Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кинин-калликрейн жүйесі немесе жай ғана кинин жүйесі – жетік зерттелмеген гормоналды жүйе, оның зерттелуі шектеулі. Ол қабыну, қан қысымын реттеу, қан ұю және ауырсынуда рөл атқаратын қан ақуыздарынан тұрады. Оның маңызды медиаторлары – брадикинин мен каллидин тамырларды кеңейтеді және көптеген жасуша түрлеріне әсер етеді. Клиникалық белгілеріне айқын әлсіздік, тахикардия, қызба, лейкоцитоз және ЭТЖ (ересектердің тіршілік әрекетінің жылдамдығы) жоғарылауы жатады.
The kinin–kallikrein system or simply kinin system is a poorly understood hormonal system with limited available research. It consists of blood proteins that play a role in inflammation, blood pressure control, coagulation and pain. Its important mediators bradykinin and kallidin are vasodilators and act on many cell types. Clinical symptoms include marked weakness, tachycardia, fever, leukocytosis and acceleration of ESR.
Тарих
Бұл жүйе 1909 жылы зерттеушілер зәрді (кининдерге бай) енгізудің гипотензияға (қан қысымының төмендеуіне) алып келетінін анықтағанда ашылды. 1930 жылдар шамасында Эмиль Карл Фрей, Генрих Краут және Эуген Верле зерттеушілері зәрде жоғары молекулалық салмақты кининогенді тапты.
The system was discovered in 1909 when researchers discovered that injection with urine (high in kinins) led to hypotension (low blood pressure). The researchers Emil Karl Frey, Heinrich Kraut and Eugen Werle discovered high molecular weight kininogen in urine around 1930.
Этимология
kinin [Gk] kīn(eîn) қозғалу, қимылға келтіру. kallikrein [Gk] kalli~ тәтті және krein = kreos, ет, алғаш рет панкреатикалық экстракттарда табылды.
kinin [Gk] kīn(eîn) to move, set in motion. kallikrein [Gk ] kalli~ sweet and krein = kreos, flesh, named for the pancreatic extracts where it was first discovered
Мүшелер
Жүйе бірнеше ірі ақуыздардан, кейбір шағын полипептидтерден және қосылыстарды қозу мен тоқтатуға қабілетті ферменттер тобынан құралған.
The system consists of a number of large proteins, some small polypeptides and a group of enzymes that activate and deactivate the compounds.
Белсенділер
Жоғары молекулалық салмақты киноген (HMWK) және төмен молекулалық салмақты киноген (LMWK) – полипептидтердің алғашқы түрі болып табылады. Олардың өздеріне ешқандай активтілігі жоқ. HMWK бауырда прекалликрейнмен бірге (төменде қараңыз) өндіріледі. Ол негізінен қан ұю және қабыну процесінде кофактор ретінде қатысады, және өзіндік каталитикалық активтілігі болмайды. LMWK көптеген тіндерде жергілікті түрде өндіріледі және тіндік калликрейнмен бірге секрецияланады.
High molecular weight kininogen (HMWK) and low molecular weight kininogen (LMWK) are precursors of the polypeptides. They have no activity of themselves. HMWK is produced by the liver together with prekallikrein (see below). It acts mainly as a cofactor on coagulation and inflammation, and has no intrinsic catalytic activity. LMWK is produced locally by numerous tissues, and secreted together with tissue kallikrein.
Полипептидтер
Брадикинин (BK) B2 рецепторына және аздап B1 рецепторына әсер етеді, ол калликрейннің HMWK-дан босатуы нәтижесінде түзіледі. Бұл Arg–Pro–Pro–Gly–Phe–Ser–Pro–Phe–Arg аминқышқылдық тізбегіне ие нонапептид (9 аминқышқыл). Каллидин (KD) тіндік калликрейннің әсерінен LMWK-дан босатылады. Бұл декапептид. KD-нің аминқышқылдық тізбегі Брадикининмен бірдей, бірақ N-ұшында Лизин қосымша бар, сондықтан оны кейде Лиз-Брадикинин деп атайды. HMWK және LMWK бір геннің балама тігілуі арқылы қалыптасады.
Bradykinin (BK), which acts on the B2 receptor and slightly on B1, is produced when kallikrein releases it from HMWK. It is a nonapeptide (9 amino acids) with the amino acid sequence Arg–Pro–Pro–Gly–Phe–Ser–Pro–Phe–Arg. Kallidin (KD) is released from LMWK by tissue kallikrein. It is a decapeptide. KD has the same amino acid sequence as Bradykinin with the addition of a Lysine at the N terminus, thus is sometimes referred to as Lys Bradykinin. HMWK and LMWK are formed by alternative splicing of the same gene.
