Кіріспе

Математикалық функция класы. Күрделі анализ саласында, күрделі жазықтықтың ашық D жиынтығындағы мероморфтық функция – бұл функцияның полюстері болатын оқшауланған нүктелер жиынтығынан басқа, D жиынтығының барлық жерінде голоморфты функция болып табылады. Бұл термин грекше "meros" (μέρος) сөзінен шыққан, ол "бөлік" дегенді білдіреді. D жиынтығындағы әрбір мероморфтық функцияны D-де анықталған екі голоморфтық функцияның қатынасы ретінде көрсетуге болады (бөлімі 0-ге тең болмайды), мұнда кез келген полюс бөлімнің нөлдік нүктесімен сәйкес келуі керек.

Геуристикалық сипаттама

Интуитивті түрде, мероморфтық функция – екі жақсы қасиеттегі (холоморфтық) функцияның қатынасы. Мұндай функция да жақсы қасиетте болады, тек бөлшектің бөлімі нөлге тең болатын нүктелерде ғана ерекшеліктер болуы мүмкін. Егер бөлімде z нүктесінде нөл болса, ал алымында болмаса, онда функцияның мәні шексіздікке ұмтылады; егер екі бөлігінде де z нүктесінде нөл болса, онда осы нөлдердің көптігін салыстыру қажет. Алгебралық тұрғыдан алғанда, егер функцияның анықталу облысы байланысты болса, онда мероморфтық функциялар жиыны – голоморфтық функциялар жиынының бүтін доменінің бөлшектер өрісі болып табылады. Бұл рационал сандар мен бүтін сандар арасындағы қатынасқа ұқсас.

Алдыңғы, баламалы пайдалану

Бұл термин қолданылған ғылым саласы да, терминнің нақты мағынасы да 20 ғасырда өзгерді. 1930 жылдары топтар теориясында мероморфтық функция (немесе мероморф) – топтағы көбейтуді сақтайтын G тобынан өзіне дейінгі функция болатын. Осы функцияның бейнесі G тобының автоморфизмі деп аталды. Сол сияқты, гомоморфтық функция (немесе гомоморф) – көбейтуді сақтайтын топтар арасындағы функция, ал гомоморфизм – гомоморфтың бейнесі еді. Бұл терминнің бұл түрі қазір қолданыстан шығып қалды, ал мероморф термині енді топтар теориясында қолданылмайды. Функцияның өзі үшін эндоморфизм термині қолданылады, ал функцияның бейнесіне ерекше атау берілмейді. Мероморфтық функция міндетті түрде эндоморфизм болып табылмайды, себебі оның полюстеріндегі кешенді нүктелер оның анықталу облысында емес, бірақ оның мәндер жиымында болуы мүмкін.

Қасиеттері

Полюстер оқшауланғандықтан, мероморфты функция үшін ең көп санаулы түрде көп полюс болуы мүмкін. Мысалы, функциялар бүкіл комплекс жазықтықта мероморфты болып табылады. Сонымен қатар, олар кеңейтілген комплекс жазықтықтағы жалғыз мероморфты функциялар болып табылады. Гамма функциясы және Риманның зета функциясы сияқты функциялар да бүкіл комплекс жазықтықта мероморфты болып табылады. функция бастапқы нүктеден басқа барлық комплекс жазықтықта анықталған, яғни 0-ден басқа. Алайда, 0 бұл функцияның полюсі емес, керісінше, маңызды сингулярлық. Сондықтан, бұл функция бүкіл комплекс жазықтықта мероморфты емес. Дегенмен, ол мероморфты (тіпті голоморфты) болып табылады. Комплекс логарифм функциясы бүкіл комплекс жазықтықта мероморфты емес, себебі оны оқшауланған нүктелер жиынтығын ғана қоспай, бүкіл комплекс жазықтықта анықтау мүмкін емес. функция бүкіл жазықтықта мероморфты емес, өйткені нүкте полюстердің жиналу нүктесі болып табылады, демек, оқшауланған сингулярлық емес. функция да мероморфты емес, себебі оның 0-де маңызды сингулярлығы бар.