Шелленін тірегіші: құрылысы, тарихы және қолданылуы
Endpin
Виолончель мен контрабас аяқ тірегі: мақсаты, материалы, тарихы. 19 ғасырда пайда болған, аспапты тік ұстауға көмектеседі. Музыка аспаптары туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұңғыма шына – виолончель немесе контрабас аспабының салмағын қолдау үшін еденмен жанасатын бөлігі. Ол металдан, көміртек талшығынан немесе сирек жағдайда ағаштан жасалады және әдетте аспаптың төменгі жағынан созылып шығады, бас бармақ бұрандасы немесе басқа да бекіту механизмімен бекітіледі. Көптеген бас кларнеттер мен контрабас сияқты аспаптарда да осыған ұқсас құрылғы болады. Ұңғыма шына 19 ғасырдың ортасында виолончельдің стандартты бөлігіне айналды. Одан бұрын виолончельдерді аяқтармен қысып ұстайтын. Барокко музыкасын орындайтын кейбір музыканттар дәуірлік орындаулар кезінде ұңғыма шынаны қолданбайды. Ұңғыма шына виолончельді әйелдер үшін ойнауды ыңғайлырақ еткені үшін кеңінен мойындалған, себебі бұрынғы күрделі киімдер мен сән салдарынан олар аспапты еденде ұстауға мәжбүр болған.
The endpin is the component of a cello or double bass that makes contact with the floor to support the instrument's weight. It is made of metal, carbon fiber, or, occasionally, wood, and is typically extensible from the bottom of the instrument, secured there with a thumbscrew or other tightening mechanism. Most bass clarinets and contrabassoons also have a similar fixture. Endpins became a standard part of the cello in the mid 19th century. Before then, celli were held tightly with the legs. Some performers of pieces of baroque music continue to not use an endpin during period performances. The endpin is widely credited to making the cello more appealing to play for women, who were before compelled to hold the instrument on the floor due to the complicated dress and fashion of the time.
Ұңғы шұңқырларының түрлері
Ескі тіректер әдетте еденге тірелуі үшін ұшы бар болады, ал кейде еденнің сыртын сақтау және ұстау қабілетін арттыру үшін қара резеңкемен қапталады. Әдетте, ескі тіректер аспаптың ұзын осіне параллель орналасады, бірақ кейбір виолончельшілер мен контрабасшылар аспаптарына Тортье стиліндегі ескі тіректі орнатады, ол еденге көбірек бұрышталып, тұрақтылықты төмендетіп, жылдамдықты арттырады. Сондай-ақ, кейбір ескі тіректерде бойы ұзын музыканттар үшін қосымша ұзарту бөлігі болады. Ескі тіректің бойында ойықтар жасалған болуы мүмкін, бұл оған осы жерлерде қосымша сенімділік береді.
Endpins are usually tipped with a point to stick into the floor, which is sometimes capped with black rubber to preserve the floor's surface and provide friction. Generally, endpins are parallel to the long axis of the instrument, but some cellists and bassists fit their instruments with a Tortelier style endpin, which angles more towards the floor, improving mobility at the expense of stability. Also, some endpins have a secondary extension for tall musicians. The endpin also may have notches cut in it, allowing it to have extra holding strength at these points.
