Жаңа Кейнсиандық макроэкономика мектебі

Кіріспе

Макроэкономика мектебі

Жаңа кейнсиандық экономика – кейнсиандық экономиканың микроэкономикалық негізін қалыптастыруға ұмтылатын макроэкономика мектебі. Ол жаңа классикалық макроэкономика жақтастарының кейнсиандық макроэкономикаға бағытталған сындық пікірлеріне жауап ретінде дамыды. Жаңа кейнсиандық макроэкономикаға қатысты екі негізгі болжам бар. Жаңа классикалық тәсіл сияқты, жаңа кейнсиандық макроэкономикалық талдау көбінесе үй шаруашылықтары мен фирмалардың рационалды күтулерге ие екенін болжайды. Алайда, екі мектептің арасындағы ерекшелік – жаңа кейнсиандық талдау әртүрлі нарықтық сәтсіздіктерді қабылдауында. Атап айтқанда, жаңа кейнсиандықтар баға мен жалақыны белгілеуде толық емес бәсекелестік бар екенін ескереді, бұл бағалар мен жалақының неге «жабысқақ» болатынын түсіндіруге көмектеседі, яғни олар экономикалық жағдайлардың өзгеруіне дереу бейімделмейді. Жалақы мен бағаның жабысқақтығы және жаңа кейнсиандық модельдердегі нарықтық жетіспеушіліктердің басқа да сипаттамалары экономиканың толық жұмыспен қамтылмауы мүмкін екенін көрсетеді. Сондықтан жаңа кейнсиандықтар үкіметтің (бюджеттік саясат арқылы) және орталық банктың (ақша-кредиттік саясатты қолдану арқылы) макроэкономикалық тұрақтандыруы макроэкономикалық тиімділікті арттыруы мүмкін деп санайды. Жаңа кейнсиандық экономика жаңа неоклассикалық синтездің бір бөлігіне айналды, ол оның және жаңа классикалық макроэкономиканың элементтерін біріктіреді, және қазіргі таңдағы бағыттық макроэкономиканың теориялық негізін құрайды.

1970 жылдар

Жаңа кейнсиандық экономиканың бірінші толқыны 1970 жылдардың соңында қалыптасты. Стенли Фишер 1977 жылы жариялаған «Ұзақ мерзімді келісімшарттар, рационалды күтулер және оңтайлы ақша ұсынысы ережесі» атты мақаласында жабысқақ ақпараттың алғашқы моделін жасады. Ол «кезең-кезеңмен» немесе «үстіртен жабатын» келісімшарт үлгісін қолданды. Экономикада екі кәсіподақ бар делік, олар кезекпен жалақыны белгілейді. Кәсіподақтың кезені келгенде, ол келесі екі кезеңге арналған жалақы мөлшерін анықтайды. Бұл Джон Б. Тейлордың моделінен өзгеше, онда номиналды жалақы келісімшарт мерзімі ішінде өзгермейді, бұл оның кейінгі екі мақаласында кеңейтілді: 1979 жылғы «Макромодельде жалақыны кезең-кезеңмен белгілеу» және 1980 жылғы «Агрегаттық динамика және кезең-кезеңмен келісімшарттар». Тейлор мен Фишердің келісімшарттарының ортақ ерекшелігі – ағымдағы кезеңде жалақыны белгілейтін кәсіподақтар ғана ең соңғы ақпаратты пайдаланады: экономиканың жартысындағы жалақы әлі де бұрынғы ақпаратты көрсетеді. Тейлор моделінде жабысқақ ақпараттан өзге, жабысқақ номиналды жалақы да болды: номиналды жалақы келісімшарт мерзімі бойы (екі кезең) тұрақты болуы тиіс. Бұл алғашқы жаңа кейнсиандық теориялардың негізгі идеясы – номиналды жалақылар белгілі болған жағдайда, ақша-кредиттік саясат (орталық банк) жұмыспен қамту деңгейін реттеуге мүмкіндігіне негізделген. Жалақылар номиналдық ставкалары бойынша бекітілгендіктен, ақша-кредиттік саясат ақша ұсынымын өзгерту арқылы нақты жалақыны (инфляцияға түзетілген жалақының шамасын) реттеуге және осылайша жұмыспен қамту деңгейіне әсер етуге қабілетті.

