Кіріспе

Циник философ Крат (; шамамен б.з.д. 365 285) - грек философы, Синопалық Диогеннің басты шәкірті. Крат Афина көшелерінде кедей өмір сүру үшін ақшасын берді. Афина халқының құрметін алған ол цитийлік Зенонның, стоицизмнің негізін қалаушының, ұстазы ретінде есінде сақталған. Тебада болған. Ол Аскондтың ұлы, үлкен байлықтың мұрагері болды, ол Афинада циник кедейлік өмір сүру үшін бас тартты. Диоген Лаерций осы оқиғаның бірнеше түрлі деректерін сақтаған; олардың бірінде Крейтс өзінің ақшасын Теба азаматтарына берді, көрінеу қайыршы патша Телефті трагедияда көргеннен кейін; ал басқа бір деректе ол ақшасын банкирдің қолына тапсырды, егер олар да философ болмаса, оны ұлдарына беру туралы келісіммен, бұл жағдайда ол оны кедейлерге үлестіру керек. Ол Афинаға көшіп барды, онда дәстүр бойынша ол Синопалық Диогеннің шәкірті болды; Крейттер мен Диогеннің арасындағы нақты қарым-қатынас белгісіз, бірақ Крейттерге қатысты бір айқын сілтеме бар, ол өзін "диогеннің барлық құмарлықтарға қарсы шыққан азамат" деп атайды. Крейстің Ахаиялық Брайсонның және Стилпоның шәкірті екендігі де айтылады. Ол жайбарақат қарапайым өмір сүрді, ал Плутарх, Крейстің егжей-тегжейлі өмірбаянын жазған, ол сақталмаған, Крейстің қандай адам болғанын жазды: Бірақ Крейс тек өзінің әмиянін және сыпырылған плащын ғана алып, өмірін күлкілі күлді, ол әрқашан фестивальде болғандай. Оның аяғы құлап, иығы қисық болған. Ол есікті ашатын (θυρεπανοίκτης) деген лақап атпен танылды, өйткені ол кез-келген үйге кірсе, адамдар оны қуана және құрметпен қабылдады: Ол отбасының мүшелерін татуластыру үшін, шақырусыз немесе басқаша шақырусыз, достарының үйлеріне кіргізіп, тіпті олар қатты келіспейтін болса да. Ол жөнге салғандарға қарсы кінәратсыз, жұмсақ сөйлеген, өйткені оларға да, тек тыңдағандарға да пайдалы болғысы келген. Ол Крейстің бір шәкірті Метроклдің әпкесі Маронейдің Гиппархиясының назарын өзіне аударды. Хиппархия Крейтті сүйіп, оның өмірі мен ілімдеріне ғашық болды және осылайша Крейтке ұқсас түрде өзінің бай тәрбиесінен бас тартып, оған үйленді. Бұл неке (қадимгі Афина үшін) ерлі-зайыптылардың өзара құрметтесуіне және теңдігіне негізделген. Хиппархияның әр жердегі сандықтармен жұрт алдында пайда болуы туралы әңгімелер дәл осылай айтылған, өйткені сыйлы әйелдер мұндай жүріс-тұрысты жасамады және циникалық ұятсыздықтың бір бөлігі ретінде олар жұрт алдында жыныстық қатынасқа түсті. Олардың кем дегенде екі баласы болды, бір қыз және Пасикл есімді ұл. Біз Крейстің өз ұлын жезөкшеханаға алып барып, жыныстық қатынасқа бастағандығын және қызының бір ай бойы сынақ некеде болуы мүмкін ерлермен некелесуіне рұқсат бергенін білдік. Ол ғасырдың соңғы жылдарында Цитийдің Зенонның мұғалімі болды және оның стоик философиясын дамытуда Зенонға ең үлкен әсер еткені сөзсіз. Зенон әрқашан Крейсті үлкен құрметпен қараған, ал біздің Крейстер туралы біздегі кейбір мәліметтер, мүмкін, Зенонның жазбалары арқылы бізге жеткен. Оның басқа шәкірттері Метрокл, Моним, Менипп, Клеомен, сондай-ақ, Зенонның орынбасарлары - стоик мектебінің басшысы Клеанфты оқытқан болуы мүмкін. Крейстер, көрініп тұрғандай, б. з. д. 307 жылы Деметрий Фаларей сол жерге жер аударылған кезде Фибада болған. Ол қартайған шағында (б.з.д. 285 ж. шамасында) қайтыс болды және Беотияда жерленді.

Кейінгі мәдени сілтемелер

Крейс пен Гиппархия арасындағы қарым-қатынас көптеген көркем әңгімелердің тақырыбы болды, мысалы, 17 ғасырда итальяндық монах Клеменца Нинци жазған «Spozalizio d'Ipparchia filosofa» пьесасы немесе Кристоф Мартин Виландтың «Крейс және Гиппархия» романы (1804). Француз жазушысы Марсель Швоб 1896 жылы жазған «Vies imaginaires» еңбегінде Крейстің көркем өмірбаянын жазды.