Кіріспе

АҚШ Мемлекеттік департаментінің қауіпсіздік және құқық қорғау бөлімі

Дипломатиялық қауіпсіздік бюросы, көбінесе Дипломатиялық қауіпсіздік (ДҚ) деп аталады, АҚШ Мемлекеттік департаментінің қауіпсіздік тармағы болып табылады. Ол халықаралық тергеулер жүргізеді, қауіптерді талдайды, киберқорғауды қамтамасыз етеді, терроризмге қарсы күреседі, сондай-ақ адамдарды, мүлікті және ақпаратты қорғайды. Оның мақсаты – АҚШ-тың сыртқы саясатын іске асыру үшін шенеуніктерге қауіпсіз және қорғалған орта жасау.

Шолу

Дипломатиялық қауіпсіздік бюросы (ДББ) – Дипломатиялық қауіпсіздік қызметінің (ДБҚ) саяси бейнесі және бас ұйымы. ДБҚ 2000-нан астам арнайы агенттен тұрады, олар келіп тұратын шетелдік саяхатшыларды және АҚШ-тың шетелдегі дипломатиялық миссияларын қорғауға жауапты. ДББ – Дипломатиялық қауіпсіздік бюросы мен Мемлекеттік департаменттің барлық қауіпсіздік және құқық қорғау мәселелері үшін пайдаланатын негізгі арна. Екі аббревиатура (DS және DSS) Мемлекеттік департамент пен басқа агенттіктерде бір-бірін алмастырып қолданылады. Дипломатиялық қауіпсіздік бюросын Мемлекеттік хатшының дипломатиялық қауіпсіздік жөніндегі көмекшісі басқарады. Мемлекеттік хатшының көмекшісіне бірнеше көмекші хатшылар бағынышты; Бас көмекші хатшы – Дипломатиялық қауіпсіздік қызметінің директоры. ДБҚ директоры – ДБҚ-дағы ең жоғары деңгейдегі, белсенді арнайы агент және арнайы агенттер, дипломатиялық курьерлер, қауіпсіздік инженерлері мен қауіпсіздік техникалық мамандарының күшін басқарады. Арнайы агенттер кейде «DS агенттері» немесе «DSS агенттері» деп аталады. Екі термин де ұйым мен басқа агенттіктерде бір-бірін алмастырып қолданылады. Мемлекеттік департаментте (DOS) жұмыс істемейтін адамдар үшін DS мен DSS арасындағы қарым-қатынас туралы көптеген түсініксіздіктер бар. Тіпті Мемлекеттік департаменттің өзінде де екі ұйым арасындағы айырмашылық туралы толық түсінік жоқ. ДБҚ – негізінен федералды арнайы агенттерден тұратын құқық қорғау органы және Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының операциялық бөлімшесі болып табылады. Шетелде DS әлемдегі барлық АҚШ дипломатиялық миссияларында жұмыс істейтін барлық қызметкерлерді қорғау және осы орындардағы құпия ақпаратты сақтау үшін қауіпсіздік бағдарламаларын әзірлейді және іске асырады. Шетелдегі DS-ның болуын әрбір елшіліктегі өңірлік қауіпсіздік офицері, немесе көбінесе RSO деп аталатын және жоғары құқық қорғау және қауіпсіздік атташесі қызметін атқаратын ДБҚ арнайы агенті басқарады. АҚШ-та DS Мемлекеттік хатшыны, АҚШ-тың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісін және АҚШ-қа келген шетелдік саяхатшыларды/дипломаттарды қорғайды. DS Ясир Арафатты, Далай-ламаны және Принц Чарльзды қорғаған. Агенттік Мемлекеттік департаменттің 100-ден астам ішкі нысаны мен Мемлекеттік хатшының резиденциясын қорғау үшін қауіпсіздік бағдарламаларын әзірлейді және іске асырады. Паспорттық және визалық алаяқтықпен байланысты қылмыстарды тергеуден басқа, ДБҚ агенттері басқа да тергеу түрлерімен айналысады. ФБР және ЦРУ сияқты тиісті АҚШ агенттіктерімен бірлесіп, ДБҚ Департамент қызметкерлеріне қарсы бағытталған шетелдік барлау агенттіктердің қызметін зерттейді. Басқа құқық қорғау органдарының өтініші бойынша ДБҚ АҚШ-тан қашқан күдіктілерді ұстауға көмектеседі. Департаментте жұмыс іздейтін барлық қызметкерлерге, үміткерлерге және мердігерлерге қатысты қызметкерлердің қауіпсіздігі туралы тексерулер жүргізіледі. Ақпараттық тергеулер террористік оқиғаларды және бүкіл әлем бойынша Мемлекеттік департамент қызметкерлері мен нысандарына жасалған қауіп-қорқытуларды қарастырады. 1984 жылдан бері DS «Әділет үшін сыйақылар» бағдарламасын жүзеге асырып келеді, ол АҚШ азаматтарына қарсы террористік шабуылдарға қарсы күреске көмектесетін ақпаратты ұсынған адамдарға Мемлекеттік хатшының арнайы рұқсатымен 5 миллион долларға дейін, ал соңғы жылдары тіпті одан да көп ақшалай сыйақы төлейді. 2001 жылға дейін осы мақсатта қырықтан астам адамға 62 миллион доллар төленді.