Меню шығындары мен кемелсіз бәсекелестік

1980 жылдары бағаның жабысқақтығын түсіндіру үшін толық емес бәсекелестік аясында мәзірлік шығындарды пайдаланудың негізгі тұжырымдамасы жасалды. Бағаны өзгертуге байланысты біржолғы шығын (мәзірлік шығын) туралы түсінікті Sheshinski және Weiss (1977) алғаш рет баға өзгерісінің жиілігіне инфляцияның әсерін қарастырған зерттемелерінде енгізді. Оны номиналды бағалардың тұрақсыздығының жалпы теориясы ретінде қолдану идеясын бірнеше экономистер 1985-86 жылдары дерлік бір уақытта ұсынды. Джордж Акерлоф пен Джанет Йелленнің пікірінше, шектеулі рационалдылыққа байланысты фирмалар өз бағаларын өзгерткісі келмейді, егер олардан күтілетін пайда шамалы болмаса. Бұл шектеулі рационалдылық номиналды бағалар мен жалақының инерциясына алып келеді, бұл номиналды бағалар мен жалақының тұрақтылығы сақталғанда өнімнің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Грегори Манкиу мәзірлік шығындар идеясын қабылдап, бағалардың жабысқақтығынан туындаған өнімдегі өзгерістердің әл-ауқатқа тигізетін әсеріне назар аударды. Майкл Паркин де осы идеяны ұсынды. Бұл тәсіл бастапқыда номиналды бағалардың қатаңдығына баса назар бергенмен, Оливье Бланшар мен Нобухиро Кийотаки "Монополистік бәсекелестік және жиынтық сұраныстың әсері" атты маңызды мақаласында оны жалақы мен бағаларға да қатысты қолданды. Хью Диксон мен Клаус Хансен көрсеткендей, тіпті мәзірлік шығындар экономиканың шағын секторына ғана қатысты болса да, ол экономиканың қалған бөлігіне әсер етеді және экономиканың қалған бөлігіндегі бағалар сұраныстың өзгеруіне азырақ сезімтал болады. Кейбір зерттеулер мәзірлік шығындардың жиынтық әсеріне ие болуы үшін тым аз екенін ұсынғанмен, Лоренс М. Болл мен Дэвид Ромер 1990 жылы нақты қатаңдықтар номиналды қатаңдықтармен өзара әрекеттесіп, маңызды тепе-теңсіздіктерді тудыруы мүмкін екенін көрсетті. Нақты қатаңдықтар фирма экономикалық ортаның өзгеруіне жауап ретінде нақты бағаларын баяу реттейтін кезде пайда болады. Мысалы, фирма нарықта үстемдікке ие болса немесе оның кірістер мен жалақыға байланысты шығындары келісімшарт бойынша бекітілген болса, ол нақты қатаңдыққа тап болуы мүмкін. Балл мен Ромер еңбек нарығындағы нақты қатаңдықтар фирманың шығындарын жоғары ұстайды, бұл фирмаларды бағаларды төмендетуге және кіріс жоғалтуға тартындырады. Нақты қатаңдықтардың тудырған шығындары және бағаларды өзгертуге байланысты мәзірлік шығындар фирманың бағаны нарықтық тепе-теңдік деңгейіне дейін төмендетуінің ықтималдығын азайтады. Бағалар толығымен икемді болса да, толық емес бәсекелестік фискалдық саясаттың мультипликаторлық әсеріне әсер етуі мүмкін. Хью Диксон мен Грегори Манкиу тәуелсіз түрде қарапайым жалпы тепе-теңдік модельдерін жасады, бұл фискалдық мультипликатор өнім нарығындағы толық емес бәсекелестіктің дәрежесіне байланысты өсуі мүмкін екенін көрсетті. Мұның себебі – өнім нарығындағы толық емес бәсекелестік нақты жалақыны төмендетуге бейім, бұл шаруашылықтың тұтынудан бас тартып, бос уақытты пайдалануға көшуіне әкеледі. Үкіметтік шығындар артқан кезде, біржолғы салық салудың сәйкес өсуі демалыс пен тұтынудың азаюына себеп болады (егер олар екеуі де қалыпты тауарлар болса). Өнім нарығындағы толық емес бәсекелестіктің дәрежесі неғұрлым жоғары болса, нақты жалақы соғұрлым төмен болады, демек, азаю демалысқа (яғни үй шаруашылықтары көбірек жұмыс істейді) және тұтынуға азырақ тиеді. Сондықтан фискалдық мультипликатор бірден аз, бірақ өнім нарығындағы толық емес бәсекелестіктің дәрежесіне байланысты артады.

In the 1980s the key concept of using menu costs in a framework of imperfect competition to explain price stickiness was developed. The concept of a lump sum cost (menu cost) to changing the price was originally introduced by Sheshinski and Weiss (1977) in their paper looking at the effect of inflation on the frequency of price changes. The idea of applying it as a general theory of nominal price rigidity was simultaneously put forward by several economists in 1985–86. George Akerlof and Janet Yellen put forward the idea that due to bounded rationality firms will not want to change their price unless the benefit is more than a small amount. This bounded rationality leads to inertia in nominal prices and wages which can lead to output fluctuating at constant nominal prices and wages. Gregory Mankiw took the menu cost idea and focused on the welfare effects of changes in output resulting from sticky prices. Michael Parkin also put forward the idea. Although the approach initially focused mainly on the rigidity of nominal prices, it was extended to wages and prices by Olivier Blanchard and Nobuhiro Kiyotaki in their influential article "Monopolistic Competition and the Effects of Aggregate Demand". Huw Dixon and Claus Hansen showed that even if menu costs applied to a small sector of the economy, this would influence the rest of the economy and lead to prices in the rest of the economy becoming less responsive to changes in demand. While some studies suggested that menu costs are too small to have much of an aggregate impact, Laurence M. Ball and David Romer showed in 1990 that real rigidities could interact with nominal rigidities to create significant disequilibrium. Real rigidities occur whenever a firm is slow to adjust its real prices in response to a changing economic environment. For example, a firm can face real rigidities if it has market power or if its costs for inputs and wages are locked in by a contract. Ball and Romer argued that real rigidities in the labor market keep a firm's costs high, which makes firms hesitant to cut prices and lose revenue. The expense created by real rigidities combined with the menu cost of changing prices makes it less likely that firm will cut prices to a market clearing level. Even if prices are perfectly flexible, imperfect competition can affect the influence of fiscal policy in terms of the multiplier. Huw Dixon and Gregory Mankiw developed independently simple general equilibrium models showing that the fiscal multiplier could be increasing with the degree of imperfect competition in the output market. The reason for this is that imperfect competition in the output market tends to reduce the real wage, leading to the household substituting away from consumption towards leisure. When government spending is increased, the corresponding increase in lump sum taxation causes both leisure and consumption to decrease (assuming that they are both a normal good). The greater the degree of imperfect competition in the output market, the lower the real wage and hence the more the reduction falls on leisure (i. e. households work more) and less on consumption. Hence the fiscal multiplier is less than one, but increasing in the degree of imperfect competition in the output market.

