Кіріспе

Көне грек мифологиясында Зелус немесе Зелос (Ζῆλος) – құлшыныс, ынта, бәсекелестік, қызғаныш, ашу және ықылас-лебізді бейнелейтін даймон. Ағылшын тіліндегі "zeal" сөзі оның атынан шыққан.

Отбасы

Зелус Паллас (Титан) пен Стикс (Океанида) ұлы болды. Оның бауырлары Нике (Жеңіс), Кратос (Күш) және Бия (Күш) еді.

Титаномахия

Зелус ағаларымен бірге қанатты күзетшілер болып Зевстің тағының басында тұрып, оның сарайының құрамына кірді.

Теогония

Ал Океанның қызы Стикстің Палласқа қосылып, Зелос (Зел, құлшыну) және әдемі аяқталған Nike (Жеңіс) дүниеге келді. Сондай-ақ, ол керемет екі баланы – Кратосты (Кратус, күш) және Бияны (Қуат) өмірге әкелді. Олардың Зевстен басқа үйі де, мекені де, жолы да жоқ, тек Құдай жетектеген жерде ғана болады, және олар әрдайым Зевс, күркіреген дауыстың құдайымен бірге тұрады. Өйткені өлмейтін Океанның қызы Стикстің сол күні Олимпке барлық өлмейтін құдайларды шақырып алған Олимптің нұрлы Зевсінен кейін осылай жоспарлаған еді. Зевс оларға: «Кімдер менімен бірге Титанға қарсы күрессе, олардың құқықтарын жоғалтпаймын, әрқайсысы өлмейтін құдайлар арасындағы бұрынғы орнын сақтайды», – деді. Сондай-ақ, ол: «Ешқандай құқығы мен билігі жоқ адам ғаділ болады», – деп жариялады. Сондықтан өлмейтін Стикс өзінің балаларымен бірге әкесінің кеңесімен Олимпке бірінші болып келді. Зевс оған құрмет көрсетіп, зор сыйлар берді, оған құдайлардың қасиетті сертіне айналуын бұйырды, ал оның балалары оның жанында мәңгілікке қалсын деді. Ол уәде бергендей, олардың бәріне де толық орындады.

Кітапхана

Нике, Кратос (Кратус), Зелос (Зелус) және Бия Паллас пен Стикстің балалары болды. Зевс Хадестің патшалығындағы жартастан ағып шыққан Стикстің суларымен ант беруге қатысты серт етті, бұл оның және оның балаларының Титанға қарсы күресте көрсеткен көмегі үшін берілген құрмет еді.

Басқа көріністер

Зелустың римдік аты Инвидия еді, латын тілінде ол "жауастықпен қарау" деген мағынаны білдіреді. Зелуспен байланысы болғандықтан, оның римдік түрі кейде жеті қатты күнәмен байланыстырылды.

Жұмыстар мен күндер

Бесінші дәуірдің адамдары арасында. Анттарын сақтайтындарға, әділ (dikaios) немесе жақсы (agathos) адамдарға ешқандай жеңілдік болмайды; керісінше, адамдар зұлымдық жасағандарды (kakos) және олардың зорлық-зомбылықтарын (hybris) мақтайды. Күш – құқық (dike) болады, ал ұят (aidos) жоғалады; және жаман адамдар лайықты адамдарға зиян келтіріп, олар туралы жалған сөздер айтады және оларға ант етеді. Қызғаныш (zelos), жаман тілді, зұлымдыққа қуанатын, қабақты қараған жүзбен, бақытсыз адамдардың бәрімен бірге жүреді. Ал содан кейін Ұят (Aidos, Aedos) және Қаһар (Nemesis), ақ көйлекке оралған әдемі кейпімен, кең жолдан кетуге және өлмейтін құдайлардың қатарына қосылу үшін адамзатты тастап кетеді. Адамдарға ащы қайғылар (lugra algea) қалдырылады, және жамандыққа қарсы ешқандай көмек болмайды.

Синегетика

О, Зевс ата, Зеллостың (Зеллус, Жарыстық) жүрегі қаншалықты қатал! Сен оны, Әй, Ием, табиғаттан артық күшке ие етіп, көзге көрінетіндей жараттың. Оған оттың ащы күшін сыйладың, ал оң қолына алмастан қылыш ұстауға мүмкіндік бердің. Ол келгенде, жақын балаларды сүйікті ата-аналарына сақтап қалмайды, ол жолдас, туыс, не туған інісін де танымайды, қатыгез және айтылмаған нәрселерге араласатын кезде. Бұрынғы уақыттарда ол өз балаларына қарсы батырларды да, батыр қыздарды да шығарған. Зеллос сондай-ақ, бәсекелестікті бейнелейтін Агонмен теңестірілуі мүмкін және Эриспен тығыз байланыста болған. Кейде оны махаббаттағы қызғаныш рухы Фтонмен байланыстырған.

Христиандық

Кейіннен католик шіркеуі оны өз іліміне бейімдеп (діни ынтаға қатысты жағын ғана ескере отырып), Зелоға қанаттар сыйлап, шам мен қамшыны Інжіл мен жалындаған қылышқа алмастырды делінеді. Interpretatio graeca бойынша ол сондай-ақ жеңіс немесе даңқты бейнелейтін ақ атқа мінген тұлғамен де байланысты.