Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оэхалия патшасы Евритустың мифтік қызы, құстар туысы.
Mythical daughter of King Eurytus of Oechalia
the genus of birds
Грек мифологиясында Иоле (/aɪ//.//ə//l//i/; Ἰόλη) – Оэхалия патшасы Евритустың қызы. "Библиотекадағы" қысқаша мағлұматтарға сәйкес, Евритустың Иоле есімді әдемі, жас қызы болған және оған күйеу табуға болады. Иолені Геракл әйелі ретінде сұраған, бірақ Еврит оның қолын беруден бас тартқан. Гераклдың әйелінің оған деген қызғанышы салдарынан Иоле Гераклдың өліміне тікелей себепкер болды. Иоле туралы мифологияның көптеген ежелгі дереккөздерде әртүрлі нұсқалары бар. "Библиотека" ең толық әңгімені келтіреді, ал одан кейін Сенека мен Овидийде шамалы өзгерістер кездеседі. Басқа ежелгі авторлар (Диодор Сицилий, Гай Юлий Гигин және Псевдо-Плутарх) Иоле туралы ұқсас ақпаратты, қосымша өзгерістермен берген.
In Greek mythology, Iole ('/aɪ//.//ə//l//i/; Ἰόλη ) was the daughter of King Eurytus of Oechalia. According to the brief epitome in the Bibliotheca, Eurytus had a beautiful young daughter named Iole who was eligible for marriage. Iole was claimed by Heracles for a bride, but Eurytus refused her hand in marriage. Iole was indirectly the cause of Heracles' death because of his wife's jealousy of her. There are different versions of the mythology of Iole from many ancient sources. The Bibliotheca gives the most complete story followed by slight variations of this from Seneca and Ovid. Other ancient sources (i. e. Diodorus Siculus, Gaius Julius Hyginus, and Pseudo Plutarch) have similar information on Iole with additional variations.
Гераклдің Иолаға деген махаббаты оның өліміне әкеледі
Аполлодор бұл оқиғаны өзінің "Библиотекасында" баяндаған. Эврит патша шебер садақшы еді және садақ пен жебе туралы білімін ұлдарына үйретті. Ол қызы Иоланы өзімен және ұлдарымен садақ атуда жеңген адамға уәде етті. Ұлдары өте жақсы атқандықтан, патшалықтың барлық азаматтарын жеңіп шықты. Геракл жүлде туралы естіп, қызға құштарлықпен бәйгеге қатысты. Геракл ынтамен атты және тіпті Эвриттің өзінен де жоғары нәтиже көрсетті. Бұл теңсіз жағдай еді, себебі Эврит Гераклге садақ атуды үйреткен еді. Дегенмен, Гераклтың Иолаға деген махаббаты нәтижесіз аяқталды. Садақ ату бәйгесінен кейін Геракл Калидонға барды, онда ғибадатхананың баспалдағында принц Мелеагердің қарындасы Дианираны көріп қалды. Ол бір кезде Иола туралы ұмытып, Дианираға ғашық болды, оны өз үйіне алып келді және оған үйленді. Геракл патшалықты бағындырып, әскерді басқарғаннан кейін, уәдесін орындамағандығы үшін Эвритті өлтіруге кірісті. Гигин Геракл Эвритті ғана емес, сонымен қатар Иоланың бауырларын және басқа туыстарын да өлтіргенін айтады. Батыр Оэхалияны тонап, қабырғаларын қиратты. Дианира Несс қанының бір бөлігін сақтап қалды, себебі кентавр өлім алдында, егер ол Гераклге оның қанына малынған плащты (хитонды) сыйласа, ол махаббат сыйлығына айналады деді. Гераклдің адалсыздығынан алаңдаған Дианира Несс айтқан өтірікке сенді, ол Геракл махаббат эликсирінің әсерінен кейін басқа әйелге қызығуды тоқтатады деді. Ол күйеуінің шетелдік күңі Иоладан сүйіспеншілігін қайтарудың жолын тапқандай болды. Плащ Гераклге жеткізілді, ол оны киген кезде у пайдаланып, денесіне сіңді. Оның үш қызы болды: Эваэхме, Аристаэхме және Хиллис.