Calvo-ның сатылы келісімшарт моделі

1983 жылы Гильермо Кальво "Көмекші функцияны барынша арттыру шеңберіндегі кезеңдік бағалар" деген мақала жазды. Алғашқы мақала үздіксіз уақыт математикалық тұрғыда жазылған, бірақ қазіргі таңда дискретті уақыт нұсқасы көбірек қолданылады. Кальво моделі жаңа кейнсиандық модельдерде номиналды қатаңдықты модельдеудің ең көп таралған әдісіне айналды. Кәсіпорның кез келген h кезеңінде бағасын жаңару мүмкіндігі бар (қауіп коэффициенті), немесе сол кезеңде баға өзгеріссіз қалу ықтималдығы бар (сақталу коэффициенті). Бұл жағдайда h ықтималдығы кейде осы контексте "Кальво ықтималдығы" деп аталады. Calvo моделінің маңызды ерекшелігі – баға белгілеуші номиналды бағаның қанша уақытқа дейін қолданылатынын білмейді, ал Taylor моделінде шартының мерзімі алдын ала белгілі.

Үйлестірудің бұзылуы

Координациялық сәтсіздік – рецессия мен жұмыссыздықты түсіндіруге арналған тағы бір маңызды неокейнсиандық ұғым. Рецессия кезінде зауыт жұмыс істеуге дайын адамдар болғанымен, олардың өнімдерін сатып алуға дайын, жұмыс таба алмаған адамдар болғанымен де тоқтап қалуы мүмкін. Мұндай жағдайларда экономикалық төмендеулер координациялық сәтсіздіктің салдары болып көрінеді: «көрінбейтін қол» өндіріс пен тұтынудың қалыпты, оңтайлы ағынын үйлестіре алмайды. Рассел Купер мен Эндрю Джонның 1988 жылғы «Кейнсиандық модельдерде координациялық сәтсіздікті үйлестіру» атты мақаласында координация ұғымы, агенттердің әрқайсысының жағдайын жақсартуға (немесе кем дегенде нашарлатпауға) мүмкіндік беретін бірнеше тепе-теңдіктерге ие модельдер ретінде қарастырылған. Купер мен Джон өз жұмыстарын бұрынғы модельдерге негіздеді, соның ішінде Питер Даймондтың 1982 жылғы «кокос» моделі, ол іздеу және сәйкестік теориясын қолдана отырып, координациялық сәтсіздіктің мысалын көрсетті. Даймондтың моделінде өндірушілер басқалар өндіріспен айналысқанда өндіріс көлемін арттыруға бейім. Саудаға қатысуға болатын серіктестердің санының артуы, әрбір өндірушінің саудаласуға болатын адамды табу мүмкіндігін арттырады. Басқа координациялық сәтсіздіктердегідей, Даймондтың моделі де бірнеше тепе-теңдіктерге ие, ал бір агенттің әл-ауқаты басқалардың шешімдеріне байланысты. Даймондтың моделі – нарыққа қатысушылардың саны артқанда нарықтың тиімді жұмыс істеуіне ықпал ететін «тығыз нарықтық сыртқы эффектінің» мысалы. Координациялық сәтсіздіктің тағы бір себебі – өзі-өзі орындалатын болжамдар. Егер фирма сұраныстың төмендеуін күтсе, ол жұмысқа алуды қысқартуы мүмкін. Жұмыс орындарының жетіспеуі жұмыскерлерді алаңдатып, олар тұтынуын азайтуы мүмкін. Сұраныстың төмендеуі фирманың күтуімен сәйкес келеді, бірақ бұл толығымен фирманың өзіндік әрекеттерінің нәтижесі.

