Кіріспе
Ұзын мойынды антилопа (Litocranius walleri)
Геренук (Litocranius walleri), сондай-ақ жираф газелі деп те аталады, Шығыс Африканың кейбір аймақтарында кездесетін ұзын мойынды, орташа өлшемдегі антилопа. Литокраниус туысының жалғыз өкілі геренук алғаш рет 1879 жылы табиғатты зерттеуші Виктор Брук сипаттаған. Оның ұзын, нәзік мойны мен аяқтары ерекшеленеді. Антилопаның бойы биік, салмағы – . Тегіс түктемесінде екі түрлі түс анық көрінеді: қызғылт қоңыр арқа немесе "жалау" және ақшыл бүйірлер, құмдық түстен қоңырға дейін. Мүйіздері тек аталықтарда болады және лира тәрізді пішінге ие. Олар артқа қарай иіліп, содан кейін сәл алға қарай бұрылады, олардың ұзындығы – .
Таксономия және филогенезия
Геранук алғаш рет 1879 жылы Виктор Брук "Африка материгінен, Занзибар аралының солтүстігінен" алынған үш еркек үлгісі негізінде сипатталды. Кейіннен Джон Кирк типтік орналасқан жерін нақтылады, ол бастапқыда үлгіні Уоллерге беруден бұрын "Сомалидің оңтүстігіндегі Джуба өзенінің жағасында" алған. 1886 жылы Франц Фридрих Кол геранук үшін Litocranius деген жаңа туысты ұсынды. Жалпы атауы жануардың сомали тіліндегі атауынан (gáránúug) шыққан; атаудың алғаш рет тіркелген пайдалануы 1895 жылға дейін жетеді. Жирафқа ұқсастығы себепті оны "жираф-газель" деп те атайды. Екі түрше ұсынылған, бірақ кейбір авторлар оларды жеке түрлер деп санайды. L. w. sclateri (Солтүстік геранук немесе Склатер газелі) Нейман, 1899: Оның ареалы солтүстік-батыс Сомалиден (Бербера ауданы) батысқа қарай Эфиопия шекарасына және Джибутиге дейін созылады. L. w. walleri (Оңтүстік геранук немесе Уоллер газелі) (Брук, 1879): Оның таралу аймағы солтүстік-шығыс Танзания арқылы Кения арқылы Галкайоға (Сомали) дейін жетеді. Аймақ Шебелле өзенінің солтүстігінде және Джуба өзенінің жанында орналасқан. 1997 жылы Колин Гроувз Litocranius-ті ұзын мойынды дибаттагтың (Ammodorcas clarkei) туыс таксоны деп ұсынды, бірақ 2000 жылы бұл пікірінен бас тартты. 2013 жылы Ева Верена Бärmann және әріптестері (Кембридж университеті) ядролық және митохондриялық гендерді талдау негізінде тайпаның филогенезін қайта қарады. Олар дайындаған кладограмма (төменде көрсетілген) жартан (Antidorcas marsupialis) геранукпен бірге клад құрайтынын көрсетті; бұл клад сайгаға (Saiga tatarica, Saigini тайпасы) және Антилопа (қара жартан), Эудорка, Газелла және Нангер (Antilopini) туыстарына туыс.
Сипаттама
Геранук – ерекше биік, нәзік антилопа, сыртқы түрі газельге ұқсас. Оның ерекшелігі – ұзын, нәзік мойны мен аяқтары, жалпақ, үшбұрышты басы және үлкен, дөңгелек көздері. Аталықтарының бойы шамамен жетеді, ал аналықтары кішкентай; бас пен денесінің ұзындығы әдетте аралығында болады. Аталықтарының салмағы аралығында, ал аналықтары жеңіл, салмағы шамамен жетеді. Бұл түр екі жыныстық диморфизмге ие. Қара түсті ұшы бар құйрығының ұзындығы шамамен жетеді.
