Кіріспе

19-шы Аббасид халифасы (932–934 жж.) Әбу Мансур Мұхаммед ибн Ахмад әл-Му'тадид (أبو المنصور محمد بن أحمد المعتضد), көбінесе оның патшалық лақабы әл-Қаһир билла (القاهر بالله) деп белгілі, 932 жылдан 934 жылға дейін Аббасид халифалығының он тоғызыншы халифасы болды. Ол 286 жылы туған (899 жыл), ал 339 жылы қайтыс болған (950 жыл).

Ерте өмір

Әл-Қахир 16-шы Аббасид халифасы әл-Мутадидтің ұлы және 18-ші халифа әл-Муктадирдің бауыры болған. Әл-Қахирдің анасы Фитнах есімді сарай қызы болды. (Ол әл-Мутадидтің үшінші ұлы, Әл-Қахирдің анасы еді). Оның толық аты Мұхаммед ибн Ахмад әл-Мутадид әл-Қахир билла, ал оның [[Куньясы (арабша) Әбу Мансур еді.

Таққа отыр .

Әл-Қахир ағасының күшейіп келе жатқан бас қолбасшы Мунис әл-Музаффармен болған қақтығысының бөлігі ретінде таққа отырды. Ол алғаш рет 929 жылдың наурыз айында халифа болып тағайындалды, осы кезде Мунис төңкеріс жасап, әл-Муқтадирді құлатты. Әл-Муқтадир бірнеше күннен кейін қайта орналастырылса да, Мунис Аббасид үкіметінде дерлік диктаторлық билікке ие болды. 932 жылы әл-Муқтадирмен тағы да келіспеушілік туғаннан кейін Мунис Бағдатқа жорық жасады. Әл-Муқтадир оған қарсы тұруға тырысты, бірақ одан кейін болған шайқаста қаза тапты. Дегенмен, одан кейінгі салтанатты жиында Мунис ұсынған әл-Муқтадирдің ұлы Ахмадтың (болашақтағы әл-Ради) кандидатурасы әл-Қахирдің пайдасына қабылданбады (932 жылдың 31 қазаны). Ол кезде ол 35 жасқа толыпты.

Халифат

Доминик Сурдельдің айтуынша, жаңа халифаның "қасарысқан және кекшіл мінезі" болды, ол таққа отырғаннан кейін көп ұзамай сезілді. Ол бауырының ұлдарын, шенеуніктерді, сондай-ақ әл-Мұқтадирдің анасы Шағабты азаптап, олардың байлығын тартып алды. Ол өзінің ілгерішегіне қарағанда белсендірек болды және әл-Мұқтадирдің шектен тыс салтанатты өмірінен әдейілеп өзгеше, сарайында қарапайымдық пен діншілдік имиджін қалыптастырды, бірақ жасырын түрде ол да маскүнемдікке берілді. Мұнистің және үкіметті басқаратын визирі Ибн Мукланың ықпалына қарсы тұрып, өкіметін қайта нығайтуға тырысқан әл-Қахир, Мұхаммед ибн Якут арқылы жеңілген сарайлық топтармен байланысты қайта жаңғыртты. Бұл Мұнисті және оның жақтастарын алаңдатты, бірақ олар кеш қалды. 933 жылдың шілдесінде әл-Қахир соққы берді: палата иесі Ибн Ялбақтың оны тақтан түсіру жоспары сәтсіз аяқталды, ал ол және Мүнис тұтқындалып, жазаланды, ал Ибн Мукла астанадан қашуға мәжбүр болды. Әл-Қахир Мұхаммед ибн әл-Қасым ибн Убайд Алланы визир етіп тағайындады. Әл-Қахир шиаларға қарсы қатаң саясатқа көшті, өзін "Алланың дінінің жауларынан кек алушы" (әл-мунтақим мин аʿдаʾ дин Алла) деп жариялады және тіпті бұл ұранды монеталарына түсірді. Халифаның шиаларға қарсы саясатын қолдағанына қарамастан, Мұхаммед ибн әл-Қасым тез арада Ахмад әл-Хасибинің пайдасына қызметтен босатылды. Алайда, өзінің ілгерішегі сияқты, әл-Хасиби де мемлекеттің күшейіп келе жатқан қаржылық дағдарысын жеңе алмады. Бағдаттың замандас тарихшысы әл-Масуди өзінің "Алтын шалғындары" еңбегінде: "Оның зорлық шабуылдары оның қол астындағыларын қорқытып, үрейлендірді" деп жазады. Ол найзамен қаруланып, өзіне ұнамайтындарды жазалап жүрді. Алайда, "оның мінез-құлқының тұрақсыздығы және оның ашуынан туындаған қорқыныш" халықты да, сарайды да наразылыққа толы қылды және оның құлауына жағдай жасады.

Құлау және өлім

Шеттегі уәзір Ибн Мукла әл-Кахирге қарсы құлақтандыруды жалғастырды; ол халифаның сақшыларын өз жағына тартып алды, олар 934 жылдың 24 сәуірінде төңкеріс жасап, халифа мас күйде болғанда оны тұтқынға алды. Әл-Радидің пайдасына тақтан бас тартудан бас тартқандықтан, ол соқыр етіліп, түрмеге тасталды. Әл-Масудидің сөзіне қарағанда, әл-Ради "оның жайлы жаңалықты жасырып қалды", сондықтан ол көпшілік назарынан жоғалып кетті. Ол тек он бір жылдан кейін, әл-Мустакфи таққа отырғанда және сарайдағы шалқақ бөлмеде оның қамауда екенін анықтағанда ғана босатылды. Өмірінің қалған бөлігін ол тіршілікке кескілеуші болып өткізді, 950 жылдың қазанында қайтыс болды.