Еңбек нарығының жетіспеушілігі: тиімділік жалақысы

Жаңа кейнсиандықтар еңбек нарығының тазаланбауына түсіндірмелер ұсынды. Вальрастық нарықта жұмыссыз жұмысшылар еңбекке деген сұраныс еңбек ұсынысына теңеспейінше жалақыны төмендетіп, саудаласады. Егер нарық Вальрастық болса, жұмыссыздардың қатары жұмыс ауыстырып жүрген жұмысшылармен және жалақы тым төмен болғандықтан жұмыс істеуді қаламаған жұмысшылармен ғана шектеледі. Олар нарықтардың неліктен жұмыс істеуге дайын жұмысшыларды жұмыссыз қалдыруы мүмкін екенін түсіндіретін бірнеше теорияларды жасады. Бұл теориялардың ең маңыздысы – тиімді жалақы теориясы, ол бұрынғы жұмыссыздықтың қысқа мерзімді өсімдері тұрақты болып қалып, ұзақ мерзімде жұмыссыздықтың деңгейінің өсуіне әкелетін ұзақ мерзімді әсерін түсіндіру үшін қолданылады. Тиімді жалақы модельдерінде жұмысшыларға нарықты тазартудың орнына өнімділікті максималдайтын деңгейде жалақы төленеді. Мысалы, дамып келе жатқан елдерде фирмалар жұмысшыларының өнімді болу үшін жеткілікті тамақтануға мүмкіндік алуы үшін нарықтық бағадан жоғары жалақы төлеуі мүмкін. Фирмалар адалдық пен моральды арттыру үшін жоғары жалақы төлеуі мүмкін, бұл өнімділіктің артуына әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, фирмалар жұмыстан жалтарудың алдын алу үшін нарықтық жалақыдан жоғары жалақы төлеуі мүмкін. Әсіресе, жалтару модельдері үлкен әсер етті. Карл Шапиро мен Джозеф Стиглицтің 1984 жылғы «Теңдесімсіз жұмыссыздық – жұмысшылардың тәртібін сақтау құралы ретінде» атты мақаласы фирмалар жұмысшылардың еңбек өнімділігін бақылап, жалтарушы жұмысшыларды жұмыстан шығарумен қорқытпаса, жұмысшылар жұмыстан қашуға бейім болатын модельді жасады. Егер экономика толық жұмыспен қамтылған болса, жұмыстан шығарылған жалтарушы жай ғана жаңа жұмысқа өтеді. Жеке фирмалар жұмысшыларына нарықтық бағадан жоғары жалақы төлейді, бұл жұмысшылардың жұмыстан бас тартудан гөрі жұмыс істеп, қазіргі жұмыстарын сақтап қалуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ жаңа жұмыс іздеу қаупінен сақтайды. Барлық фирмалар нарықтық жалақыдан жоғары төлейтіндіктен, жиынтық еңбек нарығы тазаланбайды. Бұл жұмыссыз жұмысшылардың қорын құрайды және жұмыстан шығарудың құнын арттырады. Жұмысшылар жалақының төмендеуімен ғана емес, жұмыссыздардың қатарына қосылу қаупімен де күреседі. Жақыны нарықтық деңгейден жоғары ұстап тұру жұмысшыларды жалтарудан тиымдайды, бұл оларды тиімдірек етеді, бірақ кейбір жұмыс істеуге дайын жұмысшылар жұмыссыз қалады.

New Keynesians offered explanations for the failure of the labor market to clear. In a Walrasian market, unemployed workers bid down wages until the demand for workers meets the supply. If markets are Walrasian, the ranks of the unemployed would be limited to workers transitioning between jobs and workers who choose not to work because wages are too low to attract them. They developed several theories explaining why markets might leave willing workers unemployed. The most important of these theories was the efficiency wage theory used to explain long term effects of previous unemployment, where short term increases in unemployment become permanent and lead to higher levels of unemployment in the long run. In efficiency wage models, workers are paid at levels that maximize productivity instead of clearing the market. For example, in developing countries, firms might pay more than a market rate to ensure their workers can afford enough nutrition to be productive. Firms might also pay higher wages to increase loyalty and morale, possibly leading to better productivity. Firms can also pay higher than market wages to forestall shirking. Shirking models were particularly influential. Carl Shapiro and Joseph Stiglitz's 1984 paper "Equilibrium Unemployment as a Worker Discipline Device" created a model where employees tend to avoid work unless firms can monitor worker effort and threaten slacking employees with unemployment. If the economy is at full employment, a fired shirker simply moves to a new job. Individual firms pay their workers a premium over the market rate to ensure their workers would rather work and keep their current job instead of shirking and risk having to move to a new job. Since each firm pays more than market clearing wages, the aggregated labor market fails to clear. This creates a pool of unemployed laborers and adds to the expense of getting fired. Workers not only risk a lower wage, they risk being stuck in the pool of unemployed. Keeping wages above market clearing levels creates a serious disincentive to shirk that makes workers more efficient even though it leaves some willing workers unemployed.

Жаңа неоклассикалық синтез

1990 жылдардың басында экономистер 1980-ші жылдары және одан бұрын дамыған жаңа Кейнс экономикасының элементтерін Нақты бизнес циклдер теориясымен біріктіре бастады. RBC модельдері динамикалық болғанмен, толық бәсекелестікке негізделді; жаңа Кейнс модельдері көбінесе статикалық болды, бірақ толық емес бәсекелестікке негізделген. Жаңа неоклассикалық синтез, негізінен, RBC-нің динамикалық ерекшеліктерін жаңа Кейнс модельдерінің толық емес бәсекелестігімен және номиналды тұрақсыздығымен үйлестірді. Так Юн бұл жұмысты алғашқылардың бірі болып жасады, ол үшін Calvo баға белгілеу моделін қолданды. Гудфренд пен Кинг жаңа синтездің төрт негізгі элементін ұсынды: уақыт бойынша оңтайландыру, рационалды күтулер, толық емес бәсекелестік және бағаны түзетудің жоғары құны (мәзір шығындары). Гудфренд пен Кинг сондай-ақ, консенсус модельдерінің белгілі бір саяси салдарлары бар екенін анықтады: ақша-кредит саясаты қысқа мерзімде нақты өнімге әсер ете алады, бірақ ұзақ мерзімде айырбас жоқ: ақша қысқа мерзімде бейтарап емес, бірақ ұзақ мерзімде бейтарап. Инфляцияның әлеуметтік әсері теріс. Орталық банктер үшін инфляцияны бақылау сияқты ережелерге негізделген саясат арқылы сенімділікті сақтау маңызды.

