Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық пен эллиндік философиялар бірінші-төртінші ғасырларда күрделі өзара әрекеттестіктерді бастан өткерді. Христиандық Грек әлеміне тараған сайын, шіркеу басшыларының көбі грек философиясында білім алды. Осы кездегі Греко-рим әлемінің басым философиялық ағымдары стоицизм, платонизм, эпикурейлік болды, сондай-ақ Пиррондық және академиялық скептицизмнің скептикалық ағымдары да аз дәрежеде кездесті. Стоицизм және, әсіресе платонизм христиандық этика мен христиандық теологияға оңай сіңірілді.
Christianity and Hellenistic philosophies experienced complex interactions during the first to the fourth centuries. As Christianity spread throughout the Hellenic world, an increasing number of church leaders were educated in Greek philosophy. The dominant philosophical traditions of the Greco Roman world then were Stoicism, Platonism, Epicureanism, and, to a lesser extent, the skeptic traditions of Pyrrhonism and Academic Skepticism. Stoicism and, particularly, Platonism were readily culturally approprieted into Christian ethics and Christian theology.
Құдай туралы түсінік
Сэр Уильям Смиттің түсіндірмесі, Грек және Рим биографиясы мен мифология сөздігі (1870, 620 б.). Бірлік – санның немесе абсолютті санның мәні. Абсолюттік сан ретінде ол барлық сандардың, сонымен қатар барлық нәрселердің бастауы болып табылады. (Аристотельдің басқа бір жазбасына сәйкес, Met. xii. 6. б. 1080, b. 7, сан туындайды). Осы бастапқы бірлікті олар да Құдай деп атады (Риттер, Gesch. der FML vol. i. p. 389). Дегенмен, бұл пікірлер өздігінен алғанда Пифагор жүйесінің толық емес түсінігін береді. Онда шектілік пен шексіздік идеялары маңызды рөл атқарады. Шындығында, бұл бүкіл жүйенің негізгі идеялары. Филолай еңбегіндегі алғашқы мәлімдемелердің бірі – ғаламдағы барлық нәрсе шексіз бен шектейтіннің үйлесімінен туындайды; егер барлық нәрсе шексіз болса, ешбір нәрсе танылуға жарамайды. Платондық және Аристотельдік теология христиандықпен біріккенде ғана толық құдірет, толық білім және толық ізгілік туралы түсініктер кеңінен таралды. Платонның Идеялар теориясы грек христиандарының Құдайға деген көзқарасына зор әсер етті. Осы философияларда Идеялар физикалық әлемдегі әрбір нысанның идеалы болды, ал физикалық әлемдегі нысандар осы мінсіз Идеялардың көлеңкелері ғана еді. Платондық философтар материалдық әлемдегі нысандарды қарап, «Мінсіз» ағаш немесе «Мінсіз» адам қандай болар екенін елестете отырып, Идеялар туралы теориялар жасауға болатын. Аристотельдің Құдай туралы көзқарасы Платондық осы тамырдан өсті, Құдай – шексіз немесе қозғалмайтын қозғаушы деп дәлелдеді. Грек христиандары және олардың ортағасырлық ізбасарлары осы Идеяларға негізделген философияны христиандық Құдайына қолданды. Философтар жақсы деп санайтын барлық нәрсені – Күшті, Сүйіспеншілікті, Білімді және Өлшемді алып, Құдай осы жағынан «шексіз» деп есептеді. Олар Құдай толық құдіретті, толық білімді, әр жерде бар және толық ізгі екенін қорытындылады. Құдай мінсіз болғандықтан, кез келген өзгеріс оны мінсіздіктен кемітеді, сондықтан олар Құдай өзгермейтін, яғни өзгеріссіз екенін айтты. Кентерберилік Анзельм, дін қызметкері, монах және философ Құдайды «Одан артық нәрсені ойлап табуға болмайтын Барлық» деп анықтады. Шамамен 200 жылдан кейін Томас Аквин өзінің «Теологиялық жинақ» еңбегінің 3-бабында былай деп қысқаша жазды: «Дегенмен, «Құдай» дегенде біз шексіз жақсылықты білдіреміз». Ресми шіркеудің құрылуымен, діни сенімдердің дамуымен және ресми теологиямен, Құдайды Омни-Барлық деп тану христиан әлемінде дерлік жалпыға бірдей болды.