Құпия барлау бюросы

Мемлекеттік департаменттің Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі 1916 жылы Мемлекеттік хатшы Роберт Лансинг басшылығымен ресми түрде құрылды. Кеңсені бас арнайы агент басқарды, ол сонымен қатар хатшының арнайы көмекшісі атағын алып, арнайы мәселелер бойынша хатшыға тікелей есеп берді. Бірнеше агент Вашингтон (Колумбия округі) және Нью-Йорк қалаларында жұмыс істеді, олар хатшы кеңсесінің құпия қаражатымен қамтамасыз етілді. Олар, әсіресе, шетелдік агенттердің операциялары мен АҚШ-тағы олардың қызметіне қатысты құпия тергеулер жүргізді. Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі 1916 жылы құрылған кезде Құпия барлау бюросы деп аталды. Құпия барлау бюросы сондай-ақ U1 деп белгіленді, ол Ақпарат бөлімінің ресми емес бөлімшесі болды. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысу алдында, неміс және австриялық тыңшылар Нью-Йорк қаласында операциялар жүргізді. Тыңшылар жалған немесе ұрланған жеке куәліктерді пайдаланды. Президент Вудро Вильсон Мемлекеттік хатшыға Мемлекеттік департаменттің қауіпсіздік бөлімін құруға рұқсат берді. АҚШ Құпия қызметінен үш агент олардың жалған құжаттармен жұмыс істеген тәжірибесіне байланысты тартылды. АҚШ Пошталық инспекция қызметінің (USPIS) ең жақсы зертханасы болғандықтан, жаңа агенттіктің директоры сол жерден тағайындалды. 1916 жылы кейде қолданылған «Бас арнайы агент кеңсесі» деген атаудың, тіпті бүгінгі күнге дейін, Мемлекеттік департаменттің веб-сайты сияқты әртүрлі ақпараттық порталдарда бюроның бастапқы миссиясын азайту мақсатында қолданылғаны болжамдалады. 1918 жылы АҚШ Конгресі шетелге саяхаттайтын американдықтар үшін паспортты міндетті ету және АҚШ-қа кіргісі келетін шетелдіктер үшін виза талап ету туралы заң қабылдады. Содан кейін Бас арнайы агент кеңсесі паспорттық және визалық алаяқтыққа қатысты тергеуді бастады. Арнайы агенттер АҚШ-қа келген маңызды қонақтарды да қорғады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бас арнайы агент кеңсесіне жаудың дипломатиялық өкілдерін ұстау және алмастыру, сондай-ақ жау бақылауындағы аумақтардан қайта оралған адамдарды тексеру міндеті жүктелді. Бас арнайы агент өзінің әдеттегі қызметі туралы Әкімшілік жөніндегі көмекші хатшыға есеп бере бастады. Алайда, ол Хатшының арнайы көмекшісі атағын сақтап, сезімтал мәселелер бойынша тікелей Хатшыға есеп берді. АҚШ Пошталық инспекция қызметінің (USPIS) көмегімен Мемлекеттік департаменттегі қауіпсіздік күшейтілді және персоналды тексеру тереңдетілді. Бас арнайы агент кеңсесі Мемлекеттік департаменттегі қауіпсіздік жұмыстарымен ғана шектеліп қоймай, иммиграциялық бақылаудың бірнеше саласында және ашық теңіздегі қылмысты бақылауда да пайдаланылды. 1930 жылдары коммунистер мен нацистердің қатысуымен бүкіл әлемде ірі паспорттық алаяқтықтар орын алып отырғаны анықталды. Бас арнайы агент кеңсесі, Паспорттық кеңсесінің тергеу және анықтау бөлімі ретінде жұмыс істеп, осылардың бірнешеуін табысты ашты.

Қауіпсіздік кеңсесі (S.Y.)

Екінші дүниежүзілік соғыс жақындаған кезде Американың саяси лидерлері Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының жеке бөлімшесін құруға шешім қабылдады. Бұл жаңа бөлімше Қауіпсіздік кеңсесі, немесе жай ғана S. Y. деп аталатын болды. Қауіпсіздік кеңсесінің құрылуының нәтижесінде Дипломатиялық қауіпсіздік бюросындағы маңызды өзгерістердің бірі – аймақтық деңгейде қауіпсіздік қызметтерін дамыту болды. Қауіпсіздік кеңсесі АҚШ қауіпсіздігін қорғау мақсатында түрлі тапсырмаларды орындайтын шетелдік агенттерді пайдалануды бастауға да жауапты болды. Америкаға қарсы терроризм қаупі арта түскенде, S. Y. АҚШ Мемлекеттік департаментінің құрамындағы өз рөлін кеңейтті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Көптеген жағдайларда, паспорт мәселесі кеңестік және неміс тыңшылық желілерімен байланысты әлдеқайда ірі мәселенің бір бөлігі ғана болды. Нью-Йорк қаласындағы паспорттық алаяқтыққа қатысты тергеулер Кеңес Одағының барлау желісін анықтауға әкелді, ол өз кезегінде тыңшылық қызметімен айналысқан бірқатар кеңестік агенттер мен американдық Коммунистік партия мүшелерін көрсетті. Бұл тергеулер тікелей емес жолмен жүргізілсе де, мұндай кеңестік операциялардың бар екенін алғаш рет ашуға мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін кеңсе қайтадан кеңейтілді, ол жау мемлекеттерінің дипломатиялық қызметкерлерін ұстау және алмастыру, сондай-ақ басып алынған аумақтардан мәжбүрлеп шығарылған американдықтардың немесе американдық азаматтыққа талап етушілердің тексеруін жүзеге асырды. Соғыстан кейін Мемлекеттік хатшы Эдвард Стеттиний департаменттің толық қайта ұйымдастырылуын бастады, ол тікелей Бас арнайы агенттің кеңсесіне әсер етті. Хатшы Федералдық тергеу бюросынан (ФБР) физикалық және персоналдық қауіпсіздік жөніндегі ұсыныстар беруді сұрады. Бұл есептің маңызды нәтижесі департаменттегі қауіпсіздік функцияларын бөлу болды. Бас арнайы агенттің кеңсесінен бөлек, жаңа қауіпсіздік кеңсесі құрылды. Бұл жаңа Қауіпсіздік кеңсесінің (SY) АҚШ-тағы өңірлік қауіпсіздік қызметкерлерінің бағдарламасы және алғаш рет шетелдегі миссияларда қауіпсіздік офицерлері болды. Кейіннен қауіпсіздік функциялары біріктірілді және 1948 жылы Сыртқы байланыстар (барлау қызметі) кеңсеге енгізілді, бұл қауіпсіздіктің осы аспектісін қамтыды. Сондай-ақ сол жылы АҚШ елшіліктерінде Теңіз күзеті бағдарламасы іске қосылды.