Жаңа Кейнс Филипс қисығы

Жаңа Кейнсиандық Филипс қисығы алғаш рет Робертс 1995 жылы шығарды, содан бері ол көптеген қазіргі заманғы Жаңа Кейнсиандық DSGE модельдерінде қолданылып келеді. Жаңа Кейнсиандық Филипс қисығы осы кезеңдегі инфляцияның ағымдағы өнім мен келесі кезеңдегі инфляция күтілімдеріне байланысты екенін көрсетеді. Бұл қисық Calvo динамикалық бағалау моделінен туындайды және математикалық тұрғыда былай өрнектеледі:

Ағымдағы кезең t-дегі келесі кезеңнің инфляциясы күтілімі арқылы қосылады, мұнда – дисконттық фактор. Тұрақты инфляцияның өнімге реакциясын көрсетеді және көбінесе кез келген кезеңде бағаның өзгеру ықтималдығымен анықталады, ол :

Номиналды бағалардың қатаңдығы төмен болған сайын (яғни жоғары болған сайын), өнімнің ағымдағы инфляцияға тигізетін әсері күштірек болады.

Ақша-кредит саясатының ғылымдары

1990 жылдары қалыптасқан идеялар ақша-кредит саясатын талдауға арналған жаңа кейнсиандық динамикалық стохастикалық жалпы тепе-теңдік моделін жасау үшін біріктірілді. Бұл Ричард Кларида, Джорди Гали және Марк Гертлердің Экономикалық әдебиет журналындағы шолу жұмысында келтірілген үш теңдеулі жаңа кейнсиандық модельге әкелді. Ол жаңа кейнсиандық Филипс қисығының және Тейлор ережесінің екі теңдеуін оптималды динамикалық тұтыну теңдеуінен (шаруашылықтың Эйлер теңдеуінен) туындаған динамикалық IS қисығымен үйлестіреді. Осы үш теңдеу саясат мәселелерін теориялық тұрғыдан талдауға қолданылатын салыстырмалы түрде қарапайым модельді құрады. Дегенмен, модель кейбір аспектілерде тым әрі қарай жеңілдетілген (мысалы, капитал немесе инвестиция қарастырылмаған). Сонымен қатар, ол эмпирикалық зерттеулерде жақсы нәтижелер көрсетпейді.

2000 жылдар

Жаңа мыңжылдықта жаңа кейнсиандық экономика саласында бірнеше маңызды қадамдар жасалды.

Толықсыз бәсекелестікке ұшыраған еңбек нарығының пайда болуы

1990 жылдардағы модельдер өнім нарығындағы бағалардың өзгеруге кедерігіне назар бөлген болатын. 2000 жылы Кристофер Эрцег, Дейл Хендерсон және Эндрю Левин Бланшард пен Кийотакидің кәсіподақтанған еңбек нарығы моделін Кальво баға белгілеу тәсілімен үйлестіріп, оны жаңа Кейнстік DSGE моделіне енгізді.

Тіркемелі ақпарат

Фишердің үлгісінде кездесетін жабысқақ ақпарат идеясын кейін Грегори Манкив пен Рикардо Рейс дамытты. Бұл Фишердің моделіне жаңа ерекшелік қосты: жұмысшының әр кезеңде өз жалақысы мен бағасын қайта жоспарлай алуының белгілі бір ықтималдығы бар. Тоқсандық деректерді пайдаланып, олар 25% мәнін қабылдады: яғни, кездейсоқ таңдалған фирмалардың/кәсіподақтардың 25% әр тоқсанда ағымдағы және болашақ бағалардың траекториясын қазіргі ақпарат негізінде жоспарлай алады. Егер біз ағымдағы кезеңді қарастырсақ: бағалардың 25% соңғы қолжетімді ақпаратқа негізделеді; ал қалған 75% соңғы рет баға траекториясын қайта жоспарлай алған кезде қолжетімді ақпаратқа негізделеді. Манкив пен Рейс жабысқақ ақпарат моделінің инфляцияның тұрақтылығын түсіндірудің тиімді тәсілі екенін анықтады. Жабысқақ ақпарат модельдері номиналды қатаңдыққа ие емес: фирмалар немесе кәсіподақтар әр кезең үшін әртүрлі бағалар немесе жалақыларды таңдауға еркін. Жабысқақ болып табылатыны – ақпарат, баға емес. Сондықтан, егер фирмаға сәттілік келсе және қазіргі және болашақ бағаларын қайта жоспарлауға мүмкіндік берілсе, ол қазіргі және болашақтағы оңтайлы бағалар деп санайтын траекторияны таңдайды. Әдетте, бұл жоспардың әр кезеңінде әртүрлі баға белгілеуді білдіреді. Бұл бағалар туралы эмпирикалық деректерге қайшы келеді. Қазіргі уақытта әртүрлі елдерде – АҚШ, Еуроаймақ, Ұлыбритания және басқалар – бағалардың қатаңдығын зерттеуге көптеген зерттеулер арналған. Осы зерттеулердің барлығы бағалар жиі өзгеріп отыратын секторлар бар екенін, сонымен қатар бағалар уақыт өте тұрақты болып қалатын секторлар да бар екенін көрсетеді. Жабысқақ ақпарат моделінде жабысқақ бағалардың болмауы экономиканың көп бөлігіндегі бағалардың мінез-құлқымен үйлеспейді. Бұл жабысқақ ақпаратты жабысқақ бағалармен біріктіретін «қос жабысқақтық» моделін құруға әкелді.