Commentary from Sir William Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology (1870, p. 620). One, or unity, is the essence of number, or absolute number. As absolute number it is the origin of all numbers, and so of all things. (According to another passage of Aristotle, Met. xii. 6. p. 1080, b. 7. number is produced) This original unity they also termed God (Ritter, Gesch. der FML vol. i. p. 389). These propositions, however, would, taken alone, give but a very partial idea of the Pythagorean system. A most important part is played in it by the ideas of limit, and the unlimited. They are, in fact, the fundamental ideas of the whole. One of the first declarations in the work of Philolaus was, that all things in the universe result from a combination of the unlimited and the limiting; for if all things had been unlimited, nothing could have been the object of cognizance. It was not until the fusion of Platonic and Aristotelian theology with Christianity that the concepts of strict omnipotence, omniscience, or benevolence became commonplace. The Platonic Theory of Forms had an enormous influence on Hellenic Christian views of God. In those philosophies, Forms were the ideals of every object in the physical world, and objects in the physical world were merely shadows of those perfect forms. Platonic philosophers were able to theorize about the forms by looking at objects in the material world, and imagining what the "Perfect" tree, or "Perfect" man would be. The Aristotelian view of God grew from these Platonic roots, arguing that God was the Infinite, or the Unmoved mover. Hellenic Christians and their medieval successors then applied this Form based philosophy to the Christian God. Philosophers took all the things that they considered good, Power, Love, Knowledge and Size, and posited that God was "infinite" in all these respects. They then concluded that God was omnipotent, omniscient, omnipresent and omnibenevolent. Since God was perfect, any change would make him less than perfect, so they asserted that God was unchanging, or immutable. Anselm of Canterbury, a priest, monk, and philosopher defined God as the "Being than which no greater can be conceived." Almost 200 years later, Thomas Aquinas, in his Summa Theologiae, article 3, wrote succinctly: "By 'God', however, we mean some infinite good". With the establishment of the formal church, the development of creeds and formal theology, this view of God as Omni Everything became nearly universal in the Christian World.
Онтологиялық аргумент
Анзельм Кентерберийлік Құдайдың бар екендігіне онтологиялық дәлел келтірді, оны жоққа шығару мүмкін емес деп сенді. Ол Құдайдың, анықтама бойынша, одан артық ойға келмейтін нәрсе екенін, ал бар болу – болмаудан артық кемелділік екенін айтты, сондықтан Құдай бар болуы керек. Егер Құдайды болмайды деп ойласа, онда ол Құдайды толыққанды ойламаған болар, себебі ол кемшіліксіз болмағандықтан Құдай бола алмас еді. Демек, Құдайды болмайды деп ойлау мүмкін емес. Онтологиялық дәлел – еврей және грек ойларының бірігуінің көрнекті мысалы. Анзельмнің заманындағы басты философиялық мектеп – философиялық реализм, ол Платонизмнен туындаған. Ол, Номинализмге қарама-қарсы, "жасыл" және "үлкен" сияқты нәрселер Платон сипаттағандай, абстрактілі әлемде нақты барлыққа ие универсалиялар ретінде танылған деп есептеді. Сәйкесінше, егер адам санасында бір ұғым қалыптасса, онда ол оның қиялынан тыс, абстрактілі әлемде нақты бар. Егер Құдайды елестеуге болады, онда ол бар. Онтологиялық дәлел "кемелдік" классикалық ұғымын көрсетеді. Мөлшері, зиялы қабілеті, сұлулығы, күші, мейірімділігі және т.б. – барлық қасиеттер кемелдік деп аталады. Зиялы қабілеті жоғарырақ нәрсе – зиялы қабілеті жағынан кемелді, сұлулығы жоғарырақ нәрсе – сұлулығы жағынан кемелді, және т.б. Барлықтың болмаудан кемелділігі артық болғандықтан және Құдай, анықтама бойынша, кемелді болғандықтан, Құдай анықтама бойынша бар. Платонның реализм, кемелдік және шексіздік ретінде анықталған құдай туралы ұғымдары христиандық орта ғасырлық философиясына енді.
Anselm of Canterbury composed the ontological argument for the existence of God, which he believed to be irrefutable. In essence, he argued that because God is, by definition, the being than which no greater can be conceived, and it is more perfect to exist than not to exist, God must exist. Conceiving God not to exist would be not conceiving God at all, as it would conceive a being less than perfect, which would not be God. Therefore, the argument proceeded, God could not be conceived not to exist. The ontological argument is a defining example of the fusion of Hebrew and Greek thought. Philosophical realism was the dominant philosophical school of Anselm's day, and stemmed from Platonism. It held, in contrast to Nominalism, that things such as "green" and "big" were known as universals, which had a real existence in an abstract realm, as described by Plato. Accordingly, if a concept could be formed in the human mind, then it had a real existence in the abstract realm of the universals, apart from his imagination. In essence, if God could be imagined, God existed. The ontological argument reflected the classical concept of "perfections". Size, intelligence, beauty, power, benevolence, and so forth: all the qualities are called perfections. What is more intelligent is more perfect as regards intelligence, what is more beautiful is more perfect as regards beauty, and so forth. Because existence was more perfect than non existence and God was, by definition, perfect, God existed by definition. The Platonic concepts of realism, perfection and a god that defined as infinite thus became incorporated into Christian medieval philosophy.