерлеулерінде көбірек кездеседі, олар батыс аймақтарға қарағанда ер адамдардың жерлену үлесі жоғары және ерлерге бағытталған рәсімдерге ие. Ямная мәдениеті екі дөңгелекті арбалар мен төрт дөңгелекті шарабаларды пайдаланған, олар сол кезде өгіздермен тартылған деп есептеледі, сонымен қатар олар жылқыға мініп жүргендігіне дәлелдер бар. Мысалы, бірнеше Ямная қаңқаларының сүйек құрылымында ұзақ мерзімді жылқыға мінуден туындаған ерекше белгілер байқалады. Энтони Ямная халқы ет, сүт, йогурт, ірімшік, тұқымдар мен жабайы өсімдіктерден жасалған сорпа жегенін, сондай-ақ бал-мұн да ішкенін болжайды. Мэллори мен Адамс Ямная қоғамында үш бөлікке бөлінген әлеуметтік таптардың құрылымы болған болуы мүмкін екенін ұсынады, бірақ қолда бар дәлелдер дін қызметкерлері, жауынгерлер және шаруалар сияқты нақты таптардың бар екенін көрсетпейді.

Археогенетика

Джонс және басқалар (2015) мен Хаак және басқалар (2015) жүргізген зерттеулерге сәйкес, аутосомалық тесттер Ямная халқының екі түрлі аңшы-жинақшы топтарының генетикалық қоспасының нәтижесі екенін көрсетеді: Шығыс Еуропадан шыққан, Мальта-Бурет мәдениетімен немесе оған жақын туысқан Сибирь халықтарымен байланысы бар «Шығыс аңшы-жинақшылары» (EHG) және Кавказдан келген «Кавказ аңшы-жинақшылары» (CHG) популяциясы. Ямная үлгілері арасында ең көп таралған Y-ДНК хаплогруппасы – R1b, атап айтқанда R1b L23-тің Z2103 тармағы. Бұл хаплогруппа Батыс Еуропада сирек кездеседі және қазіргі уақытта негізінен Оңтүстік-Шығыс Еуропада таралған. Аз бөлігі I2 хаплогруппасына жатады. Олар Батыс Еуразияның кең ауқымды мтДНК хаплогруппаларына, соның ішінде U, T және Кавказ аңшы-жинақшылары мен ерте еуропалық фермерлермен байланысты хаплогруппаларға тиесілі екені анықталды. Солтүстік Украинадағы Ямная құрғандарынан алынған үлгілердің шағын, бірақ маңызды бөлігі Шығыс Азияның мтДНК C4 хаплогруппасын алып жүрген. Ямная мәдениетінің өкілдері көбінесе қоңыр көзді, ашықтан орташа терілі және қоңыр шашты болған деп саналады, бірақ кейбір айырмашылықтар да болған. Кейбір Ямная адамдары сары шаштың KITLG генінің мутациясын тасыған болуы мүмкін, себебі кейінірек далалық текті адамдарда осы мутация кездеседі. Батыс далалық малшыларға маңызды үлес қосқан Ежелгі Солтүстік Еуразияның Афонтова Гора тобы осы мутацияның бастауы деп есептеледі. 2015 жылғы зерттеуде Ямная халқының биіктігі бойынша генетикалық іріктеу көрсеткіші бұрынғы ешбір ежелгі халықтан жоғары екені анықталды. Лактаза тұрақтылығына байланысты аллель (ересек жасқа дейін лактозаға төзімділікті қамтамасыз етеді) Ямнаяға байланысты көші-қон арқылы даладан Еуропаға әкелінген болуы мүмкін. Лазаридис және басқалардың 2022 жылғы зерттеуі Ямная халқының ең көп кездесетін фенотипі қоңыр көз, қоңыр шаш және орташа тері түсі екенін көрсетті. Олардың Ямная үлгілерінің ешқайсысы көк көзді немесе сары шашты болмаған, бұл Ресей мен Орталық Азиядағы кейінгі далалық топтарға, сондай-ақ Еуропадағы Белл Бикер мәдениетіне тән емес, олар мұндай фенотиптерді жиі тасыған. Генетик Дэвид Рейх генетикалық деректер Ямная мәдениетінің өкілдері көптеген үнді-еуропа тілдерінің таралуына жауапты «бір, генетикалық тұтас топ» болғанын көрсетеді деп мәлімдеді. Рейхтің тобы жақында Анатолия және үнді-еуропа тілдерінің тармақтарының бастауы Батыс Азияда болуы мүмкін екенін ұсынды, ал Ямная олардың таралуына жауапты. Рейх сондай-ақ Ямная қоғамының аз ғана элиталық ер адамдардың үстемдігімен құрылған олигархия болғанын дәлелдейді. Индоевропа тілдерінің таралуында Ямная мәдениетінің рөлі туралы генетикалық дәлелдерді орыс археологы Лео Клейн және Балановский және басқалар сынға алды, олар Ямная мәдениетінің өкілдері мен Еуропаның қазіргі халқы арасында еркек хаплогруппалардың сабақтастығының жоқтығын атап өтті. Клейн автосомалық деректер Ямная көші-қонын қолдамайды деп санайды, өйткені қазіргі және қола дәуіріндегі үлгілерде Батыс далалық малшылардың тегі Венгриядағы Дунай маңында, Ямная мәдениетінің батыс шекарасына жақын және Солтүстік Еуропада ең төмен деңгейде кездеседі, бұл генетиктердің гипотезасы дұрыс болса күтілетін нәтижеге қайшы келеді.