Ферменттер
Калликрейндер (тіндік және плазма калликрейні) – кинингендерден кининдерді (BK және KD) босататын серинді протеазалар, бұл плазмадағы белоктар, олар вазоактивті пептидтерге айналады. Прекалликрейн – плазма калликрейінің прекурсоры. Ол XIIa факторы немесе басқа да стимулдар арқылы өзі белсендірілгеннен кейін ғана кининдерді белсендіре алады. Карбоксипептидазалар екі түрде кездеседі: N циркуляциялайды, ал M мембранаға байланысқан. Олар BK және KD карбоксильдік терминалдарындағы аргинин қалдықтарын жояды. Ангиотензин түрлендіру ферменті (АТФ), сондай-ақ киназа II деп те аталады, брадикинин сияқты бірқатар пептидтік медиаторларды инактивациялайды. Ол ангиотензинды белсендіруімен көбірек танымал. Бейтарап эндопептидаза да кининдерді және басқа медиаторларды деактивациялайды.
Kallikreins (tissue and plasma kallikrein) are serine proteases that liberate kinins (BK and KD) from the kininogens, which are plasma proteins that are converted into vasoactive peptides. Prekallikrein is the precursor of plasma kallikrein. It can only activate kinins after being activated itself by factor XIIa or other stimuli. Carboxypeptidases are present in two forms: N circulates and M is membrane bound. They remove arginine residues at the carboxy terminus of BK and KD. Angiotensin converting enzyme (ACE), also termed kininase II, inactivates a number of peptide mediators, including bradykinin. It is better known for activating angiotensin. Neutral endopeptidase also deactivates kinins and other mediators.
Фармакология
АСЕ ингибиторларымен АСЕ-нің тежелуі I ангиотензиннің II ангиотензинге (қан тамырларын тарылтатын зат) айналуын азайтады, бірақ сонымен қатар, ыдыраудың төмендеуіне байланысты брадикинин деңгейінің артуына да әкеледі. Осы себепті АСЕ ингибиторларын қабылдаған кейбір пациенттерде құрғақ жөтел пайда болады, ал кейбіреулері ангиоэдемаға, яғни бас және мойын аймағының қауіпті ісінуіне реакция жасайды. АСЕ ингибиторларының көптеген пайдалы әсерлері кинин-калликрейн жүйесіне тигізетін әсерімен байланысты деген гипотезалар бар. Бұл артериялық гипертензияға, қарыншалық ремоделирлеуге (миокард инфарктісінен кейін) және мүмкін диабетикалық нефропатияға тигізетін әсерлерін қамтиды.
Inhibition of ACE with ACE inhibitors leads to decreased conversion of angiotensin I to angiotensin II (a vasoconstrictor) but also to an increase in bradykinin due to decreased degradation. This explains why some patients taking ACE inhibitors develop a dry cough, and some react with angioedema, a dangerous swelling of the head and neck region. There are hypotheses that many of the ACE inhibitors' beneficial effects are due to their influence on the kinin kallikrein system. This includes their effects in arterial hypertension, in ventricular remodeling (after myocardial infarction) and possibly diabetic nephropathy.
Аурудың пайда болуындағы рөлі
Ауруларда кинин-калликрейн жүйесінің бұзылыстары көбінесе назарда ұсталмайды. Бұл жүйе қабыну және қан қысымы жүйелерімен байланысты болғандықтан көп зерттеулерге тақырып болып табылады. Кининдердің қабыну медиаторлары екені, олар қан тамырларын кеңейтеді және қан тамырларының өткізгіштігін арттырады белгілі. Кининдер – калликрейнмен кининогеннен түзілетін және киназалармен ыдырайтын шағын пептидтер. Олар фосфолипазаға әсер етеді, арахидон қышқылының босауын және осылайша простагландин (PGE2) өндірісін күшейтеді.
Defects of the kinin kallikrein system in diseases are not generally recognized. The system is the subject of much research due to its relationship to the inflammation and blood pressure systems. It is known that kinins are inflammatory mediators that cause dilation of blood vessels and increased vascular permeability. Kinins are small peptides produced from kininogen by kallikrein and are broken down by kininases. They act on phospholipase and increase arachidonic acid release and thus prostaglandin (PGE2) production.
C1-INH қатысуы
С1 ингибиторы - серин протеазаларын тежеуші (серпин) ақуыз. C1 INH плазма калликрейнінің, fXIa және fXIIa-ның ең маңызды физиологиялық ингибиторы болып табылады. C1 INH фибринолиздік, қан ұю және кининдік жолдардың протеиназаларын да тежейді. C1 INH жетіспеушілігі плазма калликрейнінің белсендірілуіне мүмкіндік береді, бұл вазоактивті пептид брадикининнің өндірілуіне алып келеді.
C1 inhibitor is a serine protease inhibitor (serpin) protein. C1 INH is the most important physiological inhibitor of plasma kallikrein, fXIa and fXIIa. C1 INH also inhibits proteinases of the fibrinolytic, clotting, and kinin pathways. Deficiency of C1 INH permits plasma kallikrein activation, which leads to the production of the vasoactive peptide bradykinin.