Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық кәсіпкер
Canadian businessman
Роберт Семпл (26 ақпан 1777 – 19 маусым 1816) 1815 жылдың күзінен бастап қайтыс болғанға дейін Гудзон шығанағы компаниясының иелігіндегі аумақтардың губернаторы болды.
Robert Semple (26 February 1777 – 19 June 1816) was Governor of the territories owned by the Hudson's Bay Company from autumn 1815 until his death.
Өмірбаян
Семпл 1777 жылғы 26 ақпанда Бостон қаласында дүниеге келді. Ол Лондонның белгілі саудагері Роберт Семпл мен Энн Гринлоудың ұлы болды. Семплдің ата-анасы лоялист болғандықтан, Америка революциясы кезінде немесе одан кейін отбасы Англияға оралды. Ол британдық емес, американдық азамат болғандықтан, соғыс кезінде британдық азаматтарға кіруіне тыйым салынған көптеген елдерге саяхаттауға мүмкіндік алды. Саяхаттары барысында ол «Жақсы Үміт мүйісіндегі серуендер мен эскиздер; оған Кейптаундан Блеттенберг шығанағына дейінгі сапар қосылған» (Лондон, 1803); «Испания және Италия арқылы Неапольге дейінгі саяхаттағы байқаулар; содан кейін Смирна мен Константинопольге: сол бағыттағы маңызды орындардың сипаттамасы және сол елдердің қазіргі табиғи және саяси жағдайы туралы ескертулер» (2 томдық, Лондон, 1807); «1809 жылғы көктемде Испанияға екінші сапар; Лиссабоннан, Сьерра-Морена тауларының батыс беткейі арқылы Севильяға, Кордобаға, Гранадаға, Малагаға және Гибралтарға; одан Тетуан мен Танжерге» (Лондон, 1809); «Каракастың қазіргі жағдайының эскизі; оның ішінде Ла-Виктория және Валенсия арқылы Пуэрто-Кабеллоға дейінгі сапар» (Лондон, 1812); және «Гамбургтен, Берлин, Горлиц, Бреслау арқылы Сильбербергке, содан кейін Готтенбургке» (Лондон, 1814) сияқты саяхат кітаптарын жазды. Оның наразылығы Робертсонды 1816 жылғы 11 маусымда қоныстан кетуге және Англияға оралуға мәжбүр етті. Хадсон шығанағы компаниясының тағы бір шабуылынан кейін Солтүстік-Батыс компаниясы және Семплдің жеріне жақын тұратын метистер соғысқа дайындала бастады. Метистердің басшысы Кэтберт Грант Квапельді қайтарып алғысы келді. Олар шайқасып, 1816 жылғы 1 маусымда Брэндон үйін Хадсон шығанағы компаниясынан қайтарып алды. Келесі оқиғалардың қалай болғаны туралы бірнеше нұсқа бар. Екінші жағынан, бұл оқиға метистердің жер мен басқа халықтарға жоғарылығының дәлелі ретінде метистердің фольклорында сақталды, мысалы Пьер Фальконның «La chanson des Bois brûlés» және әсіресе «La chanson de la Grenouillère» әнінде (төменде қараңыз).