According to Jones et al. (2015) and Haak et al. (2015), autosomal tests indicate that the Yamnaya people were the result of a genetic admixture between two different hunter gatherer populations: distinctive "Eastern Hunter Gatherers" (EHG), from Eastern Europe, with high affinity to the Mal'ta–Buret' culture or other, closely related people from Siberia and a population of "Caucasus hunter gatherers" (CHG) who probably arrived from the Caucasus

Haplogroup R1b, specifically the Z2103 subclade of R1b L23, is the most common Y DNA haplogroup found among the Yamnaya specimens. This haplogroup is rare in Western Europe and mainly exists in Southeastern Europe today. Additionally, a minority are found to belong to haplogroup I2. They are found to belong to a wider variety of West Eurasian mtDNA haplogroups, including U, T, and haplogroups associated with Caucasus Hunter Gatherers and Early European Farmers. A small but significant number of Yamnaya kurgan specimens from Northern Ukraine carried the East Asian mtDNA haplogroup C4. People of the Yamnaya culture are believed to have had mostly brown eye colour, light to intermediate skin, and brown hair colour, with some variation. Some Yamnaya individuals are believed to have carried a mutation to the KITLG gene associated with blond hair, as several individuals with Steppe ancestry are later found to carry this mutation. The Ancient North Eurasian Afontova Gora group, who contributed significant ancestry to Western Steppe Herders, are believed to be the source of this mutation. A study in 2015 found that Yamnaya had the highest ever calculated genetic selection for height of any of the ancient populations tested. It has been hypothesized that an allele associated with lactase persistence (conferring lactose tolerance into adulthood) was brought to Europe from the steppe by Yamnaya related migrations. A 2022 study by Lazaridis et al. found that the typical phenotype among the Yamnaya population was brown eyes, brown hair, and intermediate skin colour. None of their Yamnaya samples were predicted to have either blue eyes or blond hair, in contrast with later Steppe groups in Russia and Central Asia, as well as the Bell Beaker culture in Europe, who did carry these phenotypes in high proportions. The geneticist David Reich has argued that the genetic data supports the likelihood that the people of the Yamnaya culture were a "single, genetically coherent group" who were responsible for spreading many Indo European languages. Reich's group recently suggested that the source of Anatolian and Indo European subfamilies of the Proto Indo European (PIE) language may have been in west Asia and the Yamna were responsible for the dissemination of the latter. Reich also argues that the genetic evidence shows that Yamnaya society was an oligarchy dominated by a small number of elite males. The genetic evidence for the extent of the role of the Yamnaya culture in the spread of Indo European languages has been questioned by Russian archaeologist Leo Klejn and Balanovsky et al., who note a lack of male haplogroup continuity between the people of the Yamnaya culture and the contemporary populations of Europe. Klejn has also suggested that the autosomal evidence does not support a Yamnaya migration, arguing that Western Steppe Herder ancestry in both contemporary and Bronze Age samples is lowest around the Danube in Hungary, near the western limits of the Yamnaya culture, and highest in Northern Europe, which Klejn argues is the opposite of what would be expected if the geneticists' hypothesis is correct.

