Кіріспе

Грек мифологиясындағы жартастар жұбы – Симплегадтар (/sɪm/'p/l/ɛ/ɡ/ə/d/iː/; Συμπληγάδες, Symplēgádes) немесе соқтығысатын жартастар, сондай-ақ Цианеялық жартастар (Κυανέαι) деп те аталады. Грек мифологиясына сәйкес, Босфордағы екі жартас кеме өткен сайын біріне-бірі соқтығысып тұратын. Олар Ясон мен аргонавттарға жеңіліп, Финейдің кеңесі болмағанда, олар осы жартастардың кесірінен қаза табар еді. Ясон жартастардың арасымен бір көгершін ұшырып, оларды жеңу үшін қаншалықты жылдам еске білуге тырысты; көгершін тек қана қанаттарының ұштарын жоғалтты. Аргонавттар бар күштерімен еске біліп, жартастардың арасынан өтіп, кеменің артқы бөлігінің бір бөлігін ғана жоғалтты. Осыдан кейін Симплегадтар толығымен қозғалысын тоқтатты. Еуропалық жартас әдетте шамамен ені және ұзындығы бар кішкентай аралмен сәйкес келеді, ол Румелифенери ("Румели" маяғы) ауылының жағалауынан орналасқан және қазіргі заманғы бетонды жағалаумен байланысты. Оның ең биік нүктесінде Помпейдің бағанасы деп аталатын ежелгі құрбандық алаңы орналасқан, бірақ оның Помпеймен ешқандай қатысы жоқ. Византиялық Дионисий Цианеялық жартастардың бірінде Аполлонға арналған римдік киелі орны болғанын айтады, ал 16 ғасыр француз саяхатшысы Петрус Гиллиус осы құрбандық алаңы сол киелі орнының қалдығы деп есептейді. Азиялық жартас, әдетте, Юм Бурнудан (Анадолу Фенеридің солтүстігінде) шығатын риф болуы мүмкін, оны Гиллиус былай сипаттаған: Риф судан көтерілген төрт жартасқа бөлінген, бірақ олар төменгі жағынан біріккен; ол құрлықтан көптеген тастармен толтырылған тар арнамен бөлінеді, теңіз тыныш болғанда арнаны құрғақ аяқпен кесіп өтуге болады; бірақ теңіз толқыны болғанда, толқындар рифтің төрт жартасына дейін жетеді. Олардың үшеуі төмен және жартылай су астында, ал ортаңғысы Еуропалық жартастан биік, өткір ұшына қарай еңіс және түбірлі, шыңына дейін дөңгелек; оны толқындар шашыратады, бірақ су астында қалмайды, барлық жерде тік және жарлы.

Аттар

Римдіктер оларды Cyaneae Insulae ("Көк аралдар") деп атады, ал түрік тілінде олар Öreke Taşı ("Қырша тас" немесе "Емшектің тасы") деп аталады.

Айнала жүретін тастар

Симплегадтар кейде (не шатастырылады) Одиссея мен Родостың Аполлонийінің "Аргонавтикасында" айтылған Планкта (Πλαγκταί) немесе Сарыбас тастармен байланыстырылады. Аполлонийдің баяндауында, Симплегадтар Алтын Жүнді іздеу жолында кездестірілсе, Планкталар кері қайтар жолда кездестірілді. Сарыбас тастар мен Симплегадтар арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар, сондай-ақ олардың болу мүмкін жерлері ғалымдар тарапынан көп талқыланды. (Одиссея географиясына да қараңыз.)