Semple was born on 26 February 1777 in Boston, Mass. He was the son of Robert Semple, a prominent London merchant and Anne Greenlaw. Semple's parents were loyalists, and sometime during or after the American Revolution, the family returned to England. Because he was not a British citizen, but an American, Semple was able to travel to many countries that British subjects would barred from entering due to wartime restrictions. During his travels he wrote travel books including Walks and sketches at the Cape of Good Hope; to which is subjoined a journey from Cape Town to Blettenberg's Bay (London, 1803); Observations on a journey through Spain and Italy to Naples; and thence to Smyrna and Constantinople: comprising a description of the principal places in that route, and remarks on the present natural and political state of those countries (2v., London, 1807); A second journey in Spain, in the spring of 1809; from Lisbon, through the western skirts of the Sierra Morena, to Sevilla, Cordoba, Granada, Malaga, and Gibraltar; and thence to Tetuan and Tangiers (London, 1809); Sketch of the present state of Caracas; including a journey from Caracas through La Victoria and Valencia to Puerto Cabello (London, 1812); and Observations made on a tour from Hamburg, through Berlin, Gorlitz, and Breslau, to Silberberg; and thence to Gottenburg (London, 1814). His disapproval led Robertson to leave the Settlement on 11 June 1816 and he intended to return to England. After another attack by the Hudson's Bay Company, the North West Company and the Metis who were all living in close proximity to Semples land, began to prepare for war. Cuthbert Grant, the leader of the Metis, wanted to take back Qu'appelle. They fought and took back the Brandon house from the Hudson's Bay Company on 1 June 1816. There are a few different versions of how the next events took place. On the other hand, the story entered Métis lore as proof of their supremacy over the land and other people, as in Pierre Falcon's song, "La chanson des Bois brûlés," and especially "La chanson de la Grenouillère" (see below).
Колтманның есебі
Сейвен Оукс шайқасы туралы алғашқы хабарламалардың бірі Колтманның есебі деп саналады. Бүгінде Колтман оқиғаға қатысты ең бағалы дереккөздердің бірі ретінде құрметке ие. Алайда, бұл дереккөзді көптеген тарихшылар 1910 жылға дейін назардан тыс қалдырды. Колтман шайқастың екі тарапынан да тең мөлшерде ақпарат жинап, олардың сенімділігін сараптады. Сондай-ақ, Колтман жеке пікірлерінің есебін ескермей, объективті болды. Жалпы алғанда, ол жинаған ақпарат көбінесе бейтарап және өте толық болды. Колтманның есебіндегі қорытындылары көптеген ағылшын тарихшыларының таратуға тырысқан идеяларына қайшы келді. Бұл дереккөзді әдейілеп елемеді, себебі тарихшылар өз көзқарастарымен сәйкес келетін дереккөздерді, шындықты айтатындардан гөрі таңдауға бейімділік танытты. Колтманның есебінде Селкирк адамы алғашқы оқ атып, шайқасты бастағаны анықталды. Ол бұл оқиғаны қырғын деп атауға болмайтынын, себебі шайқасты Сэмпл бастағанын айтты. Селкирк адамының жеңіліске ұшырауының себебі, олардың метистердің соғыс тактикасына дайын болмауы болды. Метистер жақын арада күресуде шебер болғандықтан, олар осылайша жеңіске жетті. Колтман метистердің «жауды аяқтау» туралы әңгімелерді зерттеді, яғни, әдетте тірі қалатын адамдарды өлтіруді білдіреді. Ол мұндай жағдайлар болғанын, бірақ бұл аса зорлықпен жасалмағанын анықтады. Керісінше, метистер тұтқынға алмайтындықтан мұндай іс-әрекеттер жасалған. Метистердің мәйіттерді жерлемегені және оларды жануарлар жеуге тастағаны туралы басқа да әңгімелер рас екені анықталды. Колтман кейбір метистердің қатыгездікпен әрекет еткенін, бірақ оны бүкіл топқа жатқызуға болмайтынын мәлімдеді.
One of the first accounts of what happened at Seven Oaks is known as Coltman's report. Today, Coltman is praised for providing one of the best sources on the incident. Unfortunately, this source was largely ignored by many historians until 1910. Coltman gathered information from an equal number of people, from both sides of the battle, and analysed their credibility. Coltman also did not let his personal beliefs cloud his report. Overall, the information that he gathered was mostly unbiased and very extensive. The conclusions that Coltman made in his report did not support the ideals that many of the white Anglo historians wanted to convey. This source was intentionally ignored as historians would choose sources that agreed with their opinions rather than those that told the truth. Coltman's report determined that the Selkirk men fired the first shot and began the battle. He argued that the battle should not be called a massacre because Semple had begun the battle. The fight was lost due to the Selkirk men being unaccustomed to the way the Metis fought. The Metis were skilled at close combat, allowing them to win the battle with such a high rate of success. Coltman examined the rumours of the Metis "finishing off the enemy", meaning killing men that would have otherwise lived. He determined that this practice did happen but it was not an act of extreme violence. Rather, they did this because the Metis did not take prisoners. Other rumours such as the Metis did not bury the bodies and left them to be eaten by animals were found to be true. Coltman argued that some Metis did behave cruelly, but it could not be applied to the whole group.