Салқын соғыс

Мәскеудегі АҚШ елшілігінде "The Thing" деп аталатын тыңдау құрылғысының табылуы қарсы шаралар технологиясын дамытуға түрткі болды. 1950 жылдардың соңына қарай АҚШ елшіліктерінде шетелдік барлау қызметтері орнатқан жүздеген тыңдау құрылғылары табылған. Осы онжылдықта Мемлекеттік департамент қызметкерлерінің мүмкін болатын құқық бұзушылықтары мен шетелдік барлау қызметтерімен байланыстарын тергеу үшін арнайы топ құрылды. Бұл топ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) және ФБР қарсы барлау бөлімімен тығыз байланыста жұмыс істеді. Электрондық бақылаудағы дағдарысқа жауап ретінде SY техникалық қауіпсіздік бағдарламасын жаңартты және инженерлерді жұмысқа алуға кірісті. Сиби топтарының Мәскеу мен Варшавадағы АҚШ елшіліктерінде тыңдау құрылғыларын іздеуге жіберуі Департаментте Сиби бағдарламасын құруға әкелді. SY Мемлекеттік департаментке қарасты ішкі нысандардың қауіпсіздігіне жауапкер болды, бұл ақпараттық қауіпсіздік, ғимараттарға кіру рұқсатнамалары және Мемлекеттік департамент нысандарының физикалық қауіпсіздігін қамтыды. 1960 жылдардың соңында бірнеше елшілер мен Департамент қызметкерлері ұрланып немесе өлтірілді. Бұл әрекеттер АҚШ дипломаттарының саяси мақсаттар үшін қолданылу мүмкіндігін көрсетті. Осы жаңа қатерге қарсы тұру үшін SY қорғаныс қабілетін арттырды. Терроризмнің күшеюі АҚШ азаматтары мен шетелдегі миссиялары, сондай-ақ АҚШ-қа келген жоғары лауазымды қонақтар үшін жаңа және күшейе түсетін қауіпті құрады. SY жаңа қатерге жауап ретінде жүзден астам жаңа агенттерді жұмысқа алды және көлік құралдары, радио және басқа да техникалық құралдар сатып алды. SY терроризм туралы нұсқаулықтар жариялады және шетелдегі қызметкерлерге жұмысқа қауіпсіз қалай бару және үйлерін қалай қорғау туралы кеңес берді. SY АҚШ елшіліктерінің шабуылға ұшырау мүмкіндігін бағалауды бастады. Қауіпсіздік офицерлері күшейтілген оқытудан өтті және қорғаныс жүргізу сияқты жаңа дағдыларды үйренді. 1961 жылы, кем дегенде бір дереккөзге сәйкес, сол кездегі SY директоры Отто Отепка АҚШ Сенатының Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитетіне Мемлекеттік департаменттің қадағалау процесіндегі кемшіліктерге назар салды. Бұл айыптаулар АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Дин Раскқа дейін жетті. Көптеген марапаттарға, бірнеше АҚШ сенаторларының шақыруларына қарамастан және өзінің адалдығын сақтап, мойын бұрмағандықтан, хатшы Раск Отепканы лауазымынан алып тастады және ақыры жұмыстан босатты. Бүгінде Дипломатиялық қауіпсіздік қарсы барлау басқармасы Мемлекеттік департамент қызметкерлерін, нысандарын және бүкіл әлемдегі дипломатиялық миссияларын нысанаға алған шетелдік барлау қызметтерінің күш-жігерін болдырмау, анықтау және бейтараптандыруға бағытталған күшті қарсы барлау бағдарламасын жүргізеді. Қарсы барлау бөлімі басқа АҚШ үкімет агенттіктерімен бірлесіп қарсы барлау тергеулерін және қарсы тыңшылық тергеулерін жүргізеді. Барлық қарсы тыңшылық тергеулері ФБР-мен тығыз үйлесімде жүргізіледі, олардың заңдық өкілеттігіне сәйкес, күдікті тыңшылықтың фактілерін немесе айыптауларын қудалауға бағытталған. Бөлім Мемлекеттік департаменттің құпия нысандары мен ақпаратына қол жеткізе алатын немесе сұраған барлық АҚШ үкімет қызметкерлері үшін көптеген қарсы барлау және қауіпсіздікке қатысты оқу бағдарламаларын өткізеді. Барлық оқу бағдарламалары шетелдік барлау және тыңшылық қауіп-қатерлері мен қарсы шараларын түсінуді арттырады және қызметкерлерді шетелдік барлау ортасы туралы білім береді. Сонымен қатар, кеңсе Мемлекеттік департамент ғимараты мен резиденциясына шетелдік барлау қызметтерінің техникалық түрде ену әрекеттерін болдырмауға, анықтауға және бейтараптандыруға тырысатын қауіпсіздік инженерлерінің тобына сенеді. Бұл әрекеттер қабырғадағы қарапайым тыңдау құрылғысын табудан бастап, ең күрделі электрондық тыңдау құрылғылары мен жүйелеріне қарсы тұруға дейін жетеді.