Тіл

Мария Гимбутас Ямная мәдениетін өзінің Курган гипотезасында соңғы Индоевропалықтармен (PIE) байланыстырды. Дэвид Энтонидің пікірінше, Понт-Каспий даласы – Индоевропа тілінің Urheimat (түпкі отаны) үшін ең сенімді кандидат, ол лингвистика және генетикадан алынған деректерге сүйене отырып, Ямная мәдениеті Индоевропа тілдерінің отаны болуы мүмкін деп санайды, Анатолия тілдерін есептемегенде. Ал Колин Ренфрю ең ерте Индоевропалықтардың Таяу Шығыста пайда болғанын дәлелдеуге тырысты. Дэвид В. Энтонидың сөзіне қарағанда, генетикалық деректер Ямнаяның басшы руларының EHG (Шығыс Еуропалық аңшы-жинаушы) және WHG (Батыс Еуропалық аңшы-жинаушы) әкелік тегінен шыққандығын көрсетеді және Индоевропа тілдерінің "фонология, морфология және лексикада Кавказ элементтерін сіңірген EHG-лердің басым тілінен" пайда болғанын білдіреді. Сондай-ақ, ПИЕ тілі б.з.д. 4-мыңжылдықта Понт аймағындағы сауда байланыстары арқылы дамыған, ал Ямнаяның алдыңғылары Солтүстік Понт даласында осы процеске қатысқан деген болжам бар. Гус Кроонен және авторлар тобы (2022) "базалық Индоевропа кезеңінің" – сонымен қатар Индо-Анатолиялық немесе Прото-Индоевропалық тілдің, ауыл шаруашылығына қатысты сөздік қорының көбінесе, бірақ толық емес, жоқ екенін және тек кейінгі "негізгі Индоевропа тілдерінде" ғана ауыл шаруашылығымен байланысты сөздердің көбейгенін анықтады. Олардың пікірінше, бұл Днепрдің батысындағы және одан батысқа қарай орналасқан Ямная мәдениетінің батыс шекарасындағы алғашқы Индоевропалықтардың отанына сәйкес келеді, ал оның базалық сатысы – Индо-Анатолиялық тілі Шредный Стог мәдениетінде пайда болған болуы мүмкін, шығыс Ямная шекарасынан емес. Шымнан жасалған ыдыстар мәдениеті кейінгі Индоевропа тілдерінің, соның ішінде Индоиран тілдерінің таралуына ықпал еткен маңызды көз болуы мүмкін, ал Тохария тілдері Катакомба мәдениеті арқылы тараған болуы мүмкін. Олар сондай-ақ, бұл жаңа деректер Кавказдың оңтүстігіндегі ауыл шаруашылығымен айналысқан халықтар арасында Прото-Индоевропа тілінің ертерек пайда болғаны туралы болжамға қайшы келеді, керісінше, "бұл төменгі Днепр аймағындағы көшпес мал өсірушілердің тілдік тұрақтылығы мен генетикалық сақталуының сценариін қолдайды, олар Ямная мәдениетіне енгеннен кейін де өздерін сақтап қалған". Сонымен қатар, авторлар бұл сценарий Ямная және Шымнан жасалған ыдыстар мәдениеттері арасындағы әкелік гаплогруппа жиілігінің айырмашылығын түсіндіре алатынын, ал екеуі де ұқсас аутосомалық ДНК-ға ие екенін атап өтеді.