Гренуиллер әндері
Пьер Фалькон – метис, «Гренуйер әнін» жазды, бұл ән Жеті емен шайқасында болған оқиғалар туралы. Тарихшылар осы әнді Колтмас есебі пайдаланбаған себептермен қарастырмады; себебі ол ақ англо-саксон тарихшыларының көзқарастарын қолдамады.
Pierre Falcon a Métis, wrote the "Chanson de la Grenouillère" a song about what happened at the battle of Seven Oaks. This song was not ever looked at by historians for the same reasons that Coltmas report was not utilised; because it did not support the ideals of the white Anglo historian.
Александр Росс
Александр Росс 1856 жылы шайқас туралы кітап жазды. Қазіргі заманғы тарихшылар "Росстың түсіндіру жүйесі қарапайым: ол "өркениет пен жабайылық" тақырыбының тікелей көрінісі". Росс бейнелеген өркениетті ақ адам мен жабайы үндістер арасындағы қақтығыс көптеген тарих кітаптарында қайталанды. Метистер алғашқы оқ атып, Семпл мен оның адамдарын өлтірді деп айыпталды. Кітапты жазу – "Росстың өзінің еуропалық тегін Ред-Ривер қонысының барлық жергілікті халқының, оның ішінде аралас нәсілділердің жабайылығына қарсы қоюға жасаған әрекеті" болды. Росс кітабының көп бөлігі жалған және нақты дәлелдерден мүлдем шеттенгеніне қарамастан, сәттілікке жетіп, тарихшылар тарапынан кеңінен қабылданды. Осы кітаптан бастап Семпл мен Грант арасындағы Қызыл өзен қонысындағы оқиға туралы бұрмаланған әңгіме тарады. Ол құратын стереотиптер тарих бойы қайталанды. Росс жазған тарих ақ аңглосакстардың туған жерін негізсіз басып алуын ақтау үшін пайдаланған құралы болды деседі.
Alexander Ross wrote a book on the battle in 1856. Modern historians explain that "Ross's interpretive framework is uncomplicated: it is a straightforward expression of the theme of "civilization versus savagery". The civilized white man versus the savage Indian that Ross portrayed became a theme that repeated in the majority of history books afterwards. The Metis were labeled as the ones who fired the first shot and killed Semple and his men. The writing of the book was an "effort by Ross to privilege his own European ethnicity in opposition to the poisted savagery of all Native people within the Red River Settlement, including persons of mixed race". Ross's book had success and was widely accepted by historians despite much of the account being false and lacking in proper evidence. It was this book that began the false telling of what happened at the Red River Settlement between Semple and Grant. The stereotypes he created would then be repeated throughout history. The history that Ross wrote is said to have been the tool used by white Anglos to justify having settled on native land without reasonable grounds.
Джордж Брайс
Росс сияқты, Джордж Брайсқа да Манитоба тарихын ақ, еуропалық және жоғары топтың көзқарасынан жазу тапсырылды. Ол жазған тарих бір жақты болды және Селкирк әрекеттерін қолдады. Брайс «Селкирк пен оның серіктері мәселесіз батырлар, ал NWC және метистер зұлымдар ретінде бейнеленген, олардың Семи Окс шайқасындағы рөлі ерекше атап көрсетілген» дейді. Брайс жүргізген зерттеулердің сенімділігіне қатысты көптеген мәселелер болды. «Жеті қайыңды зерттеу кезінде [Брайс] тек Селкирк тарапынан метистердің қатыгездік жасағанын куәландыратын жазбаларды іздеді, оларды кеңінен келтірді және қарсы дәлелдерді назарға алмады». Осылайша, Росс тарихындағы осы проблемалар мен стереотиптер қайталанды және басқа тарихшылар үшін Семи Окс оқиғасын дұрыс емес бейнелеуге жаңа үлгі жасады. Брайс, Росс сияқты, «Жеті қайыңды «қан қырғыны» ретінде көрсету, Батыстағы прогрестің жаңа баянының құралуының маңызды бөлігі болды» деп түсінді.