Дипломатиялық қауіпсіздік бюросы және Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі

Америкаға қарсы террористік шабуылдардың қарқындылығы артты. 1979-1983 жылдар аралығында 300-ден астам шабуыл тіркелді; ал 1984 жылы ғана 100-ден астам шабуыл болды. 1984 жылы Мемлекеттік хатшы Джордж Шульц АҚШ азаматтары мен объектілеріне жасалатын террористік шабуылдардың ықтималдығын азайту мақсатында кеңесшілер тобын құрды. Зейнеткер адмирал Бобби Инман басқарған бұл комиссия «Шетелдегі қауіпсіздік жөніндегі кеңесшілер тобы» немесе «Инман тобы» деп аталды. Комиссия департаменттің қауіпсіздік бағдарламаларын қарап, 1985 жылдың маусым айында жарияланған есепте хатшыға ұсыныстар жасады. 1985 жылдың 4 қарашасында АҚШ-тың Дипломатиялық қауіпсіздік бюросы (DS) және АҚШ-тың Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі (DSS) ресми түрде құрылды. Бүгінде Дипломатиялық қауіпсіздік бюросында шамамен 34 000 қызметкер жұмыс істейді, олардың 1800-і Дипломатиялық қауіпсіздік қызметіне қарасты Федералды агенттер. Инман тобының ұсыныстары Конгресс тарапынан күшті қолдау тапты және 1986 жылдың 27 тамызында президент Рональд Рейган Инман тобының ұсыныстарын заңдастырған 1986 жылғы «Дипломатиялық қауіпсіздік және терроризмге қарсы іс-қимыл туралы» (Omnibus Diplomatic Security and Antiterrorism Act of 1986) заңына қол қойды. Жаңа бюроның міндеттері заңда нақты көрсетілген және басқа да федералды құқық қорғау, қауіпсіздік және барлау органдарының үлгісінде құрылды. Дипломатиялық курьерлік қызмет осы кезде жаңа бюроға қосылды. Курьерлер енді байланыс пакеттерін қолмен жеткізбей, шетелдегі құпия объектілерге жіберілетін үлкен көлемдегі жабдықтарды, құрал-саймандарды және құрылыс материалдарын қорғады. 1980-жылдардың соңында DS шетелде жұмыс істейтін американдық бизнес қауымдастығымен ақпарат алмаса бастады, бұл «Шетелдегі қауіпсіздік кеңесі» арқылы кеңейтілді. Бұл кеңес АҚШ жеке сектор мүшелерінің барлығын, соның ішінде үкіметтік емес ұйымдарды, діни топтарды, академиялық ұйымдарды және қауымдастықтарды қамтыды. Сонымен қатар, бюро департаменттің байланыс және ақпараттық жүйелеріне қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін кеңейтілді. 1980-жылдары жасалған қауіпсіздік жақсартулары американдықтарға келесі онжылдықтағы күшейген қауіпке қарсы тұруға көмектесті. «Әділет үшін сыйлық» бағдарламасы 1992 жылы іске қосылды. Осы уақытқа дейін американдықтарға қарсы халықаралық терроризмді болдырмауға немесе тоқтатуға көмектесетін ақпарат үшін 49 миллион доллардан астам төленді. Бұл бағдарлама арқылы алынған ақпарат бірнеше террористерді ұстауға әкелді, соның ішінде 1993 жылғы Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуылдың ұйымдастырушысы Рамзи Юсефті. ФБР мақтау алғанмен, DSS агенттері Юсефті тауып, тұтқындады. Арнайы агенттер Билл Миллер мен Джефф Райнер Рамзи Юсефтің серігінен оның орналасқан жері туралы ақпарат алды. Олар жергілікті билік органдарымен байланысып, Юсефті тұтқындады. DS АҚШ шекараларын қорғау және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін маңызды қылмыстық және жеке қауіпсіздік тергеулерін жүргізуді жалғастыруда. Арнайы агенттер жыл сайын 3500-ден астам паспорттық және визалық алаяқтық фактілерін тергейді. DS жыл сайын АҚШ құқық қорғау органдарынан шетелдегі тергеу жұмысына қатысты 3000-ға жуық сұраныс алады және АҚШ-тан қашып кеткен іздестіріліп жатқан қылмыскерлерді табу және ұстау ісінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. DS АҚШ-қа келген беделді қонақтарға күзет қызметін көрсетеді, сондай-ақ Мемлекеттік хатшыға тәулік бойы күзет ұйымдастырады.