Apollodorus recounted the tale in his Bibliotheca. King Eurytus was an expert archer who taught his sons his knowledge of the bow and arrow. He promised his daughter Iole to whoever could beat him and his sons in an archery contest. The sons shot so well that they beat all the others from the kingdom. Heracles then heard of the prize and eagerly entered the contest, for he desired the maiden. Heracles shot with keenness and even beat Eurytus' scores. It is ironic because Eurytus, in his early years, had taught Heracles to become an archer. The hero had failed in his courtship to win Iole. After the archery contest, Heracles went to Calydon, where, on the steps of the temple, he saw Deianira, Prince Meleager's sister. He forgot about Iole for a while and wooed her, eventually won her over and married her. Heracles, after acquiring a kingdom and in control of an army, went about to kill Eurytus in revenge for not giving up his promised prize. Hyginus added that Heracles not only murdered Eurytus, but also slew Iole's brothers and other relatives as well. The hero plundered Oechalia and overthrew its walls, She had kept some of Nessus' blood, for the centaur told her, with his dying breath, that if she were to give Heracles a cloak (chiton) soaked in his blood, it would be a love charm. Deianira, concerned by Heracles' infidelity, believed Nessus’ lie that Heracles would no longer desire any other woman after he was under the spell of the love philter. This seemed like the solution to her problem of reclaiming her husband's love from Iole, the foreign concubine. The cloak was delivered to Heracles and, when he put it on, the poison went into his body. and also three daughters, Evaechme, Aristaechme, and Hyllis.
Овидийдің есебі
Овидийдің осы оқиғаның нұсқасында (Героид 9) Геракл Иоланың құмарлық билігінде. Ол Гераклге әйелдер киімін кигізіп, әйелдерге тән жұмыстар жасауға мәжбүр етеді. Геракл сол уақытта өзінің батырлық ерліктерімен мақтана береді. Алайда, Деянира оған әйел киімін кигенін, ал Иола оның киімін киіп, оның сопасын алып жүргенін еске салады. Деянира соңында оны үндеуге шақырады. Осы нұсқа Гераклдың, бұрын күшті жауынгер болған, енді әйелшелік іс-әрекеттерге бейімделіп, Иоланың алдауына түскенін көрсетеді. Ол өзінің шебер және айлакер әрекеттерімен әкесінің өлімінен кек алды.
Ovid's version of this story (Heroides 9) has Heracles under the erotic control of Iole. She specifically has Heracles wear women's clothing and perform women's work. Heracles, all the while, is bragging about his heroic deeds. However, Deianira reminds him how he is dressed in feminine attire and Iole is wearing his clothing while carrying his club. Deianira ultimately urges silence from him. The same version shows the disgrace and shame of Heracles, who was once a strong warrior fighter, outwitted by Iole in being made to do effeminate acts. In this skillful crafty manner, she had avenged her father's death.
Софоклдің есебі
Софоклдің "Трахида әйелдері" пьесасына сәйкес, Иоледің анасы Антиопа, ал оның бауырлары Ифит, Клитий, Токсей, Дейоней, Молион және Дидеон болды. Пьесада Иоле патша Эвриттің қызы, Оехалияның патшалық ханшайымы ретінде суреттеледі. Геракл қаланы шабуылдаған кезде ол Оехалияның тұтқын қыздарының арасында болады. Ол Гераклдың күңі болады. Пьесаның соңында Геракл өзі қайтыс болғаннан кейін ұлы Гиллге оған үйленуді өтінеді, осылайша оған жақсы қараулы болады. Гилл әкесінің сөзін орындауға келіседі.
According to Sophocles' play Women of Trachis, Iole's mother was Antiope and her siblings were Iphitos, Clytius, Toxeus, Deioneus, Molion, and Didaeon. In the play, Iole is described as the daughter of King Eurytus, the royal princess of Oechalia. She is among the captive maidens of Oechalia when Heracles ransacks the city. She is to become the concubine of Heracles. Toward the end of the play, Heracles asks his son Hyllus to marry her when he dies, so she will be well taken care of. Hyllus agrees to do this for his father.