2010 жылдар

2010 жылдары стандартты жаңа кейнсиандық үлгіге үй шаруашылықтарының әртүрлілігін енгізетін модельдер пайда болды, олар көбінесе «HANK» модельдері (гетерогенді агенттік жаңа кейнсиандық) деп аталады. Бағалардың жабысқақтығымен қатар, әдеттегі HANK моделі сақтандырылмаған, жеке еңбек табысының тәуекелімен сипатталады, бұл байлықтың біртекті емес таралуына әкеледі. Осы екі ерекшелікті қамтитын ең алғашқы модельдер Oh and Reis (2012), McKay and Reis (2016) және Guerrieri and Lorenzoni (2017) еңбектері болып табылады. «HANK моделі» атауын Грег Каплан, Бенджамин Молл және Джанлука Виоланте 2018 жылғы мақаласында берді, онда үй шаруашылықтары екі түрлі активтерді жинақтайды деп моделеді: бірі ақшалай, екіншісі – ақшалай емес. Бұл үй шаруашылықтарының портфельдері құрамындағы айқын әртүрлілікке әкеледі. Атап айтқанда, модель эмпирикалық деректермен сәйкес келеді, өйткені онда ақшалай байлығы аз үй шаруашылықтарының үлкен үлесі бар: «қолдан ауызға» тіршілік ететін үй шаруашылықтары. Эмпирикалық деректерге сәйкес, осы үй шаруашылықтарының шамамен үштен екісі ақшалай байлығы аз болғанына қарамастан, ақшалай емес байлықтың елеулі көлеміне ие. Бұл үй шаруашылықтары «бай қолдан ауызға» үй шаруашылықтары деп аталады, бұл термин 2014 жылы Каплан мен Виолантетің фискалдық ынталандыру саясатын зерттеуінде енгізілді. Жаңа кейнсиандық модельдердегі «бай қолдан ауызға» үй шаруашылықтарының болуы ақша-кредит саясатының әсері үшін маңызды, өйткені осы үй шаруашылықтарының тұтыну мінез-құлқы пайыздық ставканың өзгеруіне қарағанда, қолжетімді табыстың өзгеруіне күшті сезімталдық танытады (яғни, ағымдағы тұтынуға қатысты болашақ тұтынудың құны). Тікелей салдары – ақша-кредит саясаты көбінесе үй шаруашылықтарының еңбек табысы арқылы жұмыс істейтін жалпы тепе-теңдік әсерлері арқылы жүзеге асырылады, емес, аралық уақыттардағы алмасу арқылы, бұл өкілдік агенттік жаңа кейнсиандық (RANK) модельдеріндегі негізгі тарату механизмі. Бұл ақша-кредит саясатына екі маңызды салдар туғызады. Біріншіден, ақша-кредит саясаты фискалдық саясатпен күшті өзара әрекеттеседі, өйткені «қолдан ауызға» тіршілік ететін үй шаруашылықтарының болуына байланысты Рикардолық эквиваленттілік бұзылады. Атап айтқанда, пайыздық ставканың өзгеруі Үкіметтің бюджеттік шектеуін өзгертеді, ал осы өзгеріске фискалдық жауап үй шаруашылықтарының қолжетімді табысына әсер етеді. Екіншіден, жиынтық ақша шоктары үлестірімдік бейтарап емес, өйткені олар капиталға түсетін табысқа әсер етеді, бұл әртүрлі байлық және активтер деңгейі бар үй шаруашылықтарына әртүрлі әсер етеді.

The 2010s saw the development of models incorporating household heterogeneity into the standard New Keynesian framework, commonly referred as 'HANK' models (Heterogeneous Agent New Keynesian). In addition to sticky prices, a typical HANK model features uninsurable idiosyncratic labor income risk which gives rise to a non degenerate wealth distribution. The earliest models with these two features include Oh and Reis (2012), McKay and Reis (2016) and Guerrieri and Lorenzoni (2017). The name "HANK model" was coined by Greg Kaplan, Benjamin Moll and Gianluca Violante in a 2018 paper that additionally models households as accumulating two types of assets, one liquid and the other illiquid. This translates into rich heterogeneity in portfolio composition across households. In particular, the model fits empirical evidence by featuring a large share of households holding little liquid wealth: the 'hand to mouth' households. Consistent with empirical evidence, about two thirds of these households hold non trivial amounts of illiquid wealth, despite holding little liquid wealth. These households are known as wealthy hand to mouth households, a term introduced in a 2014 study of fiscal stimulus policies by Kaplan and Violante. The existence of wealthy hand to mouth households in New Keynesian models matters for the effects of monetary policy, because the consumption behavior of those households is strongly sensitive to changes in disposable income, rather than variations in the interest rate (i. e. the price of future consumption relative to current consumption). The direct corollary is that monetary policy is mostly transmitted via general equilibrium effects that work through the household labor income, rather than through intertemporal substitution, which is the main transmission channel in Representative Agent New Keynesian (RANK) models. There are two main implications for monetary policy. First, monetary policy interacts strongly with fiscal policy, because of the failure of Ricardian Equivalence due to the presence of hand to mouth households. In particular, changes in the interest rate shift the Government's budget constraint, and the fiscal response to this shift affects households' disposable income. Second, aggregate monetary shocks are not distributional neutral since they affect the return on capital, which affects households with different levels of wealth and assets differently.