"Терроризмге қарсы соғыс"

1998 жылдың 7 тамызында Дар-эс-Салам (Танзания) және Найроби (Кения) қалаларындағы АҚШ елшіліктеріне жасалған террористік шабуылдардан кейін Мемлекеттік департамент американдық қызметкерлер мен мекемелердің қауіпсіздігін қорғауды басты басымдық деп жариялады. Конгресс 1,4 миллиард долларлық төтенше елшілік қауіпсіздігіне арналған қосымша қаражатты (соның ішінде DS шамамен 588 миллион доллар алды) бекітті, бұл бюроға АҚШ-тың барлық шетелдегі дипломатиялық миссияларында маңызды жақсартулар жасауға мүмкіндік берді. Шабуылдардан кейін Мемлекеттік департамент жүйелер мен нысандарды жақсартуға, сондай-ақ бүкіл әлемдегі қызметкерлер мен олардың отбасыларын қорғау үшін қауіпсіздік қызметкерлерінің санын арттыруға миллиардтаған доллар жұмсады. Шетелдегі қауіпсіздік талаптары артып келе жатқандықтан, Дипломатиялық курьер қызметіне қойылатын талаптар да артты. Қазір курьерлер жыл сайын 115 мыңнан астам құпия және сезімтал материалдарды шетелге тасымалдайды. Қауіпсіздік инженерлері (СЭО) барлық посттарда қауіпсіздік жабдықтарына қатысты бағдарламаларды жобалау және басқаруды жалғастыруда, бұл біздің адамдарымыз бен шетелдегі нысандарымызды қорғау үшін өте маңызды. СЭО-лар сондай-ақ техникалық тыңшылықтан сезімтал ақпараттың жоғалуын анықтау және алдын алу жұмыстарын жүргізеді, бұл анықтау жабдықтарының, компьютерлік жүйелердің, кіріп келгендерді анықтау жүйелерінің және кіруді бақылау жабдықтарының технологиясының үнемі өзгеруіне байланысты тұрақты қиындық болып табылады. АҚШ-тың шетелдегі елшіліктерінің қауіпсіздігін жақсартуға баса назар берілгенімен, Мемлекеттік департаментте болған бірнеше резонансты оқиғалар ішкі қауіпсіздікті күшейту қажеттігін нақты көрсетті. Мемлекеттік департаментте қосымша қауіпсіздік шараларын қабылдаумен қатар, DS-тің көмекші хатшысы ФБР, ЦРУ, Қорғаныс министрлігі, АҚШ Құпия қызметі және DS-тен қауіпсіздік сарапшыларынан тұратын комиссия құрды. Комиссия кіруді бақылау, физикалық және техникалық қауіпсіздік, қызметкерлердің қауіпсіздік туралы хабардар болуы, ғимарат маңындағы қозғалысты шектеу, химиялық/биологиялық қауіпсіздік бағдарламасын жасау және қауіпсіздікке қосымша ресурстар бөлу туралы ұсынымдар жасады. Осы ұсынымдардың көп бөлігі іске асырылды. Департамент ішкі қауіпсіздік бағдарламасын күшейту жөніндегі жұмыстарын жалғастыруда. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін DS әлемдік «терроризмге қарсы күресте» белсенді рөл атқарып келеді. 157 елдегі дипломатиялық миссияларда 480-нен астам арнайы агенті бар DS – әлемдегі ең көп өкілдік еткен американдық қауіпсіздік және құқық қорғау ұйымы. Терроризмге қарсы көмек бағдарламасы достық үкіметтердің азаматтық қауіпсіздік қызметкерлеріне терроризмге бағытталған полициялық оқытуды ұсынады. Соңғы 20 жылда 127 елден 31 мыңнан астам студент АТА оқуынан өтті. Бұл студенттер өз елдеріне терроризммен күресуге және дағдарыс кезінде шетелдегі американдықтарды қорғауға жақсы дайындалған күйде оралады. 2017 жылы АҚШ Үкіметтік есеп беру кеңсесі (GAO) терроризмге қарсы көмек (ATA) бағдарламасының деректері мен қатысушыларды, оның ішінде АҚШ-та оқытылғандарды бақылаудағы кемшіліктер туралы хабарлады.

Тергеулер

DSS тергеулері, АҚШ-тың көптеген далалық кеңселерi мен резиденттiк агенттер кеңселерi, сондай-ақ шетелдегi RSO-лар арқылы жүргiзiледi. Олар негiзiнен паспорттық немесе визалық алаяқтыққа бағытталған. DSS арнайы агенттерi халықаралық ата-аналарды ұрлау, Қорғау туралы заңды бұзу, федералды қорғауға ие тұлғаларға шабуыл жасау, шетелде қашқынды ұстау (жергiлiктi билік көмегiмен), терроризмге қарсы iс-қимыл және қарсы барлау (CI) тергеулерi сияқты құқық бұзушылықтарды да тергейдi. Егер қандай да болжамда дипломатиялық қызметке, АҚШ Сыртқы iстер қызметiне немесе терроризмге байланыс болса, DSS әдетте қатысады.