Сенеканың есебі
Сенеканың айтуынша, Дианира Гераклдің бағыныштысы болған тұтқын Иоланың өз ұлдарына аға-інілер сыйлайтынынан қаушада. Ол Иола Юпитердің келіні болуы мүмкін деп қорқады. Ол Дианираның Геракл мен Иоланың болашақ балалары туралы ойларын және олардан кек алу мүмкіндігін түсіндіреді. Аполлодор сияқты, Дианираның Иолаға деген қызғанышын да көрсетеді.
According to Seneca, Deianira is concerned that the captive Iole, who Heracles took as his concubine, will give brothers to her sons. She fears that Iole will become a daughter in law of Jove. He explains how Deianira thinks of the possible children of Heracles by Iole and her chance for vengeance on them. He shows the same jealousy Deianira has of Iole as does Apollodorus.
Популярлы мәдениеттегі бейнелер
Иоле 1958 жылы шыққан «Геркулес» фильмімен киноға көрінді. Оның рөлін модель/актриса Сильва Кочина ойнады. Ол Иольк патшасы Пелиас қызы және Ясонның туысы. Ол алғаш рет Геркулесті жорықтан құтқарып, аман-есен үйіне қайтарып келгеннен кейін кездеседі. Ол Геркулестің әкесі өзінің ағасы Ифитке соғыс өнерін үйрету үшін жалдаған адам екенін растайды. Патшалықта қалған кезде Иола Геркулеске тез ғашық болады, бірақ олардың махаббаты Геркулес арыстанмен шайқаста Ифитистің қазасына байланысты суынады. Геркулеске сырттай наразы болғанына қарамастан, ол оны жақсы көреді және ол Ясонның Алтын жүнді іздеуіне қосылғаннан кейін оның қайта оралуын күтеді. Ақырында Иоланың әкесі өзінің ағасы Эйсонды өлтіруді жоспарлағандығы анықталады, осылайша ол Иолькустың билігін мұраға ала алады. Геркулес пен Ясон қайтып келгенде және Пелиасқа шындықты айтқанда, Пелиас әскері жеңіледі және ол өзін-өзі өлтіреді. Ясон Иолькустың патшасы ретінде таққа отырғанда, Иола Геркулеспен бірге Арго кемесімен жаңа өмір бастау үшін кетеді. Кочина келесі жылы «Арқансыз Геркулес» фильмінде рөлін қайталайды. Келесі бөлімде Иола Геркулеспен бақытты некеде тұрады және олар тұрмысқа шыққан өмірін бастау үшін Геркулестің туған жері Фиваға оралады. Алайда, Иола Фиваның ақыл-есі дұрыс емес патшасы Этеоклдің тұтқынына айналады. Ол Геркулесті Этеоклдың ағасы Полиникестің Феба тағына қарсы азаматтық соғыста оған қолдау көрсетті деп айыптап жазалауға тырысады. Фивадан қашуға тырысқанда, Иоланы Полиникестің жалдамалы Аргив әскері тұтқындап алады. Фиба мен Аргивтер арасындағы соңғы шайқастан кейін оны Геркулес құтқарады. Иола 1963 жылы «Геркулес, Самсон және Улисс» фильмінде пайда болады. Фильм 1959 жылғы «Арқансыз Геркулес» фильмінің жалғасы болып табылады; алайда, Иола рөлін Сильва Кочинаның орнына Дилетта Д’Андреа ойнайды. Ол әлі күнге дейін Геркулеспен үйленген және Итака патшасы Лаэрт үйінде өсіретін кішкентай ұлдың анасы. Ол Геркулестің патшалық жағалауындағы балық аулау суларына қауіп төндіретін теңіз жындысын жою жөніндегі жаңа миссиясына қатты алаңдаушылық білдіреді. Ол Геракл мен оның командасының кеме апатына ұшырағаны туралы хабарды үйіне жеткізген кезде, патша Лаэртті құтқарушы топты жинауға шақырады. Ол Арго кемесімен сапарға қосылады және Геркулеспен Яһудея жағалауында кездеседі, онда жұп Геркулестің жаңа одақтасы Самсонмен қоштасып, үйіне қайтып кетеді. Иола Марли Шелтонның «Адамзаттың астындағы Геркулес» фильмінде көрінеді. Ол – невриандық қыз, азғыру өнерінде машықтанған. Ол Геркулесті өз ауылына көмектесуге шақырады, өйткені жер асты әлеміне кіретін портал ашылды. Ликаст есімді жігіті бар, бірақ ол Геркулесті көмектесуге көндіру үшін оны азғыруға тырысады және оны сүйе алады, бірақ ол әйелі Деянейраға адал болып, оның ауылына көмектесетінін айтады, өйткені бұл дұрыс. Бастапқы аңызға ұқсас, Деянейра екеуінің бірге уақыт өткізгені туралы күдікке бой алдырады, өйткені олар оның ауылына барады және Геркулеске Гесс қанымен мазаланған плащты жібереді, бұл Геркулестің өзіне адал болатынына сендіреді. Оның орнына, ол оны киген кезде, плащ оны басуға тырысады, бірақ ол оны жоя алады. Геракл портал мәселесін шешкеннен кейін, Иола Ликастпен отбасы құруға шешім қабылдайды. Иола 2005 жылы шыққан «Геркулес» мини-сериалында кішкентай қыз ретінде көрінеді; ол Эвристей мен Мегараның қызы. Отбасының екі тармағы арасында татулық орнату үшін Геркулес өзінің ұлы Гилластың Иолаға айттыруын сұрайды, егер ол өзінің бір еңбегін орындаса: Керниандық Хиндті ұстап алу / ату; ол сәтті, бірақ Евристеус оны өлтіреді деп алдын ала айтқандықтан, бас тартады. Бұл кейінірек Хиллас патшаға пышақ тастағанда дәлелденді. Иола – Летиция Элизабет Лэндонның 1825-1826 жылдар аралығында қабылдаған псевдонимі.
