Бүйрекүсті без қатерлі ісігі: себептері, белгілері және емдеуі
Adrenocortical carcinoma
Бүйрек үсті безінің қатерлі ісі (ACC) – гормондар өндіретін тінінен пайда болатын сирек кездесетін қатерлі ісік. Белгілері, емдеуі, және 50% 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бүйрекүсті без қабығының карциномасы (БҚК) – бүйрекүсті безінің қабығында (стероид гормондары өндіретін тіні) пайда болатын қатерлі ісік. БҚК стероид гормондары өндіретін ("функционалды") ісігі бар науқастарда Кушинг синдромы, Конн синдромы, еркектеу және әйелдеу сияқты көптеген гормоналды синдромдармен ерекшеленеді. БҚК көбінесе диагноз қойылған кезде жақын жердегі тіндерге таралады немесе алысқан органдарға метастаздайды, ал жалпы 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші шамамен 50% құрайды. БҚК – сирек кездесетін ісік, жылына миллион адамға 1-2 рет кездеседі. Ол жас бойынша екі бимодальды таралымға ие, жасы 5-ке дейінгі балалар мен 30-40 жастағы ересектерде жиі кездеседі.
Adrenocortical carcinoma (ACC) is an aggressive cancer originating in the cortex (steroid hormone producing tissue) of the adrenal gland. Adrenocortical carcinoma is remarkable for the many hormonal syndromes that can occur in patients with steroid hormone producing ("functional") tumors, including Cushing's syndrome, Conn syndrome, virilization, and feminization. Adrenocortical carcinoma has often invaded nearby tissues or metastasized to distant organs at the time of diagnosis, and the overall 5 year survival rate is about 50%. Adrenocortical carcinoma is a rare tumor, with incidence of one to two per million population annually. It has a bimodal distribution by age, with cases clustering in children under 5 and in adults 30–40 years old.
Белгілері мен симптомдары
Аденокортикальды карцинома балалар мен ересектерде әртүрлі көрініс беруі мүмкін. Балалардағы ісіктердің көп бөлігі функционалды, ал вирилизация – ең көп кездесетін белгі, одан кейін Кушинг синдромы және ерте жасқа жеткендердің белгілері байқалады. Функционалды емес ісіктер (шамамен 40%, мамандардың пікірі әртүрлі) көбінесе құрсақ немесе қабырға астындағы ауыру, варикоцеле және бүйрек венасының тромбозымен көрінеді, немесе белгісіз болып, тексеру кезінде кездейсоқ анықталуы мүмкін.
Adrenocortical carcinoma may present differently in children and adults. Most tumors in children are functional, and virilization is by far the most common presenting symptom(s), followed by Cushing's syndrome and precocious puberty. Nonfunctional tumors (about 40%, authorities vary) usually present with abdominal or flank pain, varicocele, and renal vein thrombosis or they may be asymptomatic and detected incidentally.
Патофизиология
АХК-ның негізгі этиологиялық факторы белгісіз, бірақ TP53 тұқым қуалайтын инактивациялық мутациясынан туындаған Li-Fraumeni синдромы бар отбасыларда тәуекел жоғары. TP53, CTNNB1, MEN1, PRKAR1A, RPL22 және DAXX сияқты бірнеше гендердің қайталап мутацияға ұшырауы анықталды. Теломераза гені TERT көбінесе амплификацияланады, ал ZNRF3 және CDKN2A көбінесе гомозиготалық түрде жойылады. Екі жақты бүйрек үсті безі ісіктері бір жақты ісіктерге қарағанда сирек кездеседі. Көптеген екі жақты ісіктерді түйіндердің мөлшері мен сипаттамасы бойынша ажыратуға болады: біріншілік пигментті түйіндік бүйрек үсті безі ауруы, ол спорадикалық болуы немесе Карни кешенінің бір бөлігі болуы мүмкін, және біріншілік екі жақты макро түйіндік бүйрек үсті безі гиперплазиясы. Метастаз көбінесе бауыр мен өкпеге таралады.
The main etiologic factor of ACC is unknown, although families with Li–Fraumeni syndrome, caused by an inherited inactivation mutation in TP53, have increased risk. Several genes have been shown to be recurrently mutated, including TP53, CTNNB1, MEN1, PRKAR1A, RPL22, and DAXX. The telomerase gene TERT is often amplified while ZNRF3 and CDKN2A are often homozygously deleted. Bilateral adrenocortical tumors are less common than unilateral. The majority of bilateral tumours can be distinguished according to size and aspect of the nodules: primary pigmented nodular adrenocortical disease, which can be sporadic or part of Carney complex, and primary bilateral macro nodular adrenal hyperplasia. Metastasis is most commonly to the liver and lung.
Зертханалық зерттеулер
Гормоналды синдромдар зертханалық тексерулер арқылы расталуы керек. Кушинг синдромында зертханалық нәтижелерде қандағы глюкоза (қан қанты) және зәрдегі кортизолдың жоғарылауы байқалады. Бүйрек үсті безінің еркектеу синдромы (адренальды вирулизм) сарысудағы андростендион және дегидроэпиандростеронның артық болуымен расталады. Конн синдромында сарысудағы калийдің төмендеуі, плазмадағы ренин активтілігінің төмендеуі және сарысудағы альдостеронның жоғарылауы анықталады. Феминизация сарысудағы эстрогеннің артық мөлшерімен расталады.
Hormonal syndromes should be confirmed with laboratory testing. Laboratory findings in Cushing syndrome include increased serum glucose (blood sugar) and increased urine cortisol. Adrenal virilism is confirmed by the finding of an excess of serum androstenedione and dehydroepiandrosterone. Findings in Conn syndrome include low serum potassium, low plasma renin activity, and high serum aldosterone. Feminization is confirmed with the finding of excess serum estrogen.
Болжам
Жалпы алғанда, АҚК-ның болжамы жағымды, жалпы 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші шамамен 50% құрайды. І-ІІІ сатыдағы АҚК толыққанды резекцияланған жағдайда 5 жылдық аурусыз өмір сүру шамамен 30% құрайды. Прогноздық факторлардың ең маңыздысы – науқастың жасы және ісіктің сатысы. Нашар прогноздық факторларға митоздық белсенділік, веналық инвазия, 50 грамм немесе одан да көп салмақ, 6,5 см немесе одан да көп диаметр, Ki 67/MIB1 белгілену индексі 4% немесе одан да жоғары, және p53 оң нәтижесі жатады. АҚК қатерлі ісік ретінде, бүйрек үсті қабығының көптеген ісіктерінен өзгеше, олар қатерсіз (аденомалар) болып келеді және тек сирек Кушинг синдромын тудырады.
ACC, generally, carries a positive prognosis, with an overall 5 year survival rate of about 50%. Five year disease free survival for a complete resection of a stage I–III ACC is about 30%. The most important prognostic factors are age of the patient and stage of the tumor. Poor prognostic factors include mitotic activity, venous invasion, weight of 50 g or more, diameter of 6.5 cm or more, Ki 67/MIB1 labeling index of 4% or more, and p53 positive. In its malignancy, adrenocortical carcinoma is unlike most tumours of the adrenal cortex, which are benign (adenomas) and only occasionally cause Cushing's syndrome.