Паспорт және визалық алаяқтық

Құқығы жоқ адамды АҚШ паспорты немесе визасын алуға өтініш беруге көмектесу немесе оған көмектесу қылмыс болып табылады. Әдетте, бұл АҚШ-тағы шетелдіктің жалған жеке басын құруға тырысуы немесе американдық азаматтың жеке басын ұрлауы, көбінесе қайтыс болған адамның жеке басын ұрлауы болып келеді. Кейде американдықтар, оның ішінде Сыртқы қызмет қызметкерлері (FSO) DSS тергеулерінің нысанасы болып табылады, мысалы, жеке пайда үшін виза сатумен айналысатын FSO. DSS сондай-ақ Мемлекеттік департамент қызметкерлерінің басқа да заңсыз немесе тиісті емес әрекеттерін зерттейді, оның ішінде тыңшылыққа қатысты оқиғаларды да. Мұндай істерге Әділет министрлігі сияқты басқа да агенттіктер тартылуы мүмкін. Шетелде DSS жергілікті және штаттық құқық қорғау органдарының рөлін атқаруға міндетті, мысалы, елшілікке тағайындалған АҚШ үкіметінің қызметкерлері жасаған әйелге немесе балаға қатысты зорлық-зомбылықты тергеу кезінде. Бұл қабылдаушы ел дипломаттарды, олардың заңдарынан иммунитеті бар деп есептелетін болғандықтан, тергемейтіні немесе соттамайтыны себепті туындайды. DSS сондай-ақ жыл сайын ондаған мыңдаған тексерулер жүргізеді – тек Мемлекеттік департамент үшін ғана емес, сонымен қатар басқа да федералдық агенттіктер үшін де. Соңғы жылдары DSS A/RSO I (Аймақтық қауіпсіздік офицерінің тергеушілерінің көмекшілері), сонымен қатар "Шетелдегі қылмыстық тергеушілер" деп белгілі тергеу бағдарламасын шетелде кеңейтті. Бұл агенттер консулдық функциялар бойынша арнайы оқытылады және консулдық қызметкерлер болып тағайындалады. Алайда, олар уақытының көп бөлігін консулдық бөлімдердегі алаяқтық бөлімдерімен жұмыс істеп, виза және паспорт алаяқтығын, шетелдіктерді заңсыз әкелуді және адам саудасын тергеуге жұмсайды, бірақ олардың тиісті консулдық міндеттерінен тыс миссияның қауіпсіздігіне де жауапкершіліктері бар. Олар қабылдаушы елдердің құқық қорғау органдарымен тығыз байланыста жұмыс істейді және жақында шетелдіктерді заңсыз әкелумен айналысатын бірнеше ірі ұйымдарды жоюға үлкен үлес қосты. Егер АҚШ-пен байланыс бар болса, DSS шетелдіктерді заңсыз әкелу бойынша тергеуді жергілікті немесе аймақтық Иммиграциялық және кедендік бақылау (ICE) атташесімен келіседі.

Жауапкершілік қызметі

Дипломатиялық қауіпсіздік қызметінің Тергеу және қарсы барлау кеңсесі (DS/ICI/CI) Мемлекеттік департамент қызметкерлерін, нысандарын және бүкіл әлемдегі дипломатиялық миссияларды нысанаға алған шетелдік барлау қызметтерінің күш-жігерін болдырмау, анықтау және бейтараптандыруға бағытталған күшті қарсы барлау бағдарламасын жүргізеді. Кеңсенің қарсы барлау бөлімі басқа АҚШ үкіметтік агенттіктермен бірлесіп қарсы барлау сауалдарын және контрәсқандық тергеулерді белсенді түрде жүргізеді. Контрәсқандық тергеулер ФБР-мен олардың заңдық өкілеттіктеріне сәйкес тығыз үйлесімде жүргізіледі. Бөлім Мемлекеттік департаментінің құпия нысандары мен ақпаратына қол жеткізу немесе сұраған барлық АҚШ үкімет қызметкерлері үшін көптеген қарсы барлау және қауіпсіздік туралы оқу бағдарламаларын өткізеді. Барлық оқу бағдарламалары шетелдік барлау және тыңшылық қауіп-қатерлері мен оларға қарсы шараларды түсінуді жақсартады және қызметкерлерді шетелдік барлау ортасы туралы білім береді. Бұған қоса, кеңсе АҚШ кеңселері мен тұрғын үйлеріне шетелдік барлау қызметтерінің техникалық түрде ену әрекеттерін болдырмау, анықтау және бейтараптандыру үшін қауіпсіздік инженерлерінің тобына сенеді. Бұл күш-жігерлер қабырғадағы қарапайым тыңдау құрылғысын анықтаудан бастап, ең күрделі электрондық тыңдау құрылғылары мен жүйелеріне қарсы тұруға дейін жетеді.

Терроризмге қарсы іс-қимыл

Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі ел бойынша ондаған бірлескен терроризмге қарсы күрес тобы операцияларында агенттерді ұстап тұрады. Қауіп-қатерлер туралы ақпарат және талдау бөліміндегі Қорғау ақпараты және тергеу басқармасында DSS арнайы агенттері Мемлекеттік хатшыға және АҚШ елшіліктері мен консулдықтарына қауіптерді тергеу үшін бүкіл әлемді аралап саяхаттайды. Нью-Йорк JTTF-індегі DSS арнайы агенттері 9/11 оқиғасынан кейін дереу маңызды ақпарат ұсынды, ал DSS агенттері бүкіл әлемдегі өңірлік қауіпсіздік офицерлері ретінде тағайындалып, ФБР және басқа да федералдық агенттіктер үшін іздерді анықтады. АҚШ елшілігіне немесе консулдығына қауіп туғанда немесе шабуыл жасалғанда, DSS арнайы агенттері тергеуді бастау үшін бірінші болып оқиға орнына жетеді. Дипломатиялық қауіпсіздіктің қауіп-қатерлерді зерттеу және талдау басқармасының директорының көмекшісі Роберт А. Хартунг 2010 жылдың 2 қыркүйегінде АҚШ Мемлекеттік департаментінің "Әділет үшін сыйақылар" (RFJ) бағдарламасы Хакимулла Мехсуд пен Уалир Рахманды құқық қорғау органдарына немесе қауіпсіздік күштеріне жеткізетін ақпарат үшін әрқайсысына 5 миллион долларға дейін сыйақы ұсынатынын жариялады.

