Кіріспе
Сөйлем құрылымының түрі Синтаксисте дислокация – бұл сөйлем құрылымы, онда сөйлемнің аргументі немесе қосымшасы бола алатын құрауыш, сөйлем шекарасының сол жағында немесе оң жағында орналасады. Мысалы, ағылшын тіліндегі «Олар дүкенге барды, Мэри мен Питер» сөйлемінде дислокация оң жаққа қарай жүреді. Дислокацияланған элемент көбінесе сөйлемнің қалған бөлігінен үзіліс (жазуда – үтір) арқылы бөлінеді. Оның сөйлемдегі орнын көбінесе жалғаушы сөз (мысалы, олар) басады. Дислокацияның екі түрі бар: оң жақ дислокация, онда құрауыш кейінге жылжытылады (жоғарыдағы мысалдағыдай), немесе сол жақ дислокация, онда ол алға жылжытылады. Оң жақ дислокация көбінесе нақтылау үшін қолданылады: «Олар дүкенге барды» – бұл толыққанды сөйлем, бірақ «Мэри мен Питер» кімдерін нақтылау үшін кейін қосылады. Керісінше, сол жақ дислокация жарылысқа ұқсас: оны тақырыпты белгілеу немесе анықтау үшін пайдалануға болады. Мысалы, «Осы кішкентай қызды ит шақты» сөйлемінің мағынасы «Ит осы кішкентай қызды шақты» сөйлемімен бірдей, бірақ қызығушылық тақырыбы – кішкентай қыз (ит емес) екенін көрсетеді. Сондықтан, келесі сөйлем «Итті байлап қою керек» емес, «Кішкентай қызға дәрігерге қаралу керек» болуы мүмкін. Бұл дислокация түрі тақырыптық тілдерге тән қасиет.
In syntax, dislocation is a sentence structure in which a constituent, which could otherwise be either an argument or an adjunct of the clause, occurs outside the clause boundaries either to its left or to its right. In this English example They went to the store, Mary and Peter the dislocation occurs to the right. The dislocated element is often separated by a pause (comma in writing) from the rest of the sentence. Its place within the clause is often occupied by a pronoun (e. g. they). There are two types of dislocation: right dislocation, in which the constituent is postponed (as in the above example), or a left dislocation, in which it is advanced. Right dislocation often occurs with a clarifying afterthought: They went to the store is a coherent sentence, but Mary and Peter is added afterward to clarify exactly who they are. By contrast, left dislocation is like clefting: it can be used to emphasize or define a topic. For example, the sentence This little girl, the dog bit her has the same meaning as The dog bit this little girl but it emphasizes that the little girl (and not the dog) is the topic of interest. One might expect the next sentence to be The little girl needs to see a doctor, rather than The dog needs to be leashed. This type of dislocation is a feature of topic prominent languages.
Француз тілінде
Бейресми француз тілінде семантикалық ақпаратты грамматикалық ақпараттан бөлу үшін оң жақ дислокация өте табиғи және кеңінен қолданылады. Француз тіліндегі жаңалықтар мақаласы "Ит кішкентай қызды шақты" деп аударылса (Le chien a mordu la petite fille), күнделікті сөйлеуде "Ол оны шақты, ит, кішкентай қыз" (Il l'a mordue, le chien, la petite fille) деген нұсқаны ести аласыз, онда "ит" (le chien) және "кішкентай қыз" (la petite fille) екеуі де оң жаққа жылжытылып, сөйлем ішіндегі дұрыс есімдерге алмастырылған. Бұл құбылысты алғаш француз тіл біліміндегі Жозеф Вендриес зерттеді. Расмий емес француз тілі полиперсоналды келісімге ие деп қарастырылады; яғни, етістікті қоршап тұрған түрлі (көбінесе жалғастырушы) дұрыс есімдерді етістіктің тұлға, сан және кейде жыныс бойынша аргументтерімен келісетін иілу ретінде қарастыруға болады. Жазушы Раймонд Кено француз тіліндегі дислокацияның ең сүйікті мысалы ретінде "Ол оны ешқашан ұстады ма, полиция қызметкері, оның ұрысын?" (L'a t il jamais attrapé, le gendarme, son voleur ?) дегенді келтірді және "Чинук тілін білесіз бе?" (Connaissez vous le Chinook ?) сияқты көптеген мақалалар жазды. Кеноның сөзіне қарағанда, Чинук тілінде оң жақ дислокация жиі кездеседі.