Ақырғы ілгек зәкірлері
Сол қолмен виолончельдің тақтасына қысым жасау, орындаушының кеудесі және/немесе тізелеріне қарсы әрекет ете отырып, аяқ тіреуіштің еденде жылжуына себеп болуы мүмкін. Бұл сырғанауды болдырмау үшін "аяқ тіреуіш тоқтағыштары", "тіреуіштер", "донаттар", "қара саңылаулар", "аяқ тіреуіш бекіткіштері", "аяқ тіреуіш ұстағыштары", "косылған ұстағыштар" немесе "қозғалмайтын тоқтағыштар" деп аталатын заттар кейде қолданылады. Бір типті аяқ тіреуіш тоқтағышы аяқ тіреуіш пен еденнің арасына орналастырылып, бетін кеңейтеді және үйкелісті арттырады, сондай-ақ жеке тұрады. Осындай конструкцияда негіз резеңке сияқты сырғалмайтын материалдан жасалуы керек. "Sure Stop" сияқты, аяқ тіреуіш ұшын ұстауға арналған дөңгелек тостағанмен қоршалған иілгіш диск – өте кең таралған түрі. Аяқ тіреуіш тоқтағышының тағы бір түрі музыканттың креслосын тіреуіш ретінде пайдаланады. Т-тәрізді ағаш тоқтағыштар кресло аяқтарының артына Т-ның жоғарғы бөлігін қойып бекітіледі. Тік тақта тоқтағыштар бір немесе екі бауды қолданады, олардың ұштарында ілмектер болады, олар кресло аяқтарына бекітіледі. Осы жағдайда тоқтағыш пен кресло арасындағы қашықтық әдетте белгілі болғандықтан, мұндай тоқтағыштардың тақтасының бойымен әдетте ойықтар тізімі болады, бұл аспаптың бұрышын басқа ойыққа орналастыру арқылы реттеуге мүмкіндік береді. Контрабастар әрқашан тоқтағыштарды қажет етпейді, себебі олар ауыр және әдетте виолончельге қарағанда тік бағытта ойнатылады. Дегенмен, контрабасисттер көбінесе орындыққа отырғанда немесе жылтыр едендерде немесе тегіс емес беттерде ойнағанда қозғалмайтын тоқтағыштарды қолданады.
Left hand pressure on a cello fingerboard, acting against the fulcrum of the player's chest and/or knees, may cause the endpin to slip forward on the floor. To prevent this slippage, objects known as "endpin stoppers", "pinstops", "donuts", "black holes", "endpin anchors", "endpin holders", "spike holders" or "rock stops" are sometimes used. One type of endpin stopper is placed between the endpin and the floor to add surface area and enhance friction, and stands alone. With this sort, the base must be made out of a non slippery material like rubber. One very common type consists of a pliable disc surrounding a circular cup to hold the endpin's tip, such as the "Sure Stop". A different sort of endpin stopper uses the musician's chair as an anchor. T shaped wooden stoppers are anchored by placing the top of the T behind the chair legs. Straight plank stoppers use one or two straps with loops at the end which are anchored around the chair legs. Since in this case the distance from the stopper to the chair is usually fixed, such stoppers typically have a line of dents running down the plank, allowing the instrument's angle to be adjusted by placing the endpin in a different dent. Basses do not always require stoppers, being heavier and usually played in a more vertical orientation than a cello. However, bassists often use rockstops when sitting on a stool or when playing on high glossed floors or uneven surfaces.
Аяқ шыналары мен еден жабыны
Бұрандалы тіреулер, әсіресе плитка мен ағаш еденге елеулі зақым келтіруі мүмкін. Көптеген музыкалық бөлмелерде осының нәтижесінде көптеген кішкентай тесіктер мен сынықтар кездеседі. Мұндай жағдайларда резеңке қапшықтар және/немесе тоқтағыштар пайдалы. Кілем төселген еденде зақым көбінесе аз болады. Сондықтан, жалаңаш тіреу сыртқы ортада, кілем төселген жерлерде және ескі едендерде тиімдірек, онда зақымды жағдай осыншалықты қиын болмайды. Дегенмен, тіреудің ұшы неғұрлым өткір болса, стандартты резеңке қапшықтың ішінде сынуының ықтималдығы соғұрлым жоғары.
Pointed endpins can cause extensive damage, especially to tile and wooden flooring. Many music rooms bear evidence of this in a myriad of small holes or chips. Here, rubber tips and/or stoppers are beneficial. On carpet, the damage is less extensive. The bare tip is thus most effective in outdoor conditions, carpeted areas, and old flooring where the damage will not be as serious. However, the sharper the endpin, the more likely it is to go through the standard rubber tip.