Басқа тергеулер

Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі Мемлекеттік департамент қызметкерлеріне және шетелдегі АҚШ елшілігі немесе консулдығында бас миссия жетекшісінің өкілеттігімен тағайындалған АҚШ үкіметінің басқа да қызметкерлері мен олардың отбасыларына қарсы жасалған қылмыстарды тергейді. DSS арнайы агенттері бүкіл әлемде ұрлық, шабуыл, зорлау және кісі өлтіру сияқты түрлі қылмыстарды тергеп жатыр. АҚШ-тағы басқа федералдық агенттіктер жүргізетін тергеулерден өзгеше, DSS агенттері көбінесе жауласып жатқан әлемнің аймақтарында шетелдік әріптестерімен бірлесіп жұмыс істеуге міндетті. 2009 жылдың 28 қаңтарында Алжирдегі ЦРУ станциясының бастығына қатысты жаңалық тарады. Ол екі мұсылман әйелін зорлаған деген күдікпен DSS тергеуіне тартылған.

Шетелдегі қауіпсіздік жөніндегі консультативтік кеңес

Шетелдегі қауіпсіздік жөніндегі консультативтік кеңес (OSAC), Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының Қауіпсіздікті зерттеу және талдау дирекциясы (DS/TIA) құрамындағы кеңсе, 1985 жылы АҚШ-тың бүкіл әлемдегі жеке сектор мүдделері мен АҚШ Мемлекеттік департаменті арасындағы қауіпсіздік ынтымақтастығын дамыту мақсатында Федералды консультативтік комитет туралы заңға сәйкес құрылды. Бұл кеңес АҚШ-тың ірі корпорацияларының тікелей үкіметтен қажетті қауіпсіздік ақпаратын алуына мүмкіндік беру үшін құрылған, бірақ кейіннен оның құрамына көбінесе шағын ұйымдар да енді. Бүгінде OSAC-қа 4500-ден астам АҚШ компаниясы, білім беру мекемелері, діни ұйымдар мен коммерциялық емес ұйымдар мүше. АҚШ-та тіркелген кез келген жеке сектор ұйымы мүшелікке қабілетті, ал мүшелік тегін ұсынылады. OSAC, Сыртқы істер қызметінің, мемлекеттік қызметшілердің және Ғылыми-зерттеу және ақпараттық қолдау орталығындағы (RISC) мемлекеттік келісімшарттар бойынша жұмыс істейтін мамандардың күшімен, тәжірибе алмасуға арналған платформа ұсынады, шетелдегі қауіпсіздікке қатысты мәселелерді шешуге қажетті құралдармен қамтамасыз етеді және жеке секторға әсер ететін тенденциялар, оқиғалар мен жағдайлар туралы талдамалық ақпарат ұсынады, соның ішінде жеке сектордың қауіпсіздік менеджерлері өз ұйымдарына қатысты шешімдер қабылдағанда пайдалана алатын жылдық қылмыс және қауіпсіздік туралы есептерді де қамтиды. OSAC есептерінде АҚШ-тың дипломатиялық өкілдіктері орналасқан барлық елдердің рейтингтері де бар. Алайда, бұл Мемлекеттік департаменттің рейтингтері, олар белгілі бір қалалардағы АҚШ үкіметінің ресми мүдделеріне қатысты қауіп деңгейін көрсетеді; оларды OSAC жасамайды, және олар ел бойынша қауіп деңгейін бағалау немесе жеке АҚШ азаматтарына қатысты қауіпті бағалау рейтингтері емес. OSAC кеңесіне мүше ұйымдардан өкілдер екі жылдан алты жылға дейінгі мерзімге сайлану арқылы тағайындалады. Мүше ұйымдардың өкілдері тоқсан сайын жиналып, бизнес ақпаратын қорғау және трансұлттық қылмыстың салдарымен күресу сияқты нақты жобаларды талқылайды. OSAC кеңесінің төрағасы Дипломатиялық қауіпсіздік қызметінің директоры, ал тең төрағасы жеке сектордан таңдалған өкіл болып табылады; қазіргі уақытта жеке сектордың тең төрағасы Raytheon компаниясын ұсынады. OSAC www.osac.gov сайтында қолжетімді. Бұл кеңсе Мемлекеттік хатшының өкілеттігімен 22 U.S.C. § 2656 және Федералды консультативтік комитет туралы заңға (FACA), 5 U.S.C. App., және оның ережелері, 41 C. F. R. Part 102 3. сәйкес құрылды. 2017 жылғы есептерге сәйкес, Аргентина, Сальвадор, Гватемала, Гондурас, Никарагуа және Перу елдерінің қауіпсіздік деңгейі өте жоғары, Албания – жоғары, Боливия – орташа, ал Канада, Черногория және Испания – төмен деңгейде бағаланған.