Similar to Ross, George Bryce was asked to write Manitoba's history from his white, European, and upper class perspective. The history that he wrote was one sided and promoted Selkirks actions. Bryce describes "Selkirk and his party [as] the unproblematic heros, and the NWC and the Metis the villains, underscored by their putative role at Seven Oaks". There were many problems with the credibility of Bryce's research. "In researching 7 oaks, [Bryce] simply looked for testimony from the Selkirk side alleging Metis savagery, quoted it at length and ignored contrary evidence". Thus, the same problems and stereotypes that were present in Ross's history were then repeated and set further precedent for other historians poorly representing the incident at Seven Oaks. Bryce, like Ross understood that "representing 7 oaks as a "massacre: was therefore integral the construction of a new master narrative of progress in the West".
Француз-канад жазулары
Француз канадалықтарының Seven Oaks оқиғасы туралы жазбалары метистерге көбірек мейірімділікпен қарады, бірақ олар да метистер шайқастың себебін келтірді және оқиғаны қырғын деп сипаттады.
Writings on the Seven Oaks incident by French Canadians were kinder to the Metis, but still stated that the Metis were responsible for the battle and coined the event as a massacre.
У. Л. Мортон
У. Л. Мортонның тарихы метистерді одан әрі қаралап көрсетті. Ол өзінің тарихында Дешамп немесе Мачикабу (үнді) Семплді өлтіргенін, ал метистерді Семпл тобын қорқытып, зәбірлеген жабайылар ретінде жиі суреттейді. Бұрынғы ақ нәсілді ағылшын тарихшылары сияқты, Мортон да өзінің этникалық тобы мен әлеуметтік тобын жоғары қойып, жақпару тарих жазды. Оның тарихы Риел қарсыластығын жоққа шығару үшін де пайдаланылды. Мортон метистерді сипаттағанда одан да қатал болды. Ескі тарихшылар метистерді жабайы, бірақ қайсар (жақсы және жаман қасиеттердің араласқан нұсқасы) деп көрсеткен, ал Мортон метистерді толығымен жағымсыз деп сипаттайды.
W. L. Morton's history further discredited the Metis. He states in his history that either Deschamps or Machicabou (an Indian) killed Semple and repeatedly represents the Metis as savages who terrorised Semple's group. Like the other white Anglo historians before him, Morton wrote a biased history that promoted his ethnic group and class. His history was also used to discredit the Riel resistance. In his writings, Morton was harsher on the description of the Metis. Whereas older historians had presented the Metis as wild but noble (a mix of positive and negative characteristics) Morton describes the Metis as completely negative.
Мұра
Ақ англолардың әрекеттерін ақтау үшін метистерді зорлыққа бейім және ой-санасы жетілмеген деп көрсету қажет еді. Осыған бір мысал – Сейвен-Оукс шайқасы туралы жазылған тарихтар. "Жеті қайың шайқасы метистердің мінез-құлқының күшсіздігін көрсетуге қолайлы мүмкіндік берді, бұл олардың жерлерін иеленуді ақтады". Бүгінде Сейвен-Оукс шайқасы туралы тараған аңыздар бастапқы тарихтардың әсерінен "өзгертуге төзімді" болып кеткен.
To justify white Anglo actions, the Metis needed to be shown as violent and lacking judgement and a prime example of this was done through the histories written on the battle at Seven Oaks. "Seven oaks provided a convenient vehicle for the presentation of an alleged metis weakness of character, implicitly justifying the disposition of their lands". Today, the myths of what happened at Seven Oaks have become nearly "resistant to revision" due to the original histories on the topic.