Two types of colouration are clearly visible on the smooth coat: the reddish brown dorsal parts (the back or the "saddle"), and the lighter flanks, fawn to buff. The underbelly and insides of the legs are cream in colour. The eyes and the mouth are surrounded by white fur. Females have a dark patch on the crown. The horns, present only on males, are lyre like (S shaped). Curving backward then slightly forward, these measure
The gerenuk resembles the dibatag, with which it is sympatric in eastern and central Somalia and southeastern Ethiopia. Both are brachyodonts and share several facial and cranial features, along with a two tone colouration of the coat and strong thick horns (only in males). However, there are also some features distinguishing it from the gerenuk, including major morphological differences in horns, horn cores, tail, postorbital area and basioccipital processes. The gerenuk has a longer, heavier neck and a shorter tail.
Тегіс жүнінде екі түрлі түс анық көрінеді: қызғылт қоңыр арқа бөлігі (арқа немесе "саяқ") және ақшыл, қоңырдан сары қоңырға дейінгі бүйірлер. Құрсағы мен аяқтарының ішкі жағы қаймақ түсті. Көздері мен аузы ақ жүнді қоршаған. Аналықтарының басында қара дақ болады. Мүйіздері тек аталықтарда кездеседі, олар лира тәрізді (S пішіндес). Алдымен артқа қарай иіліп, содан кейін сәл алға қарай бұрылады, олардың ұзындығы шамамен жетеді.
Two types of colouration are clearly visible on the smooth coat: the reddish brown dorsal parts (the back or the "saddle"), and the lighter flanks, fawn to buff. The underbelly and insides of the legs are cream in colour. The eyes and the mouth are surrounded by white fur. Females have a dark patch on the crown. The horns, present only on males, are lyre like (S shaped). Curving backward then slightly forward, these measure
The gerenuk resembles the dibatag, with which it is sympatric in eastern and central Somalia and southeastern Ethiopia. Both are brachyodonts and share several facial and cranial features, along with a two tone colouration of the coat and strong thick horns (only in males). However, there are also some features distinguishing it from the gerenuk, including major morphological differences in horns, horn cores, tail, postorbital area and basioccipital processes. The gerenuk has a longer, heavier neck and a shorter tail.
Геранук дибатакқа ұқсас, олармен бірге шығыс және орталық Сомалиде, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Эфиопияда кездеседі. Екеуі де брахиодонттар және бірнеше бет және бас сүйегінің ерекшеліктерін, сонымен қатар екі түсті жүнді және қалың, мықты мүйіздерді (тек аталықтарда) бөліседі. Алайда, оларды герануктан ерекшелейтін де бірнеше ерекшеліктер бар, олар мүйіздердің, мүйіздің негіздерінің, құйрықтың, көз қуысы аймағының және базиоципитальді процестердің морфологиялық айырмашылықтарын қамтиды. Геранук ұзын, ауыр мойынды және қысқа құйрықты.
Two types of colouration are clearly visible on the smooth coat: the reddish brown dorsal parts (the back or the "saddle"), and the lighter flanks, fawn to buff. The underbelly and insides of the legs are cream in colour. The eyes and the mouth are surrounded by white fur. Females have a dark patch on the crown. The horns, present only on males, are lyre like (S shaped). Curving backward then slightly forward, these measure
The gerenuk resembles the dibatag, with which it is sympatric in eastern and central Somalia and southeastern Ethiopia. Both are brachyodonts and share several facial and cranial features, along with a two tone colouration of the coat and strong thick horns (only in males). However, there are also some features distinguishing it from the gerenuk, including major morphological differences in horns, horn cores, tail, postorbital area and basioccipital processes. The gerenuk has a longer, heavier neck and a shorter tail.
Экология және мінез-құлық
Геренук - күндізгі жануар (күндіз белсенді), бірақ ол әдетте түскі уақытта көлеңкеде тұрады немесе демалады. Күн бойы азық іздеу мен жеу – басты қызмет. Әйелдер тамақтануға көбірек уақыт жұмсайтын сияқты. Геренук денесін салқындату үшін жаңбырға да шығуы мүмкін. Әлеуметтік құрылымы шағын, екіден алтыға дейінгі топтардан тұрады. Топтар көбінесе бір жынысты мүшелерден құралады, бірақ әйелдер тобында жас жануарлар да болады. Кейбір аталықтар жалғыз өмір сүреді. Антилопаның басты жауы – африкалық жабайы иттің тобы, гепард, гиена, арыстан және барыс. Геренук тұтқында он үш жыл немесе одан да ұзақ өмір сүре алады, ал табиғатта кем дегенде сегіз жыл өмір сүреді.