Богемияның 935-972 жылдардағы әйгілі герцогі – I Болеслав. Өзінің іскер басшылығымен мемлекетті күшейтіп, экономиканы дамытты, күміс өндірісін бастады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
935-972 жылдар аралығында Богемия герцогы
Duke of Bohemia from 935 to 972
Болеслав І (; 915–972), Премислидтер әулетінің мүшесі, 935 жылдан 972 жылы қайтыс болғанға дейін Богемия герцогтігін биледі (kníže, "князь"). Ол ағасы Вацлавты өлтіруімен танымал, осы арқылы герцог болған. Болеславтың осы бауырластық қылмысына қатысы болғанына қарамастан, чех тарихшылары оны Богемия мемлекетін күшті дамытып, аумағын кеңейткен белсенді билеуші ретінде құрметтейді. Оның жетістіктеріне сауданың өркендеуіне байланысты маңызды экономикалық даму, күміс кенін игеру және алғашқы жергілікті монета – Прага динарийын шығару кіреді.
Boleslaus I (; 915–972), a member of the Přemyslid dynasty, was ruler (kníže, "prince") of the Duchy of Bohemia from 935 until his death in 972. He is notorious for the murder of his elder brother Wenceslaus, through which he became duke. Despite his complicity in this fratricide, Boleslaus is generally respected by Czech historians as an energetic ruler who significantly strengthened the Bohemian state and expanded its territory. His accomplishments include significant economic development due to an expansion in trade, the introduction of silver mining and the minting of the first local coinage, the Prague denarius.
Ерте өмір
Болеслав Богемияның герцогы Вратислав I-нің (921 ж. қайтыс болған) және Драхомираның (934 ж. қайтыс болған) некесінен туған ұлы болды, ол, мүмкін, Хевель принцессасы болған. Оның әкесі Болеславтың дүниеге келген шамасында Прагада билікті иеленді, сол кезде Бавария және Саксонияның шығыс франк герцогтарының ықпалымен күресуге және мажар шабуылдарын тойтаруға тура келді. Болеслав пен оның үлкен ағасы Вацлавты әжесі Людмила христиан дініне және Псалмдарды оқуға үйреткен. Болеславтың язычник анасы оның бауырына және христиан дініне қарсы болуына ықпал еткен болуы мүмкін, бірақ ол кейін өкінген. Болеслав Богемияда билік еткен кезінде христиан дінінің дамуына ешқандай кедергі келтірмеді, тіпті ол өзінің қызы Младаны Римдегі Папа Иоанн XIII-ке Праганы епископтық етуге рұқсат сұрап жіберді. Вратиславтың қайтысынан кейін оның үлкен ұлы Вацлав таққа отырды. Бавария герцогы Арнульф пен 919 жылдан бастап Шығыс Францияның королі болған саксон герцогы Генрих Фоллердің одағымен сыртқы жағдай нашарлаған кезде Вацлав тәуелсіздігін сақтау үшін шығыс франк (неміс) билеушісіне жыл сайын салық төлеу туралы келісімге келуге мәжбүр болды. Одан кейін, 935 жылы (немесе басқа деректер бойынша 929 жылы), Вацлав Болеславтың шақыруын қабылдап, Косма мен Дамиан мерекесін бірге тойлау үшін Стара-Болеславқа келгенде өлтірілді. Дәстүр бойынша, Болеславтың ұлы сол сәтте дүниеге келген. Балаға "Штрахквас" деген есім берілді, ол "қорқынышты мереке" дегенді білдіреді. Болеслав жасаған ісіне өкініп, ұлын дін қызметкері ретінде тәрбиелеуге және өмірін дінге арнауға уәде берді.
Boleslaus was the son of Duke Vratislaus I of Bohemia (d. 921) by his marriage with Drahomíra (d. 934), probably a Hevellian princess. His father took over the rule in Prague around the time of Boleslav's birth, during which he had to deal with both the exertion of influence by the East Frankish dukes of Bavaria and Saxony and the Magyar incursions. Boleslaus and his elder brother Wenceslaus were taught the Christian faith and to read the Psalms by their grandmother Ludmila. There is evidence that Boleslaus's pagan mother might have influenced him against his brother and Christianity, though he later repented. In no way did he impede the growth of Christianity during his reign in Bohemia, and, in fact, he actually sent his daughter Mlada, a nun, to Pope John XIII in Rome to ask permission to make Prague a bishopric. Upon his death, Vratislaus was succeeded by his eldest son Wenceslaus. While the external situation worsened with the alliance between Duke Arnulf of Bavaria and the Saxon duke Henry the Fowler, King of East Francia from 919, Wenceslaus could only maintain his independence by entering an agreement to pay an annual tribute to the East Frankish (German) ruler. Shortly afterwards, in 935 (or in 929, according to other sources), Wenceslaus was murdered at Stará Boleslav after accepting an invitation from Boleslaus to celebrate the feast of Saints Cosmas and Damian with him there. According to tradition, a son of Boleslaus was born at exactly the same time. The child was given the strange name "Strachkvas", which means "a dreadful feast". Remorseful for what he had done, Boleslaus promised to have his son educated as a clergyman and devote his life to religion.
