Кіріспе

Италиялық тағамның Оңтүстік Америкадағы нұсқасы

Миланеза – Ломбардиялық Milanese немесе австриялық Wiener schnitzel тағамдарының бір түрі, онда нанға малып пісірілген котлеттердің әртүрлі дайындалуы milanesa деп аталады. Миланезаны 1860-1920 жылдар аралығында Оңтүстік конусына итальяндық көшпендер әкелді. Оның аты, мүмкін, австриялық Вьен шницеліне ұқсас, түпнұсқа миландық cotoletta alla milanese дайындамасын көрсетеді. Миланеза – сиыр етінен, тауық етінен, балықтан, бұзау етінен немесе кейде шошқа етінен жасалған, жұмыртқа мен нан ұсатылған қытырлақтарға (немесе кейде ұнға) дәмдеуіштер қосылып, майда қуырылған жұқа кесілген кесек.

Вариациялар

Томат пастасы, моцарелла ірімшігі және кейде ветчинаны қосып, "миланеза а ла наполитана" деп аталатын тағам жасалды. "Неаполитан" атауы Неаполь қаласының есімінен емес, Буэнос-Айрестегі "Napoli" атты мейрамхананың есімінен берілген. Кейде бұл тағам тауық етінен, suprema napolitana дайындалады. Миланеза Аргентина мен Уругвайдағы ең танымал тағамдардың бірі болып саналады және "Рио-де-ла-Платаның ең көрнекті тағамдарының бірі" деп сипатталады. Ол 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында cotoletta alla milanese тағамын Италиядан әкелген иммигранттардың мұрасы. Ол кезде Аргентинаға Еуропадан көптеген иммигранттар келді, олардың көп бөлігі Италиядан болатын. Миланеза көбінесе қуырылған немесе пюреленген картоппен бірге ыстық күйінде беріледі, бұл тағам milanesa con papas fritas немесе milanesa con puré деп аталады. Аргентинада, Уругвайда және Парагвайда оны көбінесе қуырылған жұмыртқамен, milanesa a caballo деп атайды, бірақ қызанақ соусын қоспайды. Оны салқын күйінде салатпен бірге бутербродқа салыстырып жеуге болады. Дамды жақсарту үшін горчица мен майонез жиі қолданылады. Лимон шырыны мен сальса гольф та жиі қолданылатын қосымшалар. Milanesa Kaiser, немесе Чилидегі escalopa, ет пен ветчинаның арасына балқытылған ірімшік қосылған, cordon bleu немесе valdostana тағамын еске түсіретін нұсқасы (қалыпты миланеза да дайындалады). Чилидегі классикалық нұсқасы – escalopa a lo pobre, оның үстіне картоп фри, қуырылған пияз және қуырылған жұмыртқа салынады. Мексика мен АҚШ-тың оңтүстігінде миланеза кейбір аймақтарда болильо немесе телера нанымен жасалған тортада (бутерброд) желеді. Солтүстік Баха-Калифорния, Сонора, Синалоа және Чиуауа штаттарында (АҚШ-тың ықпалынан) оны дәстүрлі бутерброд сияқты салат, помидор және майонезбен дайындайды, бірақ миланеза бұл аймақтарда тамақтың негізгі бөлігі ретінде де танымал. Milanesa memela napolitana – қалың қуырылған тортильяның үстіне миланеза, ветчина, қызанақ соусы және қыртылған ірімшік қосылып дайындалады. Мексикада миланеза көбінесе дайындау әдісін білдіреді, сондықтан жұқалап соғылған, нанға малып, қуырылған кез келген ет миланеза деп аталуы мүмкін. Солтүстік штаттағы Нуэво-Леонда неміс және чех иммигранттарының ықпалынан миланеза тағамы өте танымал және көптеген мейрамханаларда басты тағам ретінде беріледі. Ол әдетте картоп фри, талқандалған бұршақ, күріш және салатпен бірге беріледі. Панамада оны көбінесе жұқа кесілген сиыр етінен (әдетте сиропик стейк) немесе жұқа тауық филесінен дайындайды. Тамақтандырмас бұрын немесе жемес бұрын оның үстіне лимон шырыны сығылады және көбінесе ыстық соус қосылады. Оны ақ күрішпен және салат, қызылша немесе бұршақ сияқты басқа да гарнирлермен бірге жейді. Соңғы екеуі күріштің үстіне құйылады, өйткені олар Панамада осылай ұсынылады, ал салат тақтаның бос жағына қойылады. Сэндвич ретінде берілген кезде оны емпардадо де миланеза немесе сэндвич де миланеза деп атайды, егер оның құрамында қызанақ, пияз, салат, кетчуп немесе американдық ірімшік (кесо амарильо, яғни сары ірімшік) болса. Pan de molde (сендвич наны) және pan flauta (панамалық багет түрі, ол қалың және жұмсақ) осы сэндвичтерді дайындау үшін қолданылады. Филиппинде миланеза карне фрита деп аталады (бістекпен шатастырмау керек, оны Филиппинде де карне фрита деп атайды) және жоғарыда сипатталғандай дайындалады (ет жұқалап соғылады, ұнға, жұмыртқаға, нан ұнтағына малып, қуырылады). Дегенмен, бұл тағам Оңтүстік Америкадағыдай танымал емес, сондықтан ол көбінесе мейрамханаларда емес, үйлерде дайындалады. Оны жейтін отбасылар әдетте миланеза/карне фританы ақ күрішпен, қандай да бір бұршақ пісірілген (мысалы, қара жапырақты жасыл түсті ақ бұршақ; сонымен қатар фабада), кейде америкалық стильдегі картоп салатасы, кесілген жасыл бұршақ қосып және жиі, чили кетчупы немесе майонез кетчупы аралас соусымен (аргентиналық сальса гольфтен ешқандай айырмасы жоқ) береді. Оны сэндвич ретінде беру өте сирек. Польшадағы миланезаның түрі көбінесе котлет шабовы деп аталады, ол шошқаның еті жұмсақ болғанша соғылады, содан кейін ұнға, соққыланған жұмыртқаға және нан ұнтағына малып, табада қуырылады. Сондай-ақ, котлет дробиовы тауық немесе күріштен жасалады және ұқсас тәсілмен дайындалады, ал котлет воловы сиыр етінен жасалады, соғылып, ет жұмсақ болу үшін бірнеше сағатқа сүтке малындырылып, содан кейін ұнға, соққыланған жұмыртқаға және нан ұсақ-түйектеріне малып қуырылады. Польшалық котлетті дәстүрлі түрде пісірілген немесе пюреленген картоппен, картоп фри, Силезиялық кнедликтерімен, sszałot немесе күрішпен береді. Әдетте, гарнир ретінде Польшаның дәстүрлі салаттары, мысалы mizeria, жұқа кесілген морковь салаты, Ćwikła немесе Польшаның дәстүрлі surówka салаттары беріледі. Польшалық котлет тарихы 19-шы ғасырға дейін жетеді.