Кіріспе

Швейцарияның Жоғарғы соты – Швейцария Федералды Жоғарғы соты (Bundesgericht) – Швейцария Конфедерациясының жоғары соты және швейцариялық сот жүйесінің басшысы. Федералды Жоғарғы соттың бас кеңсесі Во кантонындағы Лозанна қаласындағы Федералды сот ғимаратында орналасқан. Федералды Жоғарғы соттың екі әлеуметтік қамсыздандыру бөлімі (бұрынғы Федералды сақтандыру соты, Федералды Жоғарғы соттың ұйымдық тәуелсіз бөлімшесі ретінде) Люцерн қаласында орналасқан. Федералды Ассамблея Федералды Жоғарғы сотқа 38 судья сайлайды. Қазіргі сот төрағасы – Марта Никиль.

Ұйым

Бақылау органдары – Сот Ассамблеясы, Әкімшілік комиссия және Төрағалар конференциясы. Сот Ассамблеясы барлық қазылардан тұрады және негізінен Соттың ішкі ұйымдастырылуына жауапты. Ол бөлімдерді анықтайды, олардың төрағаларын тағайындайды және Соттың процедуралық ережелерін бекітеді. Әкімшілік комиссия Соттың басқаруын ұйымдастыруға жауапты. Оның құрамына Федералды Жоғарғы Соттың төрағасы, вице-президент және тағы бір қазы кіреді. Төрағалар конференциясы бөлімдердің төрағаларынан тұрады және бөлімдер арасындағы сот шешімдерін үйлестіруге жауапты. Федералды Жоғарғы Соттың төрағасы кеңесші рөлінде әрекет етеді. Бас хатшы Сот Ассамблеясының, Әкімшілік комиссияның және Төрағалар конференциясының отырыстарына кеңесші ретінде қатысады. 1972 жылы Федералды Жоғарғы Сотқа алғаш рет әйел Маргрит Биглер Эггенбергер сайланды, бұл әйелдерге федералдық деңгейде сайлауға қатысуға рұқсат берілгеннен кейін бір жыл өткен соң болды.

Федералды судьялар

Федералды Жоғарғы соттың алқасында барлығы 38 судья отырады. Қазіргі уақытта 14 әйел және 24 ер адам федералды судьялар болып қызмет етеді. Қазіргі уақытта сот алқасында қызмет ететін федералды судьялардың үшеуі итальян, 12 француз және 23 неміс тілді. Судьялар федералды судья ретіндегі қызметінен басқа табыс әкелетін қандай да бір кәсіппен айналысуға тыйым салынған. Федералды судьялар мемлекеттік қызметкер мәртебесіне ие. Федералды судьяларды Сот комитеті ұсынады және Біріккен Федералды Ассамблея (Ұлттық кеңес және Штаттар кеңесі) алты жыл мерзімге сайлайды. Олар мерзімі біткен соң қайта сайлануға шексіз рет құқылы. Дегенмен, 68 жасқа дейін жас шегі бар. Федералды деңгейде дауыс беру құқығы бар кез келген адам федералды судья болып сайлана алады; заң заңгерлік біліміне талап қоймайды. Бірақ іс жүзінде, сот жүйесінен, заңгерлік тәжірибеден, академиялық ортадан немесе мемлекеттік сектордан тәжірибелі заңгерлер ғана сайланады.

Федералды судьялардың орынбасарлары

Федералды Жоғарғы Сотта 19 орынбасар судья бар, оларды да Федералды Ассамблея сайлайды. Қазіргі уақытта сотта отырған орынбасар судьялардың үші итальян тілді, бесі француз тілді, ал 11-і неміс тілді. Орынбасар судьялардың тоғызы әйел адамдар. Федералдық орынбасар судьялар толық емес жұмыс режимінде қызмет етеді, қалған уақытта олар профессорлар, тәжірибелі заңгерлер немесе кантондық судьялар болып жұмыс істейді. Әдетте, олар өзін шеттетуге мәжбүр болған немесе ауырған, немесе Соттың істер тізімі тым көп болған судьяларды алмастырады. Олар отырған істерде, штатты федералдық судьялармен бірдей құқықтар мен міндеттерге ие.

Сот кеңселері

Сот хатшылары – судьялардың сот қызметкерлері. Бұрынғыда олардың басты міндеті сот шешімі қабылданғаннан кейін жазбаша түсіндірулерді дайындау болатын. Сот жүктемесінің артуына байланысты, сот хатшылары қазір көптеген істер бойынша шешімдердің жобаларын дайындаумен де жүктелген. Олар іс жүргізудің дайындық кезеңдерінде және мәжілістер барысында кеңес беруші ретінде де қатысады. Бөлім мүшелерінің пікірлеріне негізделген шешімдердің соңғы мәтінін олар жасайды. Қазіргі таңда Федералды Жоғарғы Сотта 132 сот хатшысы қызмет етеді, олардың шамамен үштен бірі – әйелдер.