Iole appeared in cinema as early as the 1958 film Hercules. She was portrayed by model/actress Sylva Koscina. She is the daughter of King Pelias of Iolcus and cousin of Jason. She first meets Hercules after he saves her from a wild chariot ride and returns her safely home. She vouches for Hercules' identity as the man hired by her father to train her brother Iphitus in the art of war. While he remains in the kingdom, Iole quickly falls in love with Hercules but their romance sours over the death of Iphitis during Hercules' battle with a lion. Despite her outward rejection of Hercules, she continues to love him and waits for his return once he joins Jason's quest for the Golden Fleece. It is eventually revealed Iole's father plotted the murder of his brother Aeson so he could inherit the rule of Iolcus. Once Hercules and Jason return and confront Pelias with the truth, Pelias' army is defeated and he commits suicide. After Jason assumes the throne as King of Iolcus, Iole leaves with Hercules aboard the Argo to begin a new life together. Koscina reprised the role the following year in Hercules Unchained. In the sequel, Iole is happily married to Hercules and they return to Hercules' homeland of Thebes to start their married life. Iole, however, becomes a prisoner of Thebes' deranged king Eteocles in his attempt to punish Hercules for allegedly siding with Eteocles' brother Polinices in their civil war for the throne of Thebes. Aided in her attempt to escape Thebes, Iole is then captured by Polinices' mercenary army of Argives. After the final battle between Thebes and the Argives, she is rescued by Hercules. Iole appears in the 1963 film Hercules, Samson and Ulysses. The film is a sequel to the 1959 film Hercules Unchained; however, the role of Iole is portrayed by Diletta D'Andrea, replacing Sylva Koscina. She is still married to Hercules and is mother to a little boy who she raises in the house of King Laertes of Ithaca. She shows grave concern for Hercules' newest mission to destroy a sea monster menacing the fishing waters off the coast of the kingdom. When news is returned home that Hercules and his crew have been shipwrecked, she urges King Laertes to muster a rescue party. She joins the voyage aboard the Argo and reunites with Hercules off the coast of Judea where the couple bid farewell to Hercules' newest ally Samson and sail home. Iole appears in Hercules in the Underworld, played by Marley Shelton. She is a Neurian Maiden, one trained in the art of seduction. She recruits Hercules to help her village because a portal to the underworld has opened up. Though she already has a boyfriend named Lycastus, in an effort to persuade Hercules to help, she attempts to seduce him and manages to kiss him, but he remains faithful to his wife Deianeira and says he'll help her village because it is the right thing to do. Similar to the original myth, Deianeira becomes suspicious of the two spending time together as they travel to her village and sends Hercules a cloak smeared with Nessus's blood, thinking it will keep Hercules faithful to her. Instead, the cloak tries to strangle him when he puts it on, but he manages to destroy it. After Hercules manages to solve the portal problem, Iole decides to start a family with Lycastus. Iole appears as a little girl in 2005's mini series Hercules; she is the daughter of Eurystheus and Megara. In an attempt to bring peace between the two branches of the family, Hercules asks for his son Hyllas to be betrothed to Iole should he fulfill one of his Labours: capturing/shooting the Cerynian Hind; he's successful, but Eurystheus refuses, having been foretold that Iole's husband would eventually kill him. This is later proved true when Hyllas throws a knife at the king. Iole was a pseudonym adopted by Letitia Elizabeth Landon over a period from 1825 to 1826.