Marija Gimbutas identified the Yamnaya culture with the late Proto Indo Europeans (PIE) in her Kurgan hypothesis. In the view of David Anthony, the Pontic Caspian steppe is the strongest candidate for the Urheimat (original homeland) of the Proto Indo European language, citing evidence from linguistics and genetics which suggests that the Yamnaya culture may be the homeland of the Indo European languages, with the possible exception of the Anatolian languages. On the other hand, Colin Renfrew has argued for a Near Eastern origin of the earliest Indo European speakers. According to David W. Anthony, the genetic evidence suggests that the leading clans of the Yamnaya were of EHG (Eastern European hunter gatherer) and WHG (Western European hunter gatherer) paternal origin and implies that the Indo European languages were the result of "a dominant language spoken by EHGs that absorbed Caucasus like elements in phonology, morphology, and lexicon." It has also been suggested that the PIE language evolved through trade interactions in the circum Pontic area in the 4th millennium BCE, mediated by the Yamna predecessors in the North Pontic steppe. Guus Kroonen et al. 2022 found that the "basal Indo European stage", also known as Indo Anatolian or Pre Proto Indo European language, largely but not totally, lacked agricultural related vocabulary, and only the later "core Indo European languages" saw an increase in agriculture associated words. According to them, this fits a homeland of early core Indo European within the westernmost Yamnaya horizon, around and west of the Dnieper, while its basal stage, Indo Anatolian, may have originated in the Sredny Stog culture, as opposed to the eastern Yamnaya horizon. The Corded Ware culture may have acted as major source for the spread of later Indo European languages, including Indo Iranian, while Tocharian languages may have been mediated via the Catacomb culture. They also argue that this new data contradicts a possible earlier origin of Pre Proto Indo European among agricultural societies South of the Caucasus, rather "this may support a scenario of linguistic continuity of local non mobile herders in the Lower Dnieper region and their genetic persistence after their integration into the successive and expansive Yamnaya horizon". Furthermore the authors mention that this scenario can explain the difference in paternal haplogroup frequency between the Yamnaya and Corded Ware cultures, while both sharing similar autosomal DNA ancestry.

Батыс Еуропа

Генетикалық зерттеулер Ямна́яның аутосомалық ерекшеліктері Корд-Вер мәдениетінің адамдарына өте жақын екенін көрсетті, Корд-Вер мәдениетінің Орталық және Шығыс Еуропадан алынған қаңқаларының ДНК-сында 75% дейін Ямна́я тектілігі анықталды. Ямна́яға байланысты тектілік қазіргі Орталық және Солтүстік Еуропалықтардың ДНК-сында (шамамен 38,8–50,4%) кездеседі, сондай-ақ қазіргі Оңтүстік Еуропалықтардың (шамамен 18,5–32,6%), Сардиниялықтардың (шамамен 2,4–7,1%) және Сицилиялықтардың (шамамен 5,9–11,6%) арасында төмен деңгейде табылды. Автосомалық тесттер Ямна́яның Еуропаға "Ежелгі Солтүстік Еуразиялық" тектілікті әкелген негізгі көз екенін көрсетеді. "Ежелгі Солтүстік Еуразиялық" – әдебиетте Малта-Бюрет мәдениетінің халқынан немесе оларға жақын туысқан халықтан тараған генетикалық компонентті білдіретін атау. Бұл генетикалық компонент Ямна́я халқының және қазіргі еуропалықтардың тесттерінде де байқалады.

Шығыс Еуропа және Финляндия

Балтық теңізінде Джонс және авторлар тобы (2017) неолиттік өтудің – аңшы-жинаушы шаруашылығынан егіншілікке өтудің – Ямнаяға ұқсас генетикалық тегі бар адамдардың жаппай келуімен бірге болғанын анықтады. Бұл Батыс және Оңтүстік Еуропадағы жағдайдан ерекшеленеді, онда неолиттік өту Анатолиядан келген халықтың арқасында болды, ал Понт даласының генетикалық тегі тек соңғы неолиттен бастап анықталды. Хаак және авторлар тобы (2015) бойынша, Шығыс Еуропаның қазіргі халықтарындағы Ямная үлесі ресейліктер арасында 46,8%-дан украиндар арасында 42,8%-ға дейін жетеді. Финляндияда Ямная генетикалық тегі Еуропадағы ең жоғары көрсеткішті құрайды (50,4%).

