Кіріспе

Грек мифологиясындағы Гераклдың жүрегі туған інісі

Грек мифологиясында Иола (/aɪ//oʊ//'//l//eɪ//ə//s/; Ежелгі грекше: Ἰόλαος Iólaos) – Фивалық құдай батыр. Ол Гераклдың көлікшісі және жанындағы адамы ретінде танымал, Гераклдың кейбір еңбектеріне көмектескені үшін, сондай-ақ аргонавттардың бірі болғандығы үшін әйгілі болды.

Отбасы

Иолаус – Ификл мен Мегара патшасы Алкатостың қызы Автомедузаның ұлы еді. Ол Мегараға үйленді және одан Лейпефилене дүниеге келді. Осы қызы арқылы Иолаус Коринф патшаларының мифтік және тарихи әулетінің бабасы саналды, ол Телестеспен аяқталды.

Гераклмен қарым-қатынасы

Иолай көбінесе Гераклдің көлікшісі және серігі болып қызмет еткен. Плутарх Пелопиданың өмірінде Фива қасиетті жасағы туралы айта келіп: "Сонымен қатар, Гераклдың еңбектеріне көмектесіп, оның жанында шайқасқан Иолайс оның жақыны болған деген дәстүр бар; Аристотель тіпті өз заманында ғашықтар Иолайстың қабірінде адалдық серт бергенін айтады."

Қиын оқиғалар

Иолай Гераклдің екінші еңбегінде – Гидраға қарсы шайқаста – маңызды көмек көрсетті. Геракл көп басты құбыжыққа (Лернейлік Гидра) тап болғанын көргенде, оның әр басы шабылған сайын екі басы өсіп шықты. Иолай Геракл басын шапқанда әр мойынды күйдіру арқылы көмектесті. Геракл өзінің отыз үш жастағы әйелі Мегараны он алты жастағы Иолайға берді, себебі оның келбеті оған үш баласын өлтіргенін еске түсірді. Олардың Лейпефилена есімді қызы болды. Ол Гераклидтердің бірі еді. Софоклдің «Филоктет» пьесасында Филоктет Гераклдің садағы мен жебесін жаназалық отты жаққандығы үшін сыйлық ретінде алды. Диодор Сицилий айтуынша, Геракл Иолайды Сардинияға, сондай-ақ оның Беспийдің елу қызынан туған тоғыз ұлымен бірге аралды отарлауға жіберді, осыдан кейін Иолей халқы пайда болды. Иолай мен Теспиандар Сардинияда жерленді. Аристотельдің айтуынша, Сардинияда инкубация рәсімі болған, яғни түс көру мен құбылыстардан арылу рәсімі. Бұл рәсімдерге түс көруден зардап шеккен адамдардың батырлардың қабірлерінің жанында ұйықтауы кірді. Киликиялық Симплиций Аристотельдің сегіз кітабынан тұратын түсіндірмелерінде былай деді: «Геракл Теспиандардан алған және Иолайдың отарлау тобымен Сардинияға келген тоғыз батырдың мәйіттері сақталған жерлер мәшһүр болжау орындарына айналды». Солин былай дейді: «Иолайдың атымен аталған Иолийлер оның қабіріне храм салған, өйткені ол Сардинияны көптеген аурулардан құтқартқан».

Мұра

Фивалық гимназия Иолаус есімімен аталған, ал Иолая немесе Иолаея (Ιολάεια) атты атлетика фестивалі гимнастика және ат спортынан жарыстарды қамтыды, және оның құрметіне Фива қаласында жыл сайын өткізілді. Иолаеяда жеңімпаздар мирт гүлдерімен шыршаланды. Оның құрметіне ликаенидтер тұқымындағы бір түрге аты берілген. HAT P 42 жұлдызының айналасындағы экзопланета (қазір Лерна деп аталады) Халықаралық астрономиялық одақтың (IAU) NameExoWorlds жобасы аясында оның есімімен аталды.