Саясаттық әсері

Жаңа кейнсиандық экономистер жаңа классикалық экономистермен келіседі, ұзақ мерзімде классикалық дихотомия сақталады: ақша ұсынымындағы өзгерістер бейтарап. Алайда, жаңа кейнсиандық модельде бағалар жабысқақ болғандықтан, ақша ұсынымының артуы (немесе, балама ретінде, пайыздық ставканың төмендеуі) қысқа мерзімде өнімді арттырып, жұмыссыздықты төмендетеді. Сонымен қатар, кейбір жаңа кейнсиандық модельдер ақшаның бірнеше жағдайда бейтарап еместігін растайды. Дегенмен, жаңа кейнсиандық экономистер қысқа мерзімді өнім мен жұмыспен қамтуды арттыру үшін экспансиялық монетарлық саясатты қолдануға қарсы, себебі ол инфляциялық күтулерді арттырып, болашаққа проблемалар жинақтайды. Олардың орнына, монетарлық саясатты тұрақтандыру үшін пайдалануды ұсынады. Яғни, ақша ұсынымын кенеттен көбейтіп, уақытша экономикалық өрлеуді жасау ұсынылмайды, себебі инфляциялық күтулердің артуын жою рецессиясыз мүмкін емес. Алайда, экономика күтпеген сыртқы шокқа ұшырағанда, шоқтың макроэкономикалық әсерін монетарлық саясатпен теңгеру пайдалы болуы мүмкін. Бұл әсіресе, егер күтпеген шок (мысалы, тұтынушылар сенімінің төмендеуі) өнім мен инфляцияны төмендетуге бейім болса; мұндай жағдайда ақша ұсынымын кеңейту (пайыздық ставканы төмендету) инфляцияны және инфляциялық күтулерді тұрақтандыра отырып, өнімді арттыруға көмектеседі. Жаңа кейнсиандық DSGE модельдеріндегі оңтайлы монетарлық саясатты зерттеулер пайыздық ставка ережелеріне (әсіресе «Тейлор ережелеріне») назар аударды, олар инфляция мен өнімнің өзгеруіне жауап ретінде орталық банктың номиналды пайыздық ставканы қалай түзету керектігін көрсетеді. (Нақтырақ айтқанда, оңтайлы ережелер әдетте өнімнің өзінің өзгеруіне емес, өнімнің алшақтығының өзгеруіне жауап береді.) Кейбір қарапайым жаңа кейнсиандық DSGE модельдерінде инфляцияны тұрақтандыру жеткілікті болып шығады, себебі инфляцияны толығымен тұрақты ұстау өнім мен жұмыспен қамтуды да барынша тұрақтандырады. Бланшар мен Гали бұл қасиетті «құдайлық сәйкестік» деп атады. Алайда, олар нарықта бірнеше кемшіліктер бар модельдерде (мысалы, жұмыспен қамту деңгейін түзетудегі қиындықтар, сондай-ақ жабысқақ бағалар) «құдайлық сәйкестік» жоқ екенін көрсетеді, оның орнына инфляцияны тұрақтандыру мен жұмыспен қамтуды тұрақтандыру арасындағы айырбас бар. Сонымен қатар, кейбір макроэкономистер жаңа кейнсиандық модельдер тоқсан сайынғы сандық саясат бойынша кеңес беруге пайдалы болады деп санайды, бірақ келіспеушіліктер бар. Алвес (2014) құдайлық сәйкестіктің стандартты жаңа кейнсиандық модельдің сызықтық емес түрінде міндетті түрде орындалмайтынын көрсетті. Бұл қасиет тек монетарлық орган инфляция деңгейін дәл 0%-да ұстауға дайын болса ғана орындалады. Инфляция деңгейінің кез келген басқа мақсатты деңгейінде, тіпті жалақының жабысқақтығы сияқты нақты кемшіліктер болмаған жағдайда да, ішкі айырбас болады, ал құдайлық сәйкестік енді орындалмайды.

New Keynesian economists agree with New Classical economists that in the long run, the classical dichotomy holds: changes in the money supply are neutral. However, because prices are sticky in the New Keynesian model, an increase in the money supply (or equivalently, a decrease in the interest rate) does increase output and lower unemployment in the short run. Furthermore, some New Keynesian models confirm the non neutrality of money under several conditions. Nonetheless, New Keynesian economists do not advocate using expansive monetary policy for short run gains in output and employment, as it would raise inflationary expectations and thus store up problems for the future. Instead, they advocate using monetary policy for stabilization. That is, suddenly increasing the money supply just to produce a temporary economic boom is not recommended as eliminating the increased inflationary expectations will be impossible without producing a recession. However, when the economy is hit by some unexpected external shock, it may be a good idea to offset the macroeconomic effects of the shock with monetary policy. This is especially true if the unexpected shock is one (like a fall in consumer confidence) which tends to lower both output and inflation; in that case, expanding the money supply (lowering interest rates) helps by increasing output while stabilizing inflation and inflationary expectations. Studies of optimal monetary policy in New Keynesian DSGE models have focused on interest rate rules (especially 'Taylor rules'), specifying how the central bank should adjust the nominal interest rate in response to changes in inflation and output. (More precisely, optimal rules usually react to changes in the output gap, rather than changes in output per se.) In some simple New Keynesian DSGE models, it turns out that stabilizing inflation suffices, because maintaining perfectly stable inflation also stabilizes output and employment to the maximum degree desirable. Blanchard and Galí have called this property the 'divine coincidence'. However, they also show that in models with more than one market imperfection (for example, frictions in adjusting the employment level, as well as sticky prices), there is no longer a 'divine coincidence', and instead there is a tradeoff between stabilizing inflation and stabilizing employment. Further, while some macroeconomists believe that New Keynesian models are on the verge of being useful for quarter to quarter quantitative policy advice, disagreement exists. Alves (2014) showed that the divine coincidence does not necessarily hold in the non linear form of the standard New Keynesian model. This property would only hold if the monetary authority is set to keep the inflation rate at exactly 0%. At any other desired target for the inflation rate, there is an endogenous trade off, even under the absence real imperfections such as sticky wages, and the divine coincidence no longer holds.