Орта ғасыр дәстүрі
Ол Флоренциялық автор Джованни Боккаччоның 1361-1362 жылдары жазған тарихи және мифологиялық әйелдердің өмірбаяндары жинағы "De Mulieribus Claris"-те еске алынады. Бұл, Батыс әдебиетінде әйелдердің өмірбаяндарына толық арналған тұңғыш жинақ болып табылады.
She is remembered in De Mulieribus Claris, a collection of biographies of historical and mythological women by the Florentine author Giovanni Boccaccio, composed in 136162. It is notable as the first collection devoted exclusively to biographies of women in Western literature.
Екіншілік көздер
Кемпбелл, Льюис, Софокл, Апплтон (1879), Гарвард университетінің түпнұсқасы. Харви, Элизабет Д., Жүрекше сөйлеуші дауыстар, Рутледж (1992). Лорин, Джозеф Р., Ежелгі Афина әйелдері, Траффорд баспасы (2006). Грант, Майкл және т.б., Классикалық мифологиядағы кім кім, Рутледж (2001). Лефковиц, Мэри Р., Грек құдайлары, Адам өмірі, Йель университетінің баспасы (2003). Грегори, Джастина, Грек трагедиясының серігі, Блэкуэлл баспасы (2005). Винтерсон, Жаннет, Салмағы: Атлас пен Геракл мифы, Канонгейт АҚШ (2005). Болдуин, Джеймс, Пайл және т.б., Алтын ғасырдың хикаясы, Скрибнер (1888), Калифорния университетінің түпнұсқасы. Фаулер, Гарольд Норт, Ежелгі грек әдебиетінің тарихы, Д. Апплтон (1902), Мичиган университетінің түпнұсқасы. Колум, Падраик және т.б., "Алтын жүн және Ахиллден бұрынғы батырлар", The Macmillan Company (1921). Марч, Дженни, Касселлдің классикалық мифология сөздігі, Стерлинг баспасы (2001).
Campbell, Lewis, Sophocles, Appleton (1879), Original from Harvard University. Harvey, Elizabeth D., Ventriloquized Voices, Routledge (1992). Laurin, Joseph R., Women of Ancient Athens, Trafford Publishing (2006). Grant, Michael et al., Who's Who in Classical Mythology, Routledge (2001). Lefkowitz, Mary R., Greek Gods, Human Lives, Yale University Press (2003). Gregory, Justina, A Companion to Greek Tragedy, Blackwell Publishing (2005). Winterson, Jeanette, Weight: The Myth of Atlas and Heracles, Canongate U. S. (2005). Baldwin, James, Pyle et al., A Story of the Golden Age, Scribner (1888), Original from the University of California. Fowler, Harold North, A History of Ancient Greek Literature, D. Appleton (1902), Original at University of Michigan. Colum, Padraic et al., The Golden Fleece and the Heroes who Lived Before Achilles, The Macmillan Company (1921). March, Jenny, Cassell's Dictionary of Classical Mythology, Sterling Publishing Company (2001).