Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Якоб Амслер Лаффон (11 қараша 1823 – 3 қаңтар 1912) – математик, физик, инженер және жеке зауытын құрған кәсіпкер. Амслер Аргау кантонының Брюг ауданындағы Шинзнах ауылының жанындағы Стальденде дүниеге келді және Швейцарияның Шаффхаузен қаласында қайтыс болды. Оның әкесі Якоб Амслер Амслер (1779–1869) болды. 1843 жылы мектепті бітірген соң ол Йена университетіне, содан кейін Кенигсберг университетіне теологияны оқуға түсті. Кенигсбергте ол мамандығын өзгертті, шабыттандырған Франц Нойманмен кездескеннен кейін математика мен физикаға ден қоюға шешім қабылдады. Кенигсбергте Амслермен бірге оқыған студенттердің арасында Густав Роберт Кирхгофф және Зигфрид Генрих Аронхольд болды. Амслер 1848 жылы Кенигсбергте докторлық диссертациясын қорғап, сол жылы Швейцарияға оралды. 1851 жылы Цюрих университетінде жеке лекция оқытушы (Privatdozent) болды, содан кейін сол жылы Шаффхаузендегі гимназияда математика пәнінің мұғалімі болып жұмысқа орналасты. 1854 жылы Амслер Элиза Лаффонға (1830–1899) үйленді. Олардың екі қызы мен үш ұлы болды. Ұлы Альфред Амслер (1857–1940) өзі де математик және инженер болды, ол әкесінен кейін зауыттың иесі және директоры қызметін мұра етті. Шамамен 1885 жылдан 1905 жылға дейін әке мен ұл өздерінің бизнесі бойынша көптеген жобалар бойынша тығыз ынтымақтастық жасады; олардың көптеген идеяларын, өнертабыстарын және сол кездегі құрылыстарын нақты кімге жатқызу қиын. Якоб Амслер Лаффон 1854 жылы полярлық планетаметрді ойлап тапты.
Jakob Amsler Laffon (11 November 1823 – 3 January 1912) was a mathematician, physicist, engineer and the founder of his own factory. Amsler was born on the Stalden near the village of Schinznach in the district of Brugg, canton Aargau, and died in Schaffhausen, Switzerland. His father was Jakob Amsler Amsler (1779–1869). On graduating from school in 1843, he went to the University of Jena and then to the University of Königsberg to study theology. At Königsberg he changed courses, deciding to focus on mathematics and physics after meeting the inspiring Franz Neumann. Among Amsler's fellow students at Königsberg were Gustav Robert Kirchhoff and Siegfried Heinrich Aronhold. Amsler gained his doctorate from Königsberg in 1848 and returned to Switzerland in the same year. In 1851 he became a Privatdozent at the University of Zürich and later in that year accepted a position as a mathematics teacher at the Gymnasium in Schaffhausen. In 1854 Amsler married Elise Laffon (1830–1899). The couple had two daughters and three sons. Their oldest son Alfred Amsler (1857–1940) was a mathematician and engineer in his own right and succeeded to his father as the owner and director of the factory. From about 1885 until about 1905, father and son closely cooperated on many projects in their business; many of their ideas, inventions and constructions of the time are difficult to attribute to either one of them. Jakob Amsler Laffon invented the polar planimeter in 1854.
Жарияланымдар
Якоб Амслер: Жазық фигуралардың ауданы, статикалық моменттері және инерция моменттерін механикалық анықтау туралы. Шаффхаузен, 1856 жыл. Якоб Амслер: Теміржолдар, жолдар және каналдар салу кезіндегі қазба және топырақ көлемін есептеу үшін интегратордың (моменттік планиметрдің) қолданылуы. Цюрих, 1875 жыл. Якоб Амслер: Электрлік сигналмен және санаушысы бар гидрометриялық дөңгелек. Шаффхаус, ж.б. жыл. J. Amsler Laffon & Sohn: Материалдарды сынау машиналарының каталогы. Шаффхаузен, 1903 жыл.
Jakob Amsler: Über die mechanische Bestimmung des Flächeninhaltes, der statischen Momente und der Trägheitsmomente ebener Figuren. Schaffhausen, 1856. Jakob Amsler: Anwendung des Integrators (Momentenplanimeters) zur Berechnung des Auf und Abtrages bei Anlage von Eisenbahnen, Strassen und Kanälen. Zürich, 1875. Jakob Amsler: Moulinet hydrométrique avec compteur et signal électrique. Schaffhouse, w. o. year. J. Amsler Laffon & Sohn: Catalog der Materialprüfmaschinen. Schaffhausen, 1903.