Орталық және Оңтүстік Азия

Зерттеулер сондай-ақ қазіргі Оңтүстік Азия елдері, әсіресе "индо-арийлер" деп аталатын топтарда Ямная тегінің күшті болуын көрсетеді. Pathak және авторлар (2018) мәлімдегендей, "Солтүстік-Батыс Үндістан және Пәкістан" (PNWI) популяциялары Ямная ерте орта қола дәуірінен (Steppe EMBA) және ортаңғы соңғы қола дәуірінен (Steppe MLBA) шыққан тектің айқын белгілерін көрсетті, ал Ганг жазығындағы индоевропалықтар мен дравидтерде тек Ямная (Steppe EMBA) тегінің белгілері байқалды, ал Steppe MLBA тегі жоқ. Зерттеу сонымен қатар ежелгі Оңтүстік Азиядағы сынамалардағы Steppe MLBA тегінің Steppe EMBA (немесе Ямная) тегінен әлдеқайда жоғары екенін атап өтті. Зерттеуде Ror және Jat тайпалары Оңтүстік Азиядағы далалық тектің ең жоғары үлесіне ие популяциялар ретінде анықталды. Lazaridis және авторлар (2016) Оңтүстік Азиялықтарда (6,5–50,2%) далалық тектің араласуын бағалаған, бірақ этникалық топтар арасында далалық тектің үлесі айтарлықтай өзгереді. Narasimhan және авторлар (2019) мәлімдегендей, Орталық және Оңтүстік Азияға жеткен Ямнаямен байланысты текті, "Батыс дала EMBA" деп аталатын, даладан шығысқа қарайғы алғашқы кеңею емес, екіншілік кеңею болды. Бұл топтың құрамында шамамен 67% Батыс дала EMBA тегі және шамамен 33% еуропалық тегі бар адамдар болды. Бұл топқа Кордтауэр, Срубная, Петровка және Синташта мәдениеттерінің өкілдері кірді. Орталық далаға шығысқа қарай жылжығанда, бұл топ Батыс Сібірдің аңшы-жинақшыларының тегінен шамамен 9% текті алды, осылайша Орталық даланың MLBA кластерін құрды. Бұл кластер Оңтүстік Азиядағы далалық тектің негізгі көзі болып табылады және аймақтағы қазіргі топтардың тегінің 30% дейін құрайды. Unterländer және авторлар (2017) мәлімдегендей, барлық темір дәуіріндегі скиф далалық көшпелілерін Ямнаямен байланысты тектің және Шығыс Азиямен байланысты компоненттің қоспасы ретінде сипаттауға болады. Бұл компонент, әртүрлі дәрежеде, төменгі Енисей өзенінің жанындағы қазіргі Солтүстік Сібірдің Нганасан халқына ең жақын, бірақ көбінесе Шығыс скифтерінде жоғарырақ деңгейде кездеседі.

Studies also point to the strong presence of Yamnaya descent in the current nations of South Asia, especially in groups that are referred to as Indo Aryans. According to Pathak et al. (2018), the "North Western Indian & Pakistani" populations (PNWI) showed significant Middle Late Bronze Age Steppe (Steppe MLBA) ancestry along with Yamnaya Early Middle Bronze Age (Steppe EMBA) ancestry, but the Indo Europeans of Gangetic Plains and Dravidian people only showed significant Yamnaya (Steppe EMBA) ancestry and no Steppe MLBA. The study also noted that ancient south Asian samples had significantly higher Steppe MLBA than Steppe EMBA (or Yamnaya). The study identified the Rors and Jats as the population in South Asia with the highest proportion of Steppe ancestry. Lazaridis et al. (2016) estimated (6.5–50.2 %) steppe related admixture in South Asians, though the proportion of Steppe ancestry varies widely across ethnic groups. According to Narasimhan et al. (2019), the Yamnaya related ancestry, termed Western Steppe EMBA, that reached central and south Asia was not the initial expansion from the steppe to the east, but a secondary expansion that involved a group possessing ~67% Western Steppe EMBA ancestry and ~33% ancestry from the European cline. This group included people similar to that of Corded Ware, Srubnaya, Petrovka, and Sintashta. Moving further east in the central steppe, it acquired ~9% ancestry from a group of people that possessed West Siberian Hunter Gatherer ancestry, thus forming the Central Steppe MLBA cluster, which is the primary source of steppe ancestry in South Asia, contributing up to 30% of the ancestry of the modern groups in the region. According to Unterländer et al. (2017), all Iron Age Scythian Steppe nomads can best be described as a mixture of Yamnaya related ancestry and an East Asian related component, which most closely corresponds to the modern North Siberian Nganasan people of the lower Yenisey River, to varying degrees, but generally higher among Eastern Scythians.