Кіріспе

Грек мифологиясындағы Титан

Грек мифологиясында Криус (Кре́йос немесе Кри́ос, Kreios/Krios) – Уран мен Гайяның балалары, Титандардың бірі. Басқа Титандар сияқты, Криус та көп сипатталмаған, өзіне тән ерекше саласы немесе мифологиясы жоқ; оның орнына, ол мифологияда тек туыстық байланыс функциясын атқарған, басқа тұлғалардың тегін анықтау үшін қызмет еткен.

Этимология

"Криос" ежелгі грек тілінде "қошқар" деген мағынаны білдіргенімен, Титанның жер астындағы хтондық орны себепті, оны әдетте зодиактың қошқары Ариймен (Aries) классикалық тұрғыдан байланыстырмайды. Ежелгі Грекия дәуірінде Арий көктем мезгілінде аспанда ең бірінші көрінетін жұлдыздық шоқжұлдыз болып саналды және ежелгі грек күнтізбесінде жаңа жылдың басталуын хабарлаған.

Отбасы

Гесиод айтуынша, ол Гейя ("Жер") мен Понт ("Теңіз") қызы Эврибиядан Астрай, Паллас және Перс тудырған. Астрайдың Эос, Таң қызымен бірігуінен Эосфор, Геспер, Астрая, басқа жұлдыздар мен желдер пайда болды.

Мифология

Титандардың тізімін толықтырып, он екі олимпиялық құдайға сай етіп құру үшін қосылған Криус, Олимпия құдайлары мен Титандар арасындағы он жылдық Титаномахия соғысына қатысты, бірақ ешқандай нақты рөл атқармады. Соғыс жеңіліске ұшырағанда, Криус та басқаларымен бірге Аидтың төменгі деңгейі – Тартарға жер аударылды. Титандардың арасында ең аз ерекшеленгені болғандықтан, ол Титаномахияда жеңіліске ұшырады. М. Л. Вест Хезиодтың негізгі топтан Титандардың қатарын қалай толықтырғанын айтты – Дельфидің ежелгі дәстүрінен Коей және Фойбе, сондай-ақ Аполлон оракулмен және Темиспен бірге аттарын алған үш тұлғаны қосты. Титандардың арасында Криус та болуы мүмкін, өйткені Хезиод оны Персестің әкесі және Гекатаның әкесі ретінде қызықтырды, ал Вестке сәйкес, Хезиод Гекатаның "көңілді жақтасы" болған.