Қызметкерлер

АҚШ Дипломатиялық қауіпсіздік қызметінің арнайы агенттері (DSS) – бүкіл әлемде Сыртқы істер қызметінің қызметкерлерінің, мүліктерінің және құпия ақпараттың қауіпсіздігіне жауапты, ант берген федералдық құқық қорғау органдарының агенттері. Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі (DSS) Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының құрамындағы ұйым болғанымен, бюроның құқық қорғау және қауіпсіздік мәселелерінің басым бөлігі үшін негізгі арна болып табылады. DSS – Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының федералдық құқық қорғау бөлімі. DSS арнайы агенттері Мемлекеттік хатшыны, АҚШ-қа сапарлары кезіндегі белгілі бір шетелдік дипломаттарды және Мемлекеттік хатшы белгілеген басқа да тұлғаларды қорғауға жауапты. Басты қызметтері: күзет, Сыртқы істер қызметінің өкілдіктеріндегі қауіпсіздік бағдарламаларын басқару, қылмыстық және ішкі тергеулер, сондай-ақ әкімшілік, оқу және байланыс жұмыстары. Қауіпсіздік инженерлері (SEO) департаменттің техникалық және ақпараттық қауіпсіздік бағдарламаларын, жобаларын және ресурстарын бүкіл әлемде басқаруға жауапты. SEO қызметкерлерді, нысандарды және құпия ақпаратты тыңшылық, терроризм және қылмысқа қарсы қорғайды. Бұл жоғары білікті инженерлер кіру және периметрлік бақылау, жабық схемалы теледидар, дабыл, құлыптар, рентген және бомбаларды анықтау сияқты электрлік және механикалық жүйелерді әзірлейді, күтіп ұстайды және орнатады. Инженерлер жасырын кірулерді анықтау және жою үшін техникалық бақылау инспекцияларын жоспарлайды және жүргізеді. Олар жаңа техниканы сынап, жасырын тыңдау құралдарын табудың жаңа әдістерін, стратегияларын және процедураларын әзірлейді. SEO-лар қауіпсіздік тәуекелдерін анықтау, оларды талдау және Мемлекеттік департамент компьютерлерінің және бүкіл әлемдегі желілік ақпараттық жүйелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жүйелерді әзірлеу үшін үнемі күш салады. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрылысшылары (Seabees) және арнайы даярланған қауіпсіздік техникалық мамандары (STS) SEO-ға қауіпсіздік жүйелерін жөндеуге көмектеседі. Ішкі деңгейде SEO бүкіл әлемдегі техникалық қауіпсіздік бағдарламаларына және Мемлекеттік хатшы мен қонақтарға инженерлік қолдау көрсетеді, жоспарлайды және қамтамасыз етеді. Шетелдегі SEO инженерлік қызмет орталықтарын (ESC) және инженерлік қызмет кеңселерiн (ESO) басқарады, олар өңірлік қауіпсіздік офицерлерінің (RSO) басқаруындағы бір немесе бірнеше өкілдіктерге техникалық қауіпсіздік қамтамасыз етеді. Қауіпсіздік техникалық мамандары (STS) – Дипломатиялық қауіпсіздік бюросының бүкіл әлемдегі техникалық қауіпсіздік бағдарламаларына көмектесетін қолдаушы персонал. Бұл бағдарламалар Мемлекеттік департамент объектілері мен қызметкерлерін техникалық тыңшылықтан, терроризм актілерінен және қылмыстан қорғайды. Осы қорғау шараларында әлемдегі күрделі электрондық және электромеханикалық қауіпсіздік жүйелері қолданылады, оларға кіруді анықтау жүйелері (IDS), жабық схемалы теледидар (CCTV) жүйелері, көлік құралдары мен жаяу жүргіншілерге кіруді бақылау жүйелері, металл детекторлары және жарылғыш заттарды анықтау жүйелері кіреді. STS техникалық қауіпсіздікке қолдауды ішкі және ESC және ESO-да бүкіл әлем бойынша қамтамасыз етеді. Дипломатиялық курьерлер ақпаратты қорғау үшін АҚШ үкіметінің құпия материалдарын халықаралық шекаралар арқылы 180-нен астам Сыртқы істер қызметінің өкілдіктеріне қауіпсіз тасымалдауды қамтамасыз етеді. Дипломатиялық сөмкелерде мыңдаған фунт техника мен құрылыс материалдары, сондай-ақ құпия құжаттар болуы мүмкін. Сонымен қатар, дипломатиялық курьерлік бақылау офицерлері Құрама Штаттардағы және халықаралық шекаралардағы сезімтал, бірақ құпия емес, жәшікті материалдарды алып жүреді. Бұл материалдар дипломатиялық сөмкелер сияқты қауіпсіз тасымалданады, бірақ дипломатиялық сөмкелерден айырмашылығы, олар елге кіргенде кедендік декларацияланады. Дипломатиялық курьер қызметі өткен жылы 9.5 миллион фунттан астам құпия материалды және 1 миллион фунт бақылаудағы материалды қауіпсіз жеткізді. Дипломатиялық курьер қызметі әртүрлі елдер тарапынан қойылатын қатаң талаптарға сай келетіндігін атап өтті.

Ескерту

GS қызметкерлері, елі ішінде қызмет ететін DS қызметкерлерін қоспағанда, DS қызметкерлерінің басым бөлігі АҚШ Сыртқы қызметінің мүшелері, мамандар ретінде жұмыс істейді.