Басқа макроэкономикалық мектептермен байланыс

Жылдар бойы кейнсиандыққа қатысты немесе оған қарсы "жаңа" макроэкономикалық теориялардың тізбегі ықпалды болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Пол Сэмюэлсон кейнсиандық экономиканы неоклассикалық экономикамен интеграциялауды білдіретін неоклассикалық синтез терминін қолданды. Аталып айтқанда, үкімет пен орталық банк толық жұмыспен қамтуды сақтайды, сонда неоклассикалық ұғымдар – шектеудің әмбебап аксиомасына негізделген – қолданылады. Джон Хикстің IS/LM моделі неоклассикалық синтездің орталық бөлігі болды. Кейін Джеймс Тобин және Франко Модильяни сияқты экономистердің тұтыну мен инвестициялардың микронегіздеріне көбірек назар аударатын жұмыстары кейде неокейнсиандық деп аталды. Бұл, әсіресе жеке инвестициялар мәселелеріне қатысты экономикалық өмірдегі негізгі белгісіздіктің маңыздылығын атап көрсеткен Пол Дэвидсонның посткейнсиандығымен жиі салыстырылады. Жаңа кейнсиандық Роберт Лукас пен жаңа классикалық мектепке жауап ретінде пайда болды. Бұл мектеп "рационалды күтулер" тұжырымы тұрғысынан кейнсиандықтардың үйлесімсіздіктерін сынады. Жаңа классикалықтар нарықтың тепе-теңдігін (толық жұмыспен қамтуда) рационалды күтулермен біріктірді. Жаңа кейнсиандықтар "микронегіздерді" пайдаланып, бағаның жабысқақтығы нарықтың тепе-теңдігіне кедергі келтіретінін көрсетті. Осылайша, рационалды күтулерге негізделген тепе-теңдік міндетті түрде бірегей болуы керек емес. Неоклассикалық синтез фискалдық және монетарлық саясат толық жұмыспен қамтуды сақтайды деп үміттенсе, жаңа классикалықтар бағалар мен жалақының реттелуінің қысқа мерзімде осы жағдайға автоматты түрде жетеді деп есептеді. Жаңа кейнсиандықтардың пікірінше, толық жұмыспен қамту ұзақ мерзімде ғана автоматты түрде қол жеткізіледі, себебі бағалар қысқа мерзімде "жабысқақ". Үкімет пен орталық банк саясаты қажет, өйткені "ұзақ мерзім" өте ұзаққа созылуы мүмкін. Соңында, жаңа классикалық макроэкономика мен жаңа кейнсиандық экономика арасындағы айырмашылықтар 1990 жылдардағы жаңа неоклассикалық синтезде шешілді, ол қазіргі таңдағы бағыттық экономиканың және Дональд Маркуэллдің негізін құрайды.

Over the years, a sequence of 'new' macroeconomic theories related to or opposed to Keynesianism have been influential. After World War II, Paul Samuelson used the term neoclassical synthesis to refer to the integration of Keynesian economics with neoclassical economics. The idea was that the government and the central bank would maintain rough full employment, so that neoclassical notions—centered on the axiom of the universality of scarcity—would apply. John Hicks' IS/LM model was central to the neoclassical synthesis. Later work by economists such as James Tobin and Franco Modigliani involving more emphasis on the microfoundations of consumption and investment was sometimes called neo Keynesianism. It is often contrasted with the post Keynesianism of Paul Davidson, which emphasizes the role of fundamental uncertainty in economic life, especially concerning issues of private fixed investment. New Keynesianism was a response to Robert Lucas and the new classical school. That school criticized the inconsistencies of Keynesianism in the light of the concept of "rational expectations". The new classicals combined a unique market clearing equilibrium (at full employment) with rational expectations. The New Keynesians used "microfoundations" to demonstrate that price stickiness hinders markets from clearing. Thus, the rational expectations based equilibrium need not be unique. Whereas the neoclassical synthesis hoped that fiscal and monetary policy would maintain full employment, the new classicals assumed that price and wage adjustment would automatically attain this situation in the short run. The new Keynesians, on the other hand, saw full employment as being automatically achieved only in the long run, since prices are "sticky" in the short run. Government and central bank policies are needed because the "long run" may be very long. Ultimately, the differences between new classical macroeconomics and New Keynesian economics were resolved in the new neoclassical synthesis of the 1990s, which forms the basis of mainstream economics today, and of Donald Markwell.