Билік
Прага тағын иеленгеннен кейін Болеславты ең маңызды мәселелердің бірі – Генрих Құсбекінің Болеславтың ағасы Венеславпен жасасқан бейбіт шартында белгіленген Шығыс франк патшаларына жыл сайын төленетін салық еді. Ол таққа отырғаннан кейін көп ұзамай төлемді тоқтатты, бұл Генрихтің мұрагері, король Оттомен соғысқа алып келді. 935 жылы Болеслав солтүстік-батыстағы саксондардың Тюрингиялық одақтастарына шабуыл жасап, Оттоның екі әскерін (Тюрингиядан және Мерзебургтен) жеңді. Соғыс одан әрі шекаралық шабуылдарға (сол кездегі аймақтағы соғыстың жалпы үлгісі) дейін төмендеді және 950 жылы король Отто Болеславтың ұлына тиесілі қамалға қоршау салғанда аяқталды. Бұл Болеславты Оттомен бейбіт келісімге қол қоюға мәжбүр етті. Жеңіліске ұшырамаса да, ол салық төлеуді қайта бастауға уәде берді. Бес жыл өткен соң, 10 тамыз 955 жылы Лехфельд шайқасында чех және неміс әскерлері мажарларға қарсы одақтасып жеңіске жетті. Шайқас аяқталғаннан кейін мажар әскерінің қалған бөлігі Богемияға бет бұрды, бірақ Болеслав оларды талқандады. Содан кейін, қазан айында, ол Оттоға Ракса шайқасында Төменгі Эльбада ободрит князьдері Након және Стойгнев басқарған славян тайпаларының көтерілісін басуға көмектесті. Мажар басқыншыларын жеңу немістер мен чехтерге бірдей пайда әкелді. Болеславтың Оттоның алыс солтүстіктегі ободрит князьдеріне қарсы соғысына қатысудан не күткені осыншалықты анық емес. Ол өзінің қуатты неміс көршілерінің Богемия аумағын шығысқа қарай кеңейтуіне кедергі келтірмеуін қалады. Жеңістің нәтижесінде Болеслав Моравия жерлерін мажар шабуылдарынан босатты және өзінің аумағын кеңейтті, кейіннен оны поляк герцогтары басып алып, Жоғарғы Силезия және Кіші Польша деп атады. Краков қаласын басып алып, Прагадан Киев пен Львовқа дейінгі маңызды сауда жолдарына бақылау жасады. Богемия-Польша қақтығысын азайту үшін герцог Болеслав 963/964 жылы өзінің қызы Дубравканы пиаст князі Миешко I-ге үйлендіріп, Польшаға христиан дінін әкелуге көмектесті. Ол тіпті Миешкомен сакс графы Вихманн кішіге қарсы жорықта одақтасты. Ортағасырлық жылнамашы Косма Праганың мәлімдемесіне сәйкес, герцог Болеслав 15 шілдеде 967 жылы қайтыс болды, бірақ бұл дата соңғы зерттеулерде күмәнді деп есептеледі. Оның орнын үлкен ұлы Болеслав Ыстық жүрек бағындырды.
After having taken over the Prague throne, one of Boleslaus's major concerns was the tribute paid yearly to the East Frankish kings as stipulated in the peace treaty that Henry the Fowler had established with Boleslaus's brother Wenceslaus. He stopped the payment shortly after he ascended the throne, which led to a prolonged war with Henry's successor King Otto. In 935, Boleslaus attacked the Thuringian allies of the Saxons in the northwest and defeated two of Otto's armies (from Thuringia and Merseburg). The war then deteriorated to border raids (the general pattern of warfare in this region at the time) and reached its conclusion in 950, when King Otto besieged a castle owned by Boleslaus's son. This prompted Boleslaus to sign a peace treaty with Otto. Although he remained undefeated, he promised to resume the payment of tribute. Five years later, the armies of the Czechs and Germans allied against the Magyars in the victorious Battle of Lechfeld on 10 August 955. After the battle, the remainder of the huge Magyar army turned to Bohemia, where it was crushed by Boleslaus. Shortly afterwards, in October, he also helped Otto to crush an uprising of Slavic tribes led by the Obotrite princes Nakon and Stojgněv on the Lower Elbe river in the Battle on the Raxa. The defeat of invading Hungarians brought the same benefits to both Germans and Czechs. Less obvious is what Boleslaus expected to gain from his participation in Otto's war against the Obotrite princes in the far north. He probably wanted to ensure that his powerful German neighbors did not interfere with him in expanding the Bohemian territories to the east. As a result of the victory, Boleslaus freed the Moravian lands from Magyar raids and expanded his territory, which in turn was later conquered by Polish dukes and became known as Upper Silesia and Lesser Poland. By occupying the city of Kraków, he controlled important trade routes from Prague to Kiev and Lviv. To defuse the Bohemian Polish conflict, Duke Boleslav married his daughter Doubravka to the pagan Piast prince Mieszko I in 963/964, and helped bring Christianity to Poland. He even allied with Mieszko in the campaign against the Saxon count Wichmann the Younger. According to the medieval chronicler Cosmas of Prague, Duke Boleslaus died on 15 July 967, a date questioned by recent research. He was succeeded by his eldest son Boleslaus the Pious.