Кіріспе

Мифологиялық грек кейіпкері

Грек мифологиясында Хрисеис (/k/r/aɪ/'/s/iː/ɪ/s/, Χρυσηίς) – троялық әйел, Хриздың қызы. Хрисеис, "Илиададағы" оның аты, жай ғана "Хриздың қызы" дегенді білдіреді; кейінгі авторлар оның нағыз есімін Астинома (Ἀστυνόμη) деп көрсетеді. 12 ғасырғы ақын Тзецес оны "өте жас, жіңішке, сүттей ақ терілі, сары шашты, кішкентай кеуделі, он тоғыз жастағы, әлі таза қыз" деп сипаттайды. "Алтын" ретінде ол барокколық алхимиялық эпос "Chryseidos Libri IIII" (1631) шығармасының атауын беруші кейіпкері болып табылады.

Мифология

Астиноманы әкесі қорғаныш үшін жіберген, немесе басқалардың айтуынша, Гипоплакиядағы Фивада немесе Лирнессте Ахаиялықтар тұтқынға алған Артемида мерекесіне қатысу үшін. Кейбір деректер бойынша, ол Лирнес патшасы Ээтионның әйелі болған, ал Ээтион Троя одақтастарына қарсы жорықтары кезінде Пелей ұлынан қаза тапқан. Алайда Византия ақыны Джон Цезездің айтуынша, Хрисейс пен Брисейсті Паламед ұрлаған. "Илиаданың" бірінші кітабында олжаны бөліскен кезде, Агаммнонның патшалық лауазымын ескере отырып, бірауыздан шешім қабылдап, оны жыныстық құл ретінде берді. Ол өзінің әйелі Клитемнестраға қарағанда, оның сымбаты, сұлулығы және үй шаруасындағы шеберлігі үшін төсек серігі ретінде артық көретінін мақтанышпен айтты. Оның әкесі, Аполлонның жұбыты, құдайдың қасиетті белгілерін алып, Ахаиялықтардың жағажайына келді және Микен патшасына және оның әскеріне алтын мен күміс сыйлықтар ұсынды. Басқа жауынгерлер құнын қабылдауға құштар болғанмен, Агаммнон одан бас тартты. Ол қарт кісіге діни қызметкерге лайықты құрмет көрсетпей, оны алыстағы Ахаяда мәңгі бірге жатқан қыздың бейнесімен келекеледі, зорлық-зомбылықпен қорқытып, әдепсіз тілде жіберді. Қорқып қалған Хрис жағажайға барып, кек алу үшін дұға етті. Аполлон оның дұғасын естіп, күміс жебелерімен грек әскеріне індет жіберді, сондықтан Агаммнон адамдарын аурудан құтқару үшін Астиноманы қайтаруға мәжбүр болды. Ол Одиссейді Хрисқа қызды қайтару үшін жіберді. Агаммнон осы шығынды өтеу үшін Ахиллден Брисейсті тартып алды. Намыстанған Ахилл Троя соғысына қатысудан бас тартты. Резос пен оның фракиялық әскеріне шабуыл жасағаннан кейін, Хрис гректерге қызы Астиноманы қайтарып бергені үшін алғыс айту үшін келді. Осы жақсылыққа және қызымен жақсы қарым-қатынас жасағанын білгендіктен, ол оны Агаммнонға қайтарып берді. Кейінгі грек аңызында, Гигиннің "Фабулаларында" сақталғандай, ол Агаммнонның өзінің әкесінің құрметіне аталған ұлын дүниеге әкелді. Кіші Азиядағы Фива қаласында Хризея Христі дүниеге әкеліп, оны Аполлонның ұлы деп жариялады. Бұл оқиға ол түрмеден босап, туған қаласына қайтуға рұқсат алғанда болды. Бірнеше жылдан кейін, Агаммнонның балалары Орест пен Ифигения Сминтос аралына паналап, ол жерде Хризея мен оның отбасы тұрады. Оның ұлы Хрис олардың жартылай бауырлары екенін білгенде, оларға Таври патшасын өлтіруге көмектесті. Орта ғасыр әдебиетінде Хризея Крессида